THÔNG TIN PHÁP LUẬT DÂN SỰ

TS. NGUYỄN THỊ KIM THANH – Viện trưởng Viện Chiến lược ngân hàng – NHNN

Nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2010 đã xác định mục tiêu tổng quát của năm 2010 là “nỗ lực phấn đấu phục hồi tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt mức cao hơn năm 2009, tăng tính ổn định kinh tế vĩ mô; nâng cao chất lượng tăng trưởng; ngăn chặn lạm phát cao trở lại; tăng khả năng bảo đảm an sinh xã hội; chủ động hội nhập và nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế quốc tế; giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội; bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh; phấn đấu đạt mức cao nhất các chỉ tiêu của Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2006 – 2010”.

Trong đó, vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) góp phần thực hiện thành công các mục tiêu trên là không nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh sức ép gia tăng lạm phát như hiện nay.

Nhìn lại năm 2009, khủng hoảng kinh tế tài chính toàn cầu đã đặt hệ thống ngân hàng Việt Nam đứng trước một năm đầy khó khăn và thách thức. Trên cơ sở bám sát chỉ đạo, điều hành của Chính phủ cùng với sự nỗ lực của toàn ngành, hoạt động ngân hàng năm 2009 đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Trong đó, nổi bật là việc triển khai kịp thời cơ chế hỗ trợ lãi suất, điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động của các ngân hàng thương mại (NHTM) trong năm 2009 đã có sự ổn định tương đối so với năm 2008. Tuy nhiên, trên thực tế, những biến động và căng thẳng trên thị trường tiền tệ vẫn còn tồn tại, ở một số thời điểm, đã có những ảnh hưởng đến hoạt động của các doanh nghiệp và tâm lý của người dân trong nền kinh tế, đồng thời cũng đặt ra những thách thức đối với hoạt động của ngành Ngân hàng trong năm 2010. Một trong những vấn đề của năm 2009, mặc dù đã có những giải đáp cụ thể về chính sách điều hành, song, trong những tháng đầu năm 2010, vẫn nổi lên những vấn đề tranh luận xoay quanh việc điều hành chính sách lãi suất của NHNN, đặc biệt là việc dỡ bỏ trần lãi suất huy động có được thực hiện hay không đã gây ảnh hưởng không tích cực đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

Cơ sở lý luận và thực tiễn của chính sách lãi suất hiện nay

Mục tiêu đầu tiên và quan trọng nhất của phần lớn Ngân hàng Trung ương (NHTƯ) của các  nước trên thế giới cũng nhưNHNN Việt Nam là ổn định giá trị đồng tiền của quốc gia – thông qua việc kiểm soát lạm phát. Trong đó, lãi suất là một trong những công cụ điều hành chính sách tiền tệ (CSTT) của NHTƯ để đạt được mục tiêu tôn chỉ đó.

(more…)

Filed under: LUAT TAI CHINH - NGAN HANG, SUA DOI BLDS 2005 | Leave a Comment »

TS. LÊ HỒNG GIANG

Hầu hết các sách giáo khoa kinh tế vĩ mô đều định nghĩa chính sách tiền tệ là những quyết định của ngân hàng trung ương liên quan đến thay đổi tổng lượng tiền hay tổng phương tiện thanh toán lưu thông trong nền kinh tế. Một thực tế là hiện nay không còn ngân hàng trung ương nào kiểm soát trực tiếp số lượng tiền lưu thông nữa mà họ cố gắng lái mặt bằng lãi suất trên thị trường dao động trong một khoảng nhất định. Chính sách tiền tệ hiện đại gần như tương đương với chính sách lãi suất. Người ta nói đến các chính sách thắt chặt và nới lỏng tiền tệ tương đương với tăng và giảm lãi suất.

Ở các nước phát triển, lãi suất mà các ngân hàng trung ương cố gắng tác động là lãi suất rất ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng, thường là cho vay qua đêm như ở Mỹ hay dài lắm là ba tháng như trường hợp Thuỵ Sỹ. Ngân hàng trung ương không bao giờ can thiệp trực tiếp vào lãi suất huy động hoặc cho vay giữa ngân hàng thương mại và khách hàng của họ. Ở những nước này, một uỷ ban chính sách tiền tệ thuộc ngân hàng trung ương (nhưng các thành viên có thể từ giới doanh nghiệp và giới hàn lâm bên ngoài) ra quyết định lãi suất trong các cuộc họp định kỳ, thường là hàng tháng. Mỗi ngân hàng trung ương gọi lãi suất mục tiêu này với một tên gọi khác nhau, ví dụ ở Mỹ là Fed Funds Rate, ở Úc là Cash Rate, ở Anh là Bank Rate. Tên gọi chung trong tiếng Anh cho các loại lãi suất mục tiêu này là “policy rate”, nếu dịch sát sẽ là “lãi suất chính sách”. Còn ở Việt Nam, các loại lãi suất mục tiêu này, vì lý do nào đó, được dịch và xuất hiện trên báo chí dưới cái tên “lãi suất cơ bản”.

Thông thường, sau khi quyết định lãi suất mục tiêu ngân hàng trung ương sẽ can thiệp vào thị trường liên ngân hàng thông qua “hoạt động thị trường mở”, nghĩa là mua hoặc bán trái phiếu chính phủ để lái mặt bằng lãi suất trên thị trường này về gần với mục tiêu. Bên cạnh “hoạt động thị trường mở”, nhiều ngân hàng trung ương còn sử dụng một số công cụ bổ sung để tăng tính hiệu quả của chính sách tiền tệ như mua bán repo, trả lãi suất cho dự trữ bắt buộc, phát hành trái phiếu ngân hàng trung ương, hay cho vay tái cấp vốn trực tiếp cho các ngân hàng thương mại. Những công cụ này đều đi kèm với các lãi suất mục tiêu tương ứng có quan hệ mật thiết với “lãi suất chính sách”. Mỗi khi hội đồng tiền tệ của ngân hàng trung ương thay đổi “lãi suất chính sách”, các loại lãi suất này cũng được thay đổi theo một tỷ lệ tương đối cố định. Bởi vậy giới doanh nghiệp và báo chí hầu như chỉ quan tâm đến “lãi suất chính sách”.

(more…)

Filed under: LUAT TAI CHINH - NGAN HANG, SUA DOI BLDS 2005 | Leave a Comment »