THỦ TỤC GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP CỦA TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI (WTO)

THS. VƯƠNG TỊNH MẠCH

Các thuật ngữ viết tắt trong bài:

– WTO: World Trade Organizaton – Tổ chức Thương mại Thế giới

– DSB: Dispute Settle Body – Cơ quan giải quyết tranh chấp

– DSU: Dispute Settlement Understanding – Thỏa thuận về giải quyết tranh chấp.

– Tên chính thức của DSU là Understanding on rules and procedures governing the settlement of disputes annex 2 of the WTO Agreement – Thỏa thuận về các quy tắc và thủ tục điều chỉnh việc giải quyết tranh chấp, phụ lục 2 của Hiệp định thành lập WTO.

Khi một khiếu kiện đã được đệ trình lên WTO, có hai cách để giải quyết tranh chấp: (i) các bên tìm ra một giải pháp hòa giải thống nhất với nhau, đặc biệt trong quá trình tham vấn song phương và (ii) thông qua phán xử bao gồm cả quá trình thực thi các báo cáo của Ban hội thẩm và Cơ quan phúc thẩm đã được DSB thông qua. Quá trình giải quyết tranh chấp của WTO có thể chia làm 3 giai đoạn như sau: tham vấn, xét xử và thực thi pháp quyết. Trong bài viết này, chúng tôi chỉ trình bày các giai đoạn của quá trình giải quyết tranh chấp của WTO.

I. Giai đoạn tham vấn

Khoản 7 Điều 3 DSU quy định “trước khi khởi kiện, thành viên phải tự xem xét, đánh giá là liệu việc khiến kiện theo những thủ tục này có kết quả không. Mục đích của cơ chế giải quyết tranh chấp là để bảo đảm có một giải pháp tích cực đối với vụ tranh chấp. Một giải pháp mà các bên tranh chấp có thể chấp nhận được và phù hợp với các hiệp định có liên quan thì rõ ràng cần được ưu tiên.” Tham vấn (consultation) chính là việc các bên tranh chấp tiến hành đàm phán với nhau để đưa ra một thỏa thuận thống nhất về việc giải quyết tranh chấp. Do đó, tham vấn song phương giữa các bên là giai đoạn giải quyết tranh chấp chính thức đầu tiên. “Mỗi thành viên WTO cam kết dành những cân nhắc thiện chí và tạo cơ hội thỏa đáng cho việc tham vấn về bất kỳ ý kiến nào do một thành viên khác đưa ra có liên quan đến những biện pháp ảnh hưởng tới hoạt động của bất cứ hiệp định có liên quan nào được thực hiện trên lãnh thổ của thành viên này” (Khoản 2 Điều 4 DSU).

Quốc gia yêu cầu tham vấn phải thông báo bằng văn bản cho DSB và các Ủy ban có liên quan của WTO và đưa ra lý do yêu cầu, bao gồm cả việc xác định các biện pháp đang tranh chấp và chỉ ra cơ sở pháp lý của việc khiếu kiện (including identificaton of measures at issue and an indication of legal basis for the complaint). Với quy định này cho phép các bên làm rõ những tình tiết thực tế của vấn đề và các khiếu kiện của bên khởi kiện, có thể loại bỏ được những hiểu lầm về bản chất thực tế của vấn đề đang tranh cãi. Quá trình tham vấn phải được giữ bí mật và không được gây phương hại đến quyền của bất kỳ thành viên nào trong bất kỳ một quy trình tố tụng tiếp theo nào. Như vậy, tham vấn vừa có vai trò đặt nền móng cho việc hòa giải tranh chấp lại vừa chuẩn bị cho các bước tiếp theo theo quy định của DSU.

Trừ khi có thỏa thuận khác, quốc gia được yêu cầu phải trả lời yêu cầu này trong vòng 10 ngày sau ngày nhận được yêu cầu tham vấn, và tham gia vào cuộc tham vấn một cách thiện chí trong thời hạn không quá 30 ngày sau ngày nhận được yêu cầu để cố gắng đạt được giải pháp thỏa đáng cho các bên. Nếu quốc gia thành viên này không trả lời trong thời hạn 10 ngày say ngày nhận được yêu cầu hoặc không tham gia tham vấn trong thời hạn không quá 30 ngày, hoặc sau một thời gian khác được các bên thoải thuận, thì quốc gia đã yêu cầu tham vấn có thể trực tiếp yêu cầu thành lập Ban hội thẩm (panel)

Nếu tham vấn không giải quyết được tranh chấp trong vòng 60 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu tham vấn, nguyên đơn (the complaining party) có thể yêu cầu thành lập Ban hội thẩm. Bên nguyên đơn cũng có thể yêu cầu thành lập Ban hội thẩm trong thời hạn 60 ngày nói trên nếu các bên tham vấn cùng cho rằng việc tham vấn đã không giải quyết được tranh chấp. Trong trường hợp khẩn cấp, kể cả trường hợp liên quan đến hàng hóa dễ hư hỏng, nếu việc tham vấn đã không giải quyết được tranh chấp trong thời hạn 20 ngày sau ngày nhận được yêu cầu, bên nguyên đơn có thể yêu cầu thành lập Ban hội thẩm.

Ngoài ra, để khuyến khích các bên giải quyết nhanh chóng, hiệu quả tranh chấp, tránh sự đối đầu giữa các thành viên, theo Điều 5 DSU, bất cứ bên tranh chấp nào đều có thể yêu cầu môi giới (good offices), hòa giải (conciliation) hoặc trung gian (mediation) – những thủ tục được tiến hành tự nguyện, nếu các bên tranh chấp đồng ý – vào bất cứ lúc nào. Những thủ tục có thể được bắt đầu vào chấm dứt vào bất kỳ thời điểm nào. Một khi những thủ tục này đã chấm dứt, nguyên đơn có thể yêu cầu thành lập Ban hội thẩm. Nếu các bên tranh chấp đồng ý, thủ tục môi giới, hòa giải hoặc trung gian có thể được tiếp tục ngay cả khi Ban hội thẩm tiến hành tố tụng.

II. Giai đoạn xét xử

2.1 Giai đoạn hội thẩm

Sau giai đoạn tham vấn không đưa đến một giải pháp hòa giải thỏa mãn, nguyên đơn mới có quyền yêu cầu thành lập Ban hội thẩm. Các quy định về thành lập, thành phần, chức năng và nguyên tắc làm việc của Ban hội thẩm, chúng tôi đã có bài viết giới thiệu chi tiết nên xin phép không nhắc lại trong bài viết này.

Giai đoạn xét xử tại Ban hội thẩm là giai đoạn thứ hai của tiến trình giải quyết tranh chấp theo cơ chế của WTO, bao gồm các bước:

Bước 1: Trước phiên họp đầu tiên

Các bên tranh chấp gửi văn bản trình bày các tình tiết của vụ kiện và lập luận của mình cho Ban hội thẩm. Tất cả tài liệu đệ trình này phải được giữ bí mật. Ban hội thẩm xem xét, trên cơ sở các điều khoản có liên quan (tên của các hiệp định có liên quan do các bên tranh chấp trích dẫn), vấn đề được đưa ra DSB bởi (tên của một bên) trong văn bản… và đưa ra những ý kiến nhận xét, kết luận giúp DSB đưa ra các khuyến nghị hoặc các phán quyết được quy định trong các hiệp định. Ban hội thẩm phải xử lý các điều khoản liên quan trong bất kỳ hiệp định nào hoặc các hiệp định được các bên tranh chấp dẫn chiếu tới (Khoản 1, 2 Điều 7 DSU).

Bước 2: Các phiên xét xử

Sau khi trao đổi các tài liệu đệ trình đầu tiên, Ban hội thẩm triệu tập phiên xét xử đầu tiên, gọi là cuộc họp chính thức đầu tiên. Cuộc họp này diễn ra tại trụ sở WTO, Geneva và giống như phiên xét xử tại tòa án, nhưng thủ tục thì không chính thức. Cuộc họp này không công khai, chỉ có các bên, bên thứ ba trong tranh chấp, thành viên Ban hội thẩm, nhân viên Ban thư ký hỗ trợ Ban hội thẩm và phiên dịch có quyền tham dự cuộc họp này. Đoạn 2 Phụ lục 3 về Thủ tục làm việc của DSU quy định rõ “Ban hội thẩm phải họp kín. Các bên có tranh chấp, và những bên có quan tâm, chỉ có mặt tại các buổi họp khi được Ban hội thẩm mời tham dự”.

Tại cuộc họp đầu tiên về nội dung giữa Ban hội thẩm với các bên, Ban hội thẩm phải yêu cầu nguyên đơn trình bày vụ kiện của mình. Sau đó, trong cùng cuộc họp, bên bị đơn phải được yêu cầu trình bày quan điểm của mình. Cuộc họp này sẽ được ghi băng, các bên trình bày miệng quan điểm chủ yếu trên cơ sở các tài liệu đã được chuẩn bị và cũng được phân phát bằng văn bản đến bên kia và Ban hội thẩm. sau khi nghe các bên nguyên đơn, bị đơn trình bày, Ban hội thẩm cho bên thứ ba cơ hội trình bày miệng quan điểm của họ tại một phiên làm việc của cuộc họp đầu tiên về nội dung của Ban hội thẩm được tổ chức riêng dành cho phần trình bày của bên thứ ba. Tất cả các bên thứ ba này đều có thể có mặt trong suốt phiên làm việc đó. Điều này có nghĩa là theo thủ tục thông thường, các bên thứ ba sẽ không có mặt trước phiên họp đặc biệt dành cho họ.

Trong bất kỳ thời điểm nào Ban hội thẩm cũng có thể đưa ra câu hỏi với các bên và yêu cầu họ phải giải thích ngay trong cuộc họp với các bên hoặc bằng văn bản. Các câu hỏi này thường được phân phát dưới hình thức văn bản, nhưng được thảo luận tại phiên xét xử miệng mà chỉ trong phạm vi mà các bên sẵn sàng trả lời miệng. Sau kết luận tại cuộc họp chính thức đầu tiên, các bên thường được đề nghị dệ trình câu trả lời bằng văn bản cho những câu hỏi của Ban hội thẩm và của phía bên kia với thời hạn một ngày mà không quan tâm tới việc các bên đã thảo luận miệng hay chưa.

Khoảng bốn tuần sau cuộc họp chính thức đầu tiên của Ban hội thẩm, các bên trao đổi các lập luận bằng văn bản, gọi là tài liệu đệ trình lần thứ hai. Những tài liệu này không cung cấp cho bên thứ ba, các bên trả lời từng vấn đề trong tài liệu đệ trình đầu tiên và các tuyên bố nêu ra tại cuộc họp đầu tiên. Sau đó, Ban hội thẩm tổ chức một cuộc họp lần thứ hai với các bên.Những ý kiến phản bác chính thức phải được đưa ra tại cuộc họp về nội dung lần thứ hai của Ban hội thẩm. Bên bị đơn có quyền phát biểu trước, sau đó tới bên nguyên đơn. Các bên lại một lần nữa trình bày miệng những lập luận pháp lý và thực tế tại phiên xét xử miệng lần thứ hai và trả lời, trước hết trả lời miệng, sau đó là bằng văn bản, các câu hỏi tiếp theo của Ban hội thẩm và của phía bên kia.

Nếu vụ việc có liên quan đến nhiều vấn đề khoa học, kỹ thuật đặc thù, Ban hội thẩm có thể tổ chức một cuộc họp thứ ba đặc biệt để tham khảo ý kiến tham vấn của các chuyên gia thẩm định.

Bước 3: Nghị án của Ban hội thẩm và quá trình chuẩn bị báo cáo của Ban hội thẩm

Sau khi các phiên xét xử miệng kết thúc, Ban hội thẩm đi vào nghị án nội bộ, xem xét lại các vấn đề và đi đến các kết luận về kết quả của vụ tranh chấp, các lập luận hỗ trợ cho kết quả đó. Ban hội thẩm được quyền đưa ra một đánh giá khách quan về vấn đề pháp lý và tình tiết thực tế liên quan để đánh giá mức độ phù hợp của biện pháp gây tranh cãi so với các hiệp định có liên quan do bên nguyên đơn viện dẫn. Thẩm quyền của Ban hội thẩm là áp dụng luật hiện hành của WTO chứ không phải là đưa ra luật. Khoản 2 Điều 19 DSU nhấn mạnh rằng Ban hội thẩm và Cơ quan phúc thẩm không được bổ sung hoặc làm giảm quyền và nghĩa vụ nêu trong các hiệp định có liên quan.

Việc nghị án của Ban hội thẩm phải bí mật và báo cáo của Ban hội thẩm phải được dự thảo với sự vắng mặt của các bên. Báo cáo của Ban hội thẩm được chia thành hai phần chính: phần mô tả và phần ý kiến đánh giá, kết luận. Phần mô tả bao gồm lời giới thiệu, các khía cạnh tình tiết thực tế và khiếu khiện của các bên, tóm tắt lập luận và tình tiết pháp lý của các bên và bên thứ ba. Theo khoản 1 Điều 15 DSU, Ban hội thẩm sẽ gửi phần dự thảo báo cáo mô tả cho các bên để lấy ý kiến đóng góp. Các bên được mời đóng góp ý kiến vào bản dự thảo mô tả trong vòng 2 tuần (theo khung thời gian làm việc trong phụ lục 3 của DSU). Điều này tạo cơ hội cho các bên bảo đảm rằng tất cả các lập luận của chốt của họ được phản ánh trong phần mô tả và những sai sót, những điểm không chính xác về nhận thức sẽ được sửa chữa. Phần ý kiến đáng giá, kiến nghị là phần nêu ra những lập luận của Ban hội thẩm để hỗ trợ cho các kết luận cuối cùng. Việt lập luận này là một cuộc thảo luận toàn diện về luật áp dụng theo hướng những tình tiết thực tế được Ban hội thẩm xác định trên cơ sở những chứng cứ được trình ra và lập luận của các bên. Các cá nhân thành viên Ban hội thẩm có quyền bày tỏ quan điểm riêng trong Báo cáo của Ban hội thẩm , nhưng không nêu tên (Khoản 3 Điều 14 DSU).

Ban hội thẩm chuyển báo cáo đến các bên dưới hình thức “tạm thời” và là tài liệu bí mật có chức đựng tất cả các yếu tố trên. Báo cáo tạm thời bao gồm phần mô tả đã được sửa đổi, những đánh giá, các kết luận và khuyến nghị, và tùy vụ kiện, có thể bao gồm những đề xuất thực thi. Đây là báo cáo hoàn chỉnh, nhưng chưa phải là báo cáo cuối cùng nên các bên có quyền góp ý và có thể đề nghị một cuộc họp với Ban hội thẩm để lập luận sâu hơn về những điểm nêu trong Báo cáo tạm thời.

Sau giai đoạn xem xét lại Báo cáo tạm thời, Ban hội thẩm hoàn tất và đưa ra Báo cáo cuối cùng. Báo cáo cuối cùng của Ban hội thẩm phải tham chiếu những lập luận do các bên nêu ra trong giai đoạn rà soát giữa kỳ. Điều này đã trở thành một mục riêng biệt của báo cáo mà trong đó Ban hội thẩm thảo luận về mức độ đúng sai của các ý kiến đóng góp của cán bên trong giai đoạn rà soát giữa kỳ.

Bước 4: Thông qua Báo cáo cuối cùng

Ban hội thẩm phải gửi báo cáo cuối cùng cho các bên tranh chấp trong vòng hai tuần sau khi kết thúc rà soát giữa kỳ. Một khi báo cáo được dịch ra các ngôn ngữ chính thức khác của WTO thì báo cáo sẽ được gửi đến tất cả các thành viên của WTO và trờ thành tài liệu công khai WT/DS. DSU quy định rằng DSB phải dành ra 20 ngày để các nước thành viên xem xét. Nếu các nước thành viên có phản đối về báo cáo của Ban hội thẩm phải nộp văn bản giải thích lý do phản đối của mình tới DSB ít nhất 10 ngày trước phiên họp của DSB xem xét thông qua báo cáo của Ban hội thẩm. Các bên tranh chấp có quyền tham gia đầy đủ vào việc DSB xem xét báo cáo của Ban hội thẩm và các quan điểm của họ được ghi lại đầy đủ.

Trong vòng 60 ngày sau ngày chuyển báo cáo của Ban hội thẩm tới các nước thành viên, báo cáo này phải được thông qua tại phiên họp của DSB, trừ khi một bên tranh chấp chính thức thông báo cho DSB về quyết định khánh cáo của mình hoặc DSB quyết định trên cơ sở đồng thuận không thông qua báo cáo này. Nếu một bên đã thông báo quyết định kháng cáo của mình, DSB sẽ không xem xét thông qua bản báo cáo của Ban hội thẩm lập cho đến khi hoàn thành việc phúc thẩm. Thủ tục thông qua này không làm phương hại đến quyền của các nước thành viên được thể hiện quan điểm của mình về bản báo cáo của Ban hội thẩm.

Nếu không có kháng cáo, quy trình giải quyết tranh chấp ngay lập tức chuyển sang giai đoạn thực hiện sau khi đã được DSB thông qua báo cáo của Ban hội thẩm.

Phần trình bày dưới đây về các thủ tục tiếp theo giả thiết rằng có kháng cáo.

2.2 Giai đoạn phúc thẩm

a) Thời hạn kháng cáo

DSU không quy định rõ ràng về thời hạn kháng cáo, bên kháng cáo phải thông báo cho DSB về quyết định kháng cáo của mình ít nhất 10 ngày trước khi DSB họp thông qua báo cáo của Ban hội thẩm. Việc thông qua báo cáo của Ban hội thẩm chỉ diễn ra sớm nhất vào ngày thứ 20 ngày sau ngày báo cáo được gửi cho các thành viên vào diễn ra trong vòng 60 ngày sau khi gửi báo cáo. Trong bất kỳ ngày nào trong khoảng thời gian nay, việc thông qua báo cáo của Ban hội thẩm có thể được dưa vào chương trình nghị sự của DSB. Do kháng cáo phải được nộp trước khi việc thông qua báo cáo thực tế xảy ra, thời gian hiệu quả cho việc nộp một kháng cáo dao động khác nhau, có thể ngắn là 20 ngày, nhưng cũng có thể dài hơn, ví dụ 60 ngày.

b) Thông báo kháng cáo

Theo khoản 2 Điều 20 Thủ tục làm việc của quá trình xét xử phúc thẩm, đơn kháng cáo bao gồm các thông tin: (i) tiêu đề báo cáo của Ban hội thẩm bị kháng cáo; (ii) tên của bên tranh chấp nộp đơn kháng cáo (the name of the party to the dispute filing the Notice of Appeal); (iii) địa chỉ, số điện thoại, số fax của bên tranh chấp; (iv) báo cáo tóm tắt vấn đề kháng cáo, bao gồm những sai sót về luật pháp trong báo cáo của Ban hội thẩm và cách diễn giải về pháp lý của Ban hội thẩm.

c) Quyền kháng cáo

Khoản 4 Điều 16 DSU quy định rõ rằng chỉ các bên tranh chấp mới có thể kháng cáo báo cáo của Ban hội thẩm.

d) Đối tượng kháng cáo

Kháng cáo chỉ giới hạn trong phạm vi các vấn đề pháp lý. Kháng cáo chỉ có thể đưa ra các vấn đề pháp lý được nêu trong báo cáo của Ban hội thẩm và việc giải thích pháp luật của Ban hội thẩm (khoản 6 Điều 17 DSU).

e) Thủ tục rà soát phúc thẩm

Trong thời hạn 10 ngày, kể từ khi nộp thông báo kháng cáo, bên kháng cáo phải nộp tài liệu bằng văn bản, trong đó dưa ra chi tiết các lý lẽ pháp lý giải thích tại sao Ban hội thẩm có sai sót pháp lý, và nếu thích hợp thì phán quyết bào bên kháng cáo muốn Cơ quan phúc thẩm đưa ra liên quan tới các ý kiến, nhận định của Ban hội thẩm gây tranh cãi. Tài liệu này cũng phải được gửi cho bên tranh chấp, bên tham gia, bên thứ ba và bên tham gia khác (khoản 2 Điều 18 Thủ tục làm việc quá trình xét xử phúc thẩm).

Trong vòng 25 ngày kể từ ngày có thông báo kháng cáo, bên bị kháng cáo phải nộp tài liệu giải trình phản hồi lại những lý lẽ do bên kháng cáo đưa ra. Cũng trong 25 ngày kể từ ngày có thông báo kháng cáo, bên thứ ba phải nộp giải trình bằng văn bản nêu rõ quan điểm và lý lẽ pháp lý của mình.

Khoảng 30 – 45 ngày sau khi có thông báo kháng cáo, Hội đồng xét xử Cơ quan phúc thẩm được phân công xem xét kháng cáo sẽ tổ chức phiên xét xử miệng không công khai. Tại phiên xét xử này, Cơ quan phúc thẩm đưa ra câu hỏi cho các bên và bên thứ ba. Do vậy, phiên họp này tương tự như phiên họp xét xử nội dung tại giai đoạn hội thẩm. Sự khác biệt giữa phiên họp xét xử này với phiên họp xét xử nội dung của Ban hội thẩm là: (i) chỉ có một phiên xét xử miệng về kháng cáo; (ii) phát biểu miệng phải ngắn gọn; (iii) phiên họp xét xử miệng này ít khi kéo dài hơn một ngày và (iv) các bên tham gia phiên họp này không được đặt câu hỏi trực tiếp cho nhau.

f) Nghị án của cơ quan phúc thẩm và việc chuẩn bị báo cáo của cơ quan phúc thẩm

Sau phiên xét xử miệng, hội đồng xét xử sẽ trao đổi quan điểm về các vấn đề đưa ra trong kháng cáo với bốn thành viên khác của Cơ quan phúc thẩm không tham gia hội đồng xét xử này. Việc trao đổi như vậy nằm đem lại hiệu quả nguyên tắc làm việc tập thể của Cơ quan phúc thẩm và bảo đảm nhất quán và gắn kết các án lệ của Cơ quan phúc thẩm. Nếu làm khác đi mà có các án lệ hay không nhất quán sẽ làm mất đi tính an toàn và dự đoán trước được của hệ thống thương mại đa phương, một trong những mục tiêu chính của hệ thống thương mại đa phương.

Tiếp theo việc trao đổi quan điểm với các thành viên của Cơ quan phúc thẩm, hội đồng xét xử sẽ kết thúc việc nghị án và dự thảo báo cáo của Cơ quan phúc thẩm. Tất cả việc nghi án của Cơ quan phúc thẩm là bí mật và dự thảo báo cáo diễn ra không có sự có mặt của các bên và bên thứ ba. Báo cáo của Cơ quan phúc thẩm có hai phần: phần mô tả và phần nhận định và quyết định. Phần mô tả gồm các thông tin chung về tình tiết và các vấn đề về thủ tục của tranh chấp và tóm tắt các lý lẽ của các bên và bên thứ ba. Trong phần nhận định và quyết định, Cơ quan phúc thẩm giải quyết chi tiết từng vấn đề được kháng cáo, nêu chi tiết các kết luận và lý do, lập luận cho kết luận đó, tuyên bố rõ là có giữ nguyên hay không các nhận định và kết luận bị kháng cáo của Ban hội thẩm hay sửa đổi hoặc bác bỏ. Phần này cũng bao gồm những kết luận bổ sung thích hợp, ví dụ có hay không việc bên bị khiếu kiện vi phạm một quy định khác của WTO so với vi phạm được Ban hội thẩm đưa ra. Sau khi báo cáo được thông qua lần cuối và được ký bởi các thành viên hội đồng xét xử của Cơ quan phúc thẩm thì báo cáo này sẽ được dịch ra hai ngôn ngữ chính thức khác của WTO và chuyển tới các thành viên WTO và trở thành tài liệu công khai.

Thủ tục xét xử phúc thẩm nhìn chung phải hoàn tất trong vòng 60 ngày và trong mọi trường hợp không được vượt quá 90 ngày kể từ ngày nộp thông báo kháng cáo. Khi thủ tục phúc thẩm vượt quá 60 ngày, Cơ quan phúc thẩm phải thông báo cho DSB lý do về sự chậm trễ và dự kiến thời gian gửi báo cáo. Trong một số ít trường hợp ngoại lệ với sự đồng ý của các bên, Cơ quan phúc thẩm gửi báo cáo với thời hạn vượt quá 90 ngày.

g) DSB thông qua báo cáo

DSB phải thông qua và các bên phải chấp nhận vô điều kiện báo cáo của Cơ quan phúc thẩm trừ trường hợp DSB thống nhất quyết định không thông qua báo cáo này trong vòng 30 ngày sau khi báo cáo được gửi cho các thành viên (khoản 14 Điều 17 DSU). Báo cáo của Cơ quan phúc thẩm đã được DSB thông qua trở thành phán quyết của DSB và các bên tranh chấp phải thi hành. Không có bên nào có quyền kháng cáo báo của Cơ quan phúc thẩm và phán quyết của DSB.

III. Thực thi phán quyết

Trong vào 30 ngày sau khi các báo cáo được thông qua, bên thua kiện phải thông báo cho DSB về dự định thực hiện các khuyến nghị và phán quyết của DSB tại phiên họp của DSB. Thông thường tại cùng cuộc họp này, thành viên liên quan công bố khả năng tuân thủ ngay lập tức các khuyến nghị và phán quyến. Nếu không thể tuân thủ ngay, thành viên liên quan có một thời gian hợp lý để hoàn thành việc tuân thủ các khuyến nghị và phán quyết. Khoảng thời gian hợp lý phải là:

(a) Khoảng thời gian do thành viên có liên quan đề xuất, với điều kiện là thời hạn đó phải được DSB thông qua; hoặc, nếu không không được thông qua như vậy, thì là:

(b) Khoảng thời gian được các bên tranh chấp thỏa thuận trong vòng 45 ngày sau ngày thông qua các khuyến nghị và phán quyết; hoặc, nếu không đạt được thỏa thuận như vậy giữa các bên, thì là

(c) Khoảng thời gian được xác định thông qua quyết định trọng tài có giá trị ràng buộc trong vòng 90 ngày sau ngày thông qua các khuyến nghị. Trong tố tụng trọng tài như vậy thì một hướng dẫn đối với trọng tài viên là khoảng thời gian hợp lý để thực hiện các khuyến nghị và phán quyết của Ban hội thẩm hay Cơ quan phúc thẩm, không được vượt quá 15 tháng kể từ ngày thông qua báo cáo của Ban hội thẩm hay của Cơ quan phúc thẩm. Tuy nhiên, thời gian đó có thể dài hơn hoặc ngắn hơn, tùy thuộc vào các trường hợp cụ thể.

DSB liên tục giám sát việc một thành viên thực hiện các khuyến nghị và phán quyết đã được DSB thông qua. Nếu bên thua kiện không điều chỉnh biện pháp của mình phù hợp với các nghĩa vụ WTO trong thời hạn hợp lý, bên thắng kiện có quyền sử dụng các biện pháp tạm thời, có thể là bồi thường hoặc đình chỉ các nghĩa vụ WTO. Bồi thường hoặc đình chỉ các nghĩa vụ WTO chỉ là biện pháp tạm thời trong trường hợp các khuyến nghị và phán quyết không được thi hành trong một “khoảng thời gian hợp lý”, nó không được coi là biện phán giải quyết thay thế cho việc thực hiện các khuyến nghị và phán quyết của DSB.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Sổ tay về hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO (Bản dịch của Ủy ban quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế).

2. TS. Nguyễn Vĩnh Thanh, ThS. Lê Thị Hà, Các nước đang phát triển với cơ chế giải quyết tranh chấp của Tổ chức Thương mại Thế giới, NXB. Lao động xã hội, Hà Nội, 2006.

3. Hiệp định Marrakesh thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới (Bản dịch của Ủy ban quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế).

4. Understanding on rules and procedures governing the settlement of disputes annex 2 of the WTO Agreement – nguồn: http://www.wto.org/english/tratop_e/dispu_e/dsu_e.htm

5. Working Procedures for Appellate Review- nguồn: http://www.wto.org/english/tratop_e/dispu_e/ab_e.htm.


 

SOURCE:

http://www.vienkinhte.hochiminhcity.gov.vn/xemtin.asp?idcha=4583∩=4&id=4585

Advertisements

Gửi phản hồi

%d bloggers like this: