NHỮNG NỘI DUNG MỚI TRONG HIẾN PHÁP SỬA ĐỔI CỦA TRUNG QUỐC

NGUYỄN THÀNH TUỆ

TUOITRE – ngày 14 tháng 3 năm 2008,  tại hội nghị lần thứ hai Quốc hội Trung Quốc (TQ) khóa X đã bỏ phiếu thông qua dự thảo hiến pháp sửa đổi. Đây là bước ngoặt mang nhiều ý nghĩa có tính quyết định trong sự nghiệp xây dựng xã hội XHCN phồn vinh của TQ.

Từ “giám sát, quản lý” đến “khuyến khích, giúp đỡ”

Trong 13 điều khoản sửa đổi, điều sửa đổi đầu tiên là đưa tư tưởng “ba đại diện” vào lời tựa của bản hiến pháp. Theo các nhà bình luận thì đây là sự thể hiện tôn chỉ “dĩ dân vi bản” và “dĩ nhân vi bản” của hiến pháp.

Trong ba đại diện thì “đại diện lợi ích căn bản của quần chúng nhân dân đông đảo nhất” được thể hiện rất rõ nét trong bản hiến pháp; bảo đảm quốc gia ổn định lâu dài, nhân dân an khang hạnh phúc.

Địa vị kinh tế phi công hữu được nâng cao nhiều qua sửa đổi hiến pháp lần này. Trước đây qui định nhà nước thực hiện hướng dẫn, giám sát và quản lý đối với kinh tế cá thể và kinh tế tư doanh; hiện nay hiến pháp ghi “nhà nước khuyến khích, giúp đỡ và hướng dẫn phát triển kinh tế phi công hữu”.

Từ “giám sát, quản lý” đến “khuyến khích, giúp đỡ” là một tiến bộ lớn. Điều này thể hiện hiến pháp thừa nhận địa vị quan trọng của kinh tế phi công hữu trong nền kinh tế và nâng cao tính tích cực của người làm công ăn lương trong lĩnh vực kinh tế phi công hữu.
Văn minh chính trị

Chỉ thêm bốn chữ “văn minh chính trị” vào bản hiến pháp đã nói lên đầy đủ văn minh của chế độ XHCN. Trước đây, hiến pháp TQ chỉ ghi “văn minh vật chất” và “văn minh tinh thần”, nay thêm vào “văn minh chính trị”.

“Văn minh chính trị” thúc đẩy phát triển hài hòa giữa văn minh vật chất và văn minh tinh thần – nó thể hiện sự phong phú của văn minh XHCN. Ba mặt văn minh ghi vào hiến pháp không những đảm bảo tính logic chặt chẽ mà còn là đảm bảo cho sự kết hợp hài hòa ba văn minh này.

Đảm bảo nhân quyền

Lần đầu tiên bản hiến pháp TQ ghi vào điều đảm bảo nhân quyền. Trên thực tế thì trong xã hội TQ, việc đảm bảo nhân quyền tốt hơn nhiều so với Mỹ và một số quốc gia khác. Hiến pháp lần này của TQ ghi “nhà nước tôn trọng và đảm bảo nhân quyền”.

Chỉ một câu đó nhưng nó có ý nghĩa rất sâu sắc. Một là, đưa kinh nghiệm lịch sử về bảo vệ nhân quyền của Đảng và Nhà nước TQ vào hiến pháp; mặt khác thể hiện TQ muốn triển khai đối thoại với các nước trên thế giới về vấn đề này.

Đưa chế độ đảm bảo phúc lợi xã hội vào hiến pháp cũng là sự thể hiện đáp ứng yêu cầu của quảng đại quần chúng, nó có quan hệ đến ổn định lâu dài của đất nước và sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế thị trường XHCN.

Về “trạng thái khẩn cấp”

Trong bản hiến pháp sửa đổi, có chỗ chỉ sửa đổi một từ thôi nhưng nó đã làm thay đổi bản chất của sự việc. Nói đến chữ nghĩa trong hiến pháp TQ người ta thường nhắc đến việc soạn thảo hiến pháp TQ năm 1954.

Khi đó, bản dự thảo hiến pháp đã soạn xong, nhưng để cho lời văn của hiến pháp được chuẩn xác và đẹp, chủ tịch Mao Trạch Đông đã mời hai giáo sư cấp I về Trung văn của Trường đại học Bắc Kinh đến để chỉnh lại các từ ngữ cho chuẩn hơn và trau chuốt cho lời văn của hiến pháp đẹp hơn.

Lần này, từ “giới nghiêm” trong bản hiến pháp trước đây được thay bằng từ “trạng thái khẩn cấp” để được chuẩn xác hơn, nó cũng thể hiện sự thay đổi chức năng của chính phủ được ghi trong hiến pháp. Ví dự: trong trường hợp xảy ra dịch SARS, dịch cúm gia cầm hay sự kiện 11-9 ở Mỹ, khủng hoảng tiền tệ… những sự kiện tương tự như vậy đều gây mất an toàn cho đất nước.

Nếu dùng từ giới nghiêm thì chính phủ chỉ huy động lực lượng cảnh sát, cảnh sát vũ trang và quân đội, nhưng với những sự kiện như trên thì lực lượng vũ trang, an ninh không đủ để xử lý mà còn phải có sự tham gia của các bộ trong chính phủ.

Trong trường hợp này thì không những dùng lực lượng cưỡng chế của nhà nước để đảm bảo trật tự mà còn có sự tham gia “cứu trợ” của chính phủ, cụ thể là các bộ của chính phủ, do vậy phải dùng chữ “trạng thái khẩn cấp”.

Bảo vệ tài sản tư hữu hợp pháp

Điều được dư luận xã hội TQ quan tâm nhiều là việc đưa điều khoản bảo vệ tài sản tư hữu hợp pháp của công dân vào hiến pháp. Điều này có ý nghĩa rất sâu sắc trong việc ổn định lòng dân và xây dựng kinh tế thị trường lành mạnh.

Có một câu châm ngôn cổ điển về chính trị dân chủ được người ta nhắc đến khi phân tích vấn đề này: “Căn nhà lạnh của người nghèo gió có thể vào, mưa có thể vào, nhưng quốc vương không thể vào”. Câu châm ngôn này nhấn mạnh ý tài sản của công dân được xã hội bảo vệ, tôn trọng, ngay cả “quốc vương” cũng không được xâm phạm.

Bảo vệ tài sản tư hữu hợp pháp bất luận đó là “đại khoản” của người giàu hay là tài sản của người dân bình thường, làm cho mọi người an tâm kinh doanh, lao động. TQ có câu “có hằng sản mới có thể hằng tâm”, có nghĩa là tài sản được bảo vệ thì con người mới bền lòng bền chí làm ăn, làm cho “nguồn của cải được sáng tạo ra trong xã hội tuôn trào”.

Do vậy, điều “tài sản tư hữu hợp pháp của công dân không được xâm phạm” không những làm cho ông Lưu Vĩnh Hảo, người giàu nhất đại lục, vỗ tay tán thưởng mà anh tài xế taxi Tôn Kim Bằng bảo vệ giá trị ngôi nhà riêng của mình, hoặc người nông dân bảo vệ quyền sử dụng đất canh tác cũng rất tán thưởng. Điều đó thì rất rõ.

Giới nghiên cứu luật pháp TQ còn đi sâu phân tích “tính hợp pháp” của tài sản tư hữu, tức không phải mọi tài sản tư hữu đều được bảo hộ. Tài sản sở hữu phi pháp không những không được bảo hộ mà còn phải bị truy cứu. Do vậy, điều khoản bảo vệ tài sản tư hữu hợp pháp của công dân được ghi vào hiến pháp chỉ là sự bắt đầu, nó đặt ra nhiệm vụ cấp bách đối với việc hoàn thiện luật pháp tiếp theo.

Ghi điều “tài sản tư hữu hợp pháp của công dân không được xâm phạm” vào hiến pháp là do yêu cầu phát triển của kinh tế thị trường, nhằm kích thích nhiệt tình sáng tạo ra của cải của mọi người.

Kinh tế thị trường muốn phát triển lành mạnh không thể tách khỏi trật tự thị trường và môi trường pháp chế công bằng. Bởi nếu không công bằng thì không có cạnh tranh bình đẳng, không cạnh trạnh bình đẳng thì đó là môi trường thuận lợi đẻ ra mọi thứ đặc quyền và lợi ích kinh tế đặc quyền.

Tài sản tư hữu hợp pháp cần được sản sinh ra trong môi trường kinh tế thị trường công bằng, nếu không thì điều khoản “tài sản tư hữu hợp pháp của công dân không được xâm phạm” mà hiến pháp ghi nhận sẽ “bị chiết khấu”.

Do vậy, như cách nói của các chuyên gia TQ, việc đưa điều khoản bảo vệ tài sản tư hữu hợp pháp của công dân vào hiến pháp TQ thể hiện kinh tế thị trường của TQ bước vào giai đoạn mới, và nó đặt ra việc xây dựng pháp chế và chính phủ với trách nhiệm là “người gác đêm” một nhiệm vụ mới: xây dựng kinh tế thị trường công bằng.

SOURCE: BÁO TUỔI TRẺ

Trích dẫn từ: http://vietbao.vn/The-gioi/Hien-phap-sua-doi-cua-Trung-Quoc-co-gi-moi/40024608/159/

Advertisements

Gửi phản hồi

%d bloggers like this: