AI QUẢN LÝ, ĐIỀU HÀNH HỘI THẨM NHÂN DÂN?

PHẠM DÂN

Hội thẩm Nhân dân (HTND) được tham gia quá trình tố tụng, tuy nhiên hoạt động còn rất hình thức. Mặt khác, do chưa có cơ chế quản lý, điều hành nên sự phân công nhiệm vụ cho HTND chưa được chú trọng. Chính những bất cập này đã làm giảm chất lượng xét xử và gây bị động, lúng túng cho các cấp Tòa án.

Ở địa phương, theo giới thiệu của MTTQVN, mỗi nhiệm kỳ, HĐND huyện đều tiến hành bầu 18-20 HTND để tham gia xét xử với Tòa án nhân theo quy định của pháp luật. Số HTND được bầu hầu hết là những cán bộ đương chức đang công tác tại các cơ quan nhà nước, ở các tổ chức chính trị-xã hội như: Liên đoàn Lao động, Hội LHPN, Hội Chữ thập đỏ…; một số là giáo viên, cán bộ Đoàn để bảo đảm cơ cấu khi trong hội đồng xét xử có bị cáo là người chưa thành niên. Điều đáng quan tâm là, trong nhiều nhiệm kỳ của HĐND, đa số HTND là cán bộ đương chức ít tham gia xét xử. Cá biệt, có những HTND trong suốt một nhiệm kỳ 5 năm không tham gia (hoặc không được tham gia) xét xử vụ án nào. Lý do, HTND đương chức bận công tác, hoặc HTND không có kiến thức về chuyên môn nên tự ti, mặc cảm từ  chối lời mời của Toà án. Thực tế, mỗi nhiệm kỳ thường thấy có ít nhất “một cặp” HTND là cán bộ hưu trí khá tích cực với việc tham gia xét xử. Không dưới 2/3 số bản án đã được xét xử trong một nhiệm kỳ do các HTND là cán bộ hưu trí tham gia. Trung bình mỗi tháng, lịch xét xử được bố trí từ giữa tháng đến cuối tháng, từ hình sự đến dân sự, hành chính, kinh tế, lao động. Nếu vì một lý do nào đó các vị HTND này không thể tham gia xét xử được thì các thẩm phán rơi vào thế bị động. Để xử lý tình huống này, Thư ký Tòa án thường gọi điện “tìm”và khó khăn lắm mới có thể mời được một HTND còn đương chức tham gia. Nhiều trường hợp, trước lúc mở phiên tòa, tất cả những người tham gia tố tụng đều đã có mặt thì HTND vì những lý do đột xuất không tham dự được, Tòa án lại phải gọi điện nhờ HTND khác “chữa cháy”. Tất nhiên, không có thời gian để nghiên cứu hồ sơ nên trước khi khai mạc phiên tòa, các vị HTND được Thẩm phán (chủ tọa phiên tòa) nêu“đại khái” một số tình tiết, nội dung giúp HTND nắm sơ bộ để có thể yên tâm ngồi vào vị trí xét xử cho đủ thành phần theo luật định. Những trường hợp này, phiên tòa khai mạc rất muộn và thường kéo dài. Nếu không có vị HTND nào tham gia thì đương nhiên phiên tòa bị hoãn lại, gây phiền toái cho người dân, ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm của pháp đình. Quá trình tố tụng, do hạn chế về kiến thức pháp luật và không nắm rõ tình tiết vụ án nên có những HTND thẩm vấn nhiều câu hỏi không có trọng tâm, gây cười cho những người tham dự phiên Tòa.

Theo quy định của luật tố tụng hình sự, dân sự, đối với những bị cáo là vị thành niên thì thành phần của hội đồng xét xử phải có HTND là giáo viên hoặc cán bộ Đoàn thanh niên. Tuy nhiên, công tác cán bộ luôn thay đổi. Có trường hợp, HTND là một Bí thư Huyện đoàn, Hiệu trưởng một trường THCS nhưng đã được điều động sang làm công tác khác. Vậy là trong số vài chục HTND không có ai có đủ điều kiện để tham gia Hội đồng xét xử khi vụ án có bị cáo là người chưa thành niên. Những trường hợp như thế, có Thẩm phán vẫn mời HTND đó tham gia xét xử; đến khi vụ án bị kháng cáo, kháng nghị, Hội đồng xét xử phúc thẩm xem xét lại thành phần hội đồng xét xử ở cấp sơ thẩm và thấy không đúng nên quyết định hủy án, giao vụ án về cấp sơ thẩm xét xử lại theo đúng quy định của pháp luật. Do cách vận dụng máy móc như vậy, một số vụ án tuy không mấy phức tạp nhưng phải xử đi, xử lại nhiều lần. Rút kinh nghiệm ở những lần bị hủy án, cấp sơ thẩm khi gặp các trường hợp như trên thì Tòa án tiến hành làm việc với Viện Kiểm sát nhân dân cùng cấp và thống nhất cách ghi tên, chức vụ của HTND vào bản án: phần tên của vị HTND có ghi chức vụ, đơn vị công tác nhưng kèm chú  thích “nguyên là cán bộ Đoàn”, “nguyên là giáo viên, tránh rắc rối sau này.

Để khắc phục những hạn chế, vướng mắc nêu trên, cần quy định hợp lý về HTND để tránh hình thức trong công tác xét xử; nghiên cứu chế định về xét xử người chưa thành niên phạm tội để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp thực tiễn. Hoặc, HĐND các cấp khi làm công tác nhân sự hội thẩm nên lường trước sự biến động của công tác cán bộ . Tốt nhất, nên cơ cấu nhiều HTND là cán bộ Đoàn Thanh niên Cộng sản HCM và giáo viên để các cấp tòa chủ động trong công tác xét xử. Mặt khác, phải tăng cường công tác quản lý, phân công nhiệm vụ cho các HTND. Có thể, lịch xét xử của Tòa chỉ cần gửi đến Thường trực HĐND và việc phân công HTND nào tham gia xét xử là nhiệm vụ của Thường trực HĐND. Trên cơ sở đó, nửa nhiệm kỳ hay cuối nhiệm kỳ, HĐND tổ chức sơ kết, đánh giá hoạt động của HTND để có thêm những thông tin thực hiện giám sát việc thực thi pháp luật đối với các cơ quan tư pháp. Như vậy mới nâng cao vị thế, vai trò của HTND, thể hiện được trách nhiệm của HTND trước  yêu cầu tăng cường pháp chế XHCN trong lĩnh vực thực thi pháp luật ở địa phương.

SOURCE: BÁO NGƯỜI ĐẠI BIỂU NHÂN DÂN

Trích dẫn từ:

http://www.nguoidaibieu.com.vn/Trangchu/VN/tabid/66/CatID/7/ContentID/91411/Default.aspx

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 649 other followers

%d bloggers like this: