KINH NGHIỆM HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ THEO PHÁP LUẬT CỦA LIÊN BANG ÚC

ĐẶNG HOÀNG ANH – Bộ Tư pháp

1. LEADR (Hiệp hội các nhà Giải quyết Tranh chấp)

LEADR là một tổ chức phi lợi nhuận lớn, được thành lập năm 1989, hoạt động theo cơ chế thành viên nhằm mục đích nâng cao chất lượng dịch vụ giải quyết tranh chấp ngoài Toà án (ADR). Đây là tổ chức liên lục địa Úc-Á, có văn phòng tại Australia, New Zealand, Indonesia, Malaysia, Ấn Độ, Thái Lan và Nhật Bản. Tổ chức này có chức năng đảm bảo các dịch vụ giải quyết tranh chấp bằng ADR có chất lượng cao trong khu vực thông qua các hoạt động đào tạo và công nhận hoà giải viên và trọng tài; thúc đẩy đào tạo và nghiên cứu về ADR; cấp nhật các thông tin về ADR trong nước và quốc tế cho các thành viên; cung cấp các dịch vụ đào tạo nhằm nâng cao trình độ chuyên môn một cách liên tục cho các hoà giải viên chuyên nghiệp; tạo điều kiện tiếp cận đơn giản và có hiệu quả với các hoà giải viên chuyên nghiệp; hỗ trợ các tổ chức trong việc phát triển các quy trình giải quyết tranh chấp bằng ADR có hiệu quả.

LEADR có quyền công nhận tư cách hoà giải viên theo Tiêu chuẩn Quốc gia về Hoà giải có hiệu lực vào ngày 1/1/2008. Với hơn 10 năm kinh nghiệm quản lý hệ thống công nhận hoà giải viên của mình và sự hiểu biết sâu sắc về các Tiêu chuẩn quốc gia của Úc về Hoà giải viên mới được ban hành trên đây, LEADR cung cấp một quy trình công nhận hoà giải viên chuyên nghiệp và có uy tín. LEADR đánh giá kinh nghiệm và chất lượng đào tạo của các cá nhân để quyết định các yêu cầu đào tạo bổ sung, trên cơ sở đó đánh giá dựa trên năng lực về kỹ năng của hoà giải viên. Việc được LEADR công nhận sẽ là một sự đảm bảo về chất lượng dịch vụ cho các khách hàng của các hoà giải viên.

Các thành viên của LEADR – một tổ chức về ADR lớn nhất Nam bán cầu – được hưởng nhiều lợi ích như được bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp và bảo hiểm trách nhiệm cộng cộng với chi phí thấp; có cơ hội được làm việc với các nhà giải quyết tranh chấp chuyên nghiệp khác trong khu vực; được tạo cơ hội tiếp tục phát triển chuyên nghiệp; thụ hưởng các hoạt động đào tạo, nâng cao năng lực do LEADR tổ chức; được sử dụng các chức danh của LEADR; được hưởng các tư cách thành viên khác phù hợp với kinh nghiệm của mình v.v…

LEADR là ví dụ điển hình về mô hình tổ chức tập thể tự quản với chức năng công nhận hoà giải viên.  Vì tổ chức này hoạt động ở cả châu Á, nên càng thuận lợi hơn với Việt Nam trong việc thiết lập quan hệ hợp tác thường xuyên và lâu dài. Tại buổi làm việc với LEADR, đoàn công tác đã  nắm vững thêm về 1) mối liên hệ giữa các tổ chức ADR của Australia và các tổ chức ADR ở Châu Á với các chiến lược phát triển chung; 2) vai trò, chức năng và cơ cấu tổ chức của hiệp hội với tư cách là một tổ chức tự quản trong giải quyết tranh chấp; 3) những thách thức và cơ hội của việc công nhận hoà giải viên theo Tiêu chuẩn Quốc gia về hoà giải viên mới được ban hành.

2. Ủy ban giải quyết tranh chấp ngoài Tòa án (trực thuộc Hiệp hội luật sư Bang NSW)

Uỷ ban giải quyết tranh chấp ngoài toà án trực thuộc Hiệp hội luật sư Bang NSW) được thành lập trên cơ sở Chính sách ADR của Hiệp hội luật sư. Nhiệm vụ của Uỷ ban là tham mưu chính sách ADR cho Hiệp hội luật sư, bao gồm trung gian hoà giải, trọng tài, đánh giá trung lập tại giai đoạn đầu của giải quyết tranh chấp và hoà giải. Uỷ ban là đầu mối liên lạc giữa các tổ chức ADR, bao gồm các uỷ ban ADR của các hiệp hội luật sư và đoàn luật sư của các tiểu bang và vùng lãnh thổ cũng như NADRAC. Hiện tại, Uỷ ban đã hoàn tất các báo cáo 1) Các quy định mẫu về hoạt động trung gian hoà giải của Toà án; 2) tiêu chuẩn đạo đức đối với hoà giải viên; 3) tóm lược về các tổ chức ADR của Australia và 4) Tóm lược về thủ tục ADR ở các toà án, toà chuyên trách và Ban giải quyết tranh chấp.

Hiện tại Uỷ ban đang tiến hành xây dựng 1) Thủ tục khiếu nại đối với ý kiến trung lập của bên thứ ba; 2) Hướng dẫn về Tiêu chuẩn thành viên Ban hoà giải và Hướng dẫn về quản lý và giám sát hoạt động của các Hoà giải viên thuộc các Ban hoà giải và; 3) Chính sách xúc tiến hoạt động ADR.

Tại buổi làm việc với Chủ tịch Uỷ ban ADR thuộc Hiệp hội luật sư Bang NSW, đoàn công tác đã thảo luận và nắm vững được 1) các phương pháp công nhận hoà giải viên, các quy định hướng dẫn việc quản lý và giám sát hoà giải viên; các thách thức nảy sinh trong quá trình này và quy trình, thủ tục cho việc khiếu nại ý kiến trung lập của bên thứ ba; và 2) chuẩn mực đạo đức hành nghề trong hoạt động trung gian hoà giải tại Australia.

3. Trung tâm Tư pháp Cộng đồng (Community Justice Center- CJC):

Đây là văn phòng quản lý các Trung tâm Tư pháp Cộng đồng, được thành lập theo Luật Quốc Hội của Bang New South Wales năm 1983.  CJC trực thuộc sự quản lý của Bộ Tư pháp Tiểu bang NSW, cung cấp các dịch vụ trung gian hoà giải và quản lý xung đột cho người dân NSW. Phạm vi hoạt động của CJC bao gồmg cung cấp các dịch vụ hoà giải và các dịch vụ giải quyết tranh chấp cho người dân ở bang NSW.  Phạm vi hòa giải bao gồm các tranh chấp láng giềng, tranh chấp gia đình, tranh chấp giữa các doanh nghiệp, các vụ việc dân sự, các khiếu nại nhỏ, tranh chấp lao động, tranh chấp giữa các cộng đồng hoặc trong phạm vi cộng đồng.

CJCs là một điển hình tốt có lịch sử tồn tại lâu năm về các chương trình hoà giải cơ sở hiệu quả và bền vững được thành lập theo pháp luật.

Tại CJC, Đoàn công tác đã thảo luận sâu các vấn đề về hoạt động và quản lý mà CJCs phải đối mặt; tìm hiểu các phương pháp nhằm nâng cao chất lượng, sự đồng bộ và hiệu quả quản lý Nhà nước của các chương trình  hoà giải cơ sở.

4. Khoa Luật, Trường ĐHTH Sydney

Thành lập năm 1855, Trường luật thuộc Đại học tổng hợp Sydney đã có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển của ngành tư pháp, cũng như đời sống chính trị và xã hội Australia. Rất nhiều sinh viên tốt nghiệp của trường đã trở thành các nhà lãnh đạo cấp cao, như bốn cựu thủ tướng của Australia, một cựu Chủ tịch Ngân hàng thế giới, đương kim Chánh án toà án tối cao Liên bang Australia và đương kim Chánh án Toà án tối cao của Tiểu bang NSW. Là một cơ sở đào tạo nghề luật ở trung tâm kinh tế xã hội, Trường nổi tiếng vì có mối liên hệ chặt chẽ với cộng đồng chuyên môn – họ có rất nhiều giảng viên kiêm nhiệm cho các bộ môn quan trọng là những luật sư tranh tụng, luật sư tư vấn, thẩm phán. Mục tiêu của trường là đào tạo các luật sư cho thế kỷ 21, khi các dịch vụ pháp lý được toàn cầu hoá và môi trường làm việc của các luật sư là không biên giới.

Tại buổi làm việc với Trường luật ĐHTH Sydney, Đoàn đã được gặp và làm việc với giáo sư, Tiến sỹ Hilary Astor và Peter Cashman, là những chuyên gia hàng đầu của Australia am hiểu về ADR.  Giáo sư Hilary Astor rất quan tâm tới vấn đề giải quyết tranh chấp, đặc biệt là hòa giải về gia đình. Bà là đồng tác giả của cuốn Giải quyết Tranh chấp ở Australia (Xuất bản lần thứ 2, Butterworths, Sydney, 2002). Bà rất nổi tiếng với công trình nghiên cứu của mình về hòa giải các tranh chấp liên quan tới bạo hành phụ nữ, cũng như công trình nghiên cứu về mối quan hệ của thẩm quyền trong hòa giải và tính trung lập của hòa giải viên. Bà là Chủ tịch sáng lập của Hội đồng Cố vấn Quốc gia về Các hình thức Giải quyết Tranh chấp ngoài tòa án, là cán bộ bán chuyên trách trong nhiều năm cho Ủy ban Cải cách Pháp luật của New South Wales và hiện là ủy viên Hội đồng của Viện Nghiên cứu Quản lý Hành chính Tư pháp của Australia.  Bà có thể cung cấp các thông tin  hữu ích về các vấn đề tư pháp đối với phụ nữ và cải thiện cơ hội tiếp cận công lý của người thiểu số. Giáo sư Peter Cashman là luật sư tranh tụng và là Giáo sư Luật giảng dạy tại ĐHTH Sydney. Ông từng đảm nhận các cương vị Uỷ viên phụ trách nghiên cứu tư pháp dân sự của Uỷ ban cải cách luật tiểu bang Victoria ; Uỷ viên phụ trách các vấn đề hành động tập thể của Uỷ ban cải cách Luật tiểu bang Victoria, Giám đốc sáng lập trung tâm Vì lợi ích chung của Cộng đồng ; Chủ tịch Hiệp hội luật sư tranh tụng Hoa kỳ (hiện đổi tên thành Hiệp hội tư pháp Hoa kỳ) và Chủ tịch Hiệp hội luật sư Australia v.v…

Các giáo sư của Trường luật – ĐHTH Sydney đã thảo luận với Đoàn về vấn đề tiếp cận tư pháp của phụ nữ, cộng đồng thổ dân và thiểu số văn hoá tại Australia ; các vấn đề về chiến lược áp dụng trung gian hoà giải trong những mối quan hệ vốn thường bị tác động bởi bạo lực. Các giáo sư cũng chia sẻ với Đoàn những công trình nghiên cứu tổng kết về ADR và các kết luận liên quan đến hoà giải trong các tranh chấp dân sự.

5.Tòa án Đất đai và Môi trường Bang New South Wales

Tòa án Đất đai và Môi trường của Bang New South Wales là tòa án chuyên biệt[1] về hoạch định đất đai và môi trường với thẩm quyền rất lớn. Tòa chịu trách nhiệm giải thích và thực thi luật pháp về môi trường ở bang New South Wales, Australia.   Các quy trình ADR được Toà án đất đai và môi trường sử dụng để giải quyết các mâu thuẫn trong những lĩnh vực sau: quản lý quy hoạch vùng và chính quyền địa phương; quy hoạch thành phố, thị trấn hoặc môi trường; khoa học môi trường, bảo vệ môi trường và đánh giá môi trường; luật pháp và định giá đất; kiến trúc, kỹ thuật, khảo sát và xây dựng; và quản lý tài nguyên hoặc quản lý đất đai của nhà nước Liên bang.

Tại Toà án đất đai và môi truờng của Bang NSW, đoàn công tác đã tìm hiểu về vai trò của hoạt động trung gian hoà giải trong cá tranh chấp về môi trường và đất đai cũng như các thủ tục, quy trình hành chính để tiến hành các quy trình hoà giải đó. Ngoài ra, đoàn cũng thảo luận với các cán bộ Toà án về những khó khăn, thách thức trong việc sử dụng ADR nhằm giải quyết các xung đột về môi trường và đất đai.

6. Cơ quan tài phán hành chính (Administrative Decisions Tribunal – AAT):

Administrative Decisions Tribunallà cơ quan độc lập cóp chức năng rà soát các quyết định hành chính do các Bộ trưởng, cơ quan Nhà nước và các Toà án khác thuộc Chính quyền liên bang Australia ban hành. AAT còn có thể xem xét các quyết định hành chính được ban hành bởi các cơ quan Nhà nước và các tổ chức phi Chính phủ của các tiểu bang, nhưng những trường hợp này rất hạn chế. Việc rà soát lần đầu đối với một quyết định hành chính không phải lúc nào cũng thuộc thẩm quyền của AAT. Trong một số vụ việc, AAT chỉ được rà soát kết luận hành chính sau khi cơ quan/ chủ thể ban hành quyết định đã tiến hành rà soát nội bộ đối với quyết định đó. Điều 33 đạo luật AAT quy định AAT phải tiến hành thủ tục một cách đơn giản, ít phức tạp nhất  và càng nhanh, gọn càng tốt, tuân thủ các quy định trong Đạo luật và cân nhắc hợp lý các vấn đề thuộc thẩm quyền. AAT không bị ràng buộc bởi những quy định về chứng cứ và có thế xác định chứng cứ theo cách thức mà Toà án cho là phù hợp. Đạo luật AAT sửa đổi năm 2005 có hiệu lực từ ngày 16/5/2005 đã mở rộng phạm vi thẩm quyền của AAT đối với các quy trình ADR bao gồm: thu xếp gặp gỡ (conferencing – tổ chức cho các bên gặp nhau, tự xác định tranh chấp và giải quyết); trung gian hoà giải (mediation – hỗ trợ cho các bên trong việc xác định rõ tranh chấp, xây dựng phương án, và đi đến thoả thuận chung; không tư vấn về nội dung tranh chấp mà chỉ về quy trình giải quyết tranh chấp), đề xuất trung lập (neutral evaluation – đưa ra gợi ý về cách giải quyết tranh chấp, nhưng các bên không bắt buộc phải tuân theo); đánh giá và đề xuất trung lập (case appraisal – đưa ra ý kiến đánh giá trung lập các tình tiết của vụ tranh chấp và đề xuất giải pháp,  nhưng các bên không bắt buộc phải tuân theo); hoà giải (conciliation – hỗ trợ cho các bên trong việc xác định rõ tranh chấp, xây dựng phương án, và quyết định cách giải quyết;ỗcnciliator có vai trò lớn hơn so với mediator vì conciliator có quyền áp đặt quy trình hoà giải, đề xuất cách giải quyết đối với các bên) và các thủ tục và hoạt động khác theo quy định của pháp luật.

Tại Cơ quan tài phán hành chính,  Đoàn công tác đã tìm hiểu  và nắm vững 1) vai trò của cơ quan tài phán hành chính trong việc xem xét lại các quyết định hành chính thông qua quy trình ADR, các khó khăn và thách thức nảy sinh trong quá trình đó và; 2) thủ tục báo cáo và lưu trữ hồ sơ các vụ việc giải quyết thành công bằng ADR.

7. Ủy ban về vấn đề bồi thường cho người lao động

Ủy ban về vấn đề bồi thưòng cho người lao động (WCC) chịu trách nhiệm giải quyết và xem xét các tranh chấp liên quan tơí các khiếu nại về bồi thường cho người lao động. Ví dụ bồi thường theo tuần cho khoản thiệt hại về thu nhập, thanh toán chi phí y tế và bồi thường thiệt hại về sức khoẻ, đau yếu/ thương tật vĩnh viễn.

Các trọng tài viên của Uỷ ban được đào tạo bài bản để tiến hành các phiên xét xử tại Hội đồng trọng tài một cách công bằng cho tất cả các bên, bao gồm việc sử dụng cả các quy trình hoà giải, thương lượng và hoà giải – trọng tài kết hợp. Trong mỗi một công đoạn của các quy trình đó, các trọng tài viên đều khuyến khích và hỗ trợ các bên đạt được thoả thuận. Trong trường hợp các bên không đạt được thoả thuận, Hội đồng trọng tài sẽ ra quyết định có tính ràng buộc.

Uỷ ban cung cấp các dịch vụ miễn phí cho các bên; các tranh chấp được trình lên Uỷ ban mà không phải nộp bất cứ một khoản phí nào. Về cơ bản, người sử dụng lao động sẽ thanh toán mọi chi phí pháp lý liên quan tới các tranh chấp về tiền bồi thường cho nguời lao động. Trường hợp duy nhất mà người lao động phải trả phí pháp lý, đó là khi đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp của người đó không có cơ sở chính đáng, hoặc được kết luận là không có cơ sở hoặc  không trung thực.

Thông qua các cuộc thảo luận với đại diện Uỷ ban, Đoàn công tác đã hiểu được thêm  1) cách áp dụng  các biện pháp hoà giải và ADR rất sáng tạo do Uỷ ban tiến hành và; 2) các phương pháp tiếp cận khác nhau về hành chính và hồ sơ liên quan tới ADR.

8. Trung tâm quan hệ gia đình (FRC)

Trung tâm tư vấn quan hệ gia đình là một nguồn thông tin và tư vấn đáng tin cậy cho các gia đình ở các giai đoạn khác nhau của đời sống. Bất kỳ người nào cũng có thể đến trung tâm để xin tư vấn mọi băn khoăn trong đời sống tình cảm (việc bắt đầu thiết lập mối quan hệ tình cảm, phát triển quan hệ tình cảm hay kết thúc mối quan hệ tình cảm đó) . 64 trung tâm tư vấn quan hệ gia đình đã được thành lập trên khắp Australia và được Chính phủ liên bang  tài trợ kinh phí hoạt động. Với đội ngũ cán bộ có trình độ nghiệp vụ giỏi, làm việc độc lập, trung tâm cung cấp các dịch vụ một cách vô tư, đáng tin cậy trong một môi trường thân thiện,an toàn và đảm bảo bí mật. Trong trường hợp các gia đình đổ vỡ, chia tay, Trung tâm sẽ cung cấp thông tin tư vấn và giải quyết tranh chấp (như là trung gian hoà giải) để giúp các thành viên đi đến thống nhất mà không phải ra toà. Trung tâm cũng thường xuyên tổ chức các buổi họp cá nhân, theo nhóm để giúp các gia đình đang bị đổ vỡ đi đến thoả thuận chung về con cái và tài sản của họ mà không phải ra Toà giải quyết.

Tại buổi làm việc với Trung tâm quan hệ gia đình, đoàn công tác đã tìm hiểu  kỹ 1) các quy định pháp luật điều chỉnh  hoạt động của các FRC và cơ cấu quản lý các trung tâm này và; 2) hoạt động hoà giải gia đình của trung tâm, các khó khăn và thách thức đối với  trung tâm khi tiến hành công tác hoà giải gia đình.

Ngày 22 tháng 8, Đoàn công tác đã rời Sydney về Hà Nội. Chuyến công tác Australia đã thành công không chỉ bởi những định hướng hợp tác với các nhà lãnh đạo các cơ quan tư pháp Australia, hay các kinh nghiệm về pháp luật và thực tiễn hoà giải ở cơ sở, mà đây còn là dịp để các cán bộ của hai nước học hỏi, trao đổi những kinh nghiệm lẫn nhau về mọi khía cạnh của công tác xây dựng và thực thi pháp luật….Cùng với điểm nhấn đó, mỗi thành viên trong Đoàn đều ấn tượng về đất nước Australia hiện đại với những hàng cây xanh, những hồ nước, công viên trong lòng thành phố và cả những chú chuột túi Kangaroo hiền lành, nhanh nhẹn. Còn đối với quan hợp tác về pháp luật và tư pháp giữa hai nước, một niềm tin càng được khẳng định khi mà Việt Nam và Australia đang ở “tuổi 35” thiết lập quan hệ ngoại giao[2]./.

Chú thích:

[1] Hệ thống tư pháp Bang NSW gồm có các Toà án và toà đặc thẩm/ cơ quan tài phán khác nhau để xét xử tuỳ theo tính chất của từng vụ việc: 1) Toà án địa phương (Local court) xử hầu hết các tội hình sự mà phạm nhân không phải là trẻ em; 2) Toà án trẻ em (Children Court) chủ yếu xử các vụ việc liên quan đến trẻ em; 3) Toà án quận (District Court), xử các vụ việc dân sự, hình sự theo thẩm quyền và xét xử phúc thẩm các  bản án, quyết định của Toà án địa phương; 4) Toà án tối cao (Supreme Court) xét xử các vụ việc dân sự và hình sự theo thẩm quyền; 5) Toà án phúc thẩm hình sự (Court of Criminal Appeal) (Toà án này độc lập, không thuộc Toà án tối cao)  xử phúc thẩm các bản án, quyết định của Toà án quận và Toà án tối cao. Court of Criminal Appeal là Toà phúc thẩm cuối cùng cho các vụ án hình sự tại Bang NSW; 6) Toà án đất đai và môi trường (The Land and Environment Court) là một Toà án chuyên biệt với các Toà án khác của NSW (không trực thuộc các Toà án khác, mà là một toà án riêng), chuyên xét xử các vụ việc liên quan đến đất đai và môi trường của NSW; 7) Uỷ ban quan hệ công nghiệp (Industrial Relations Commission) giải quyết các tranh chấp nghiêm trọng tại nơi làm việc, ấn định điều kiện tuyển dụng, đưa ra các thoả ước lương bổng, công nhận các hợp đồng doanh nghiệp  và quyết định về các trường hợp sa thải bất công; 8) Cơ quan tài phán  về các chứng bệnh do bụi gây ra (Dust Diseases Tribunal) là Toà xử các đơn đòi bồi thường thiệt hại cho những người bị ảnh hưởng của các chứng bệnh do bụi gây ra, kẻ cả các chứng bệnh do tiếp xúc với chất asbestos); 9) Toà án về Ma Tuý (Drug Court) nhằm mục đích xử các vụ việc liên quan đến ma tuý. Toà kết hợp xét xử với giám sát tư pháp chặt chẽ, chữa trị ma tuý và quản lý hành vi của các phạm nhân liên quan đến ma tuý; 10) Toà điều tra tử vong (Coroners Court) xác định danh tính của người chết và thời gian, địa điểm, cách thức và nguyên nhân gây ra tử vong; 11) Cơ quan tài phán hành chính (Administrative Decisions Tribunal) xem xét các quyết định hành chính cụ thể của các cơ quan Chính phủ NSW,  giải quyết vấn đề kỳ thị và các tranh chấp về hợp đồng thuê bán lẻ; và cuối cùng 12) Cơ quan tài phán bồi thường cho các nạn nhân (Victims Compensation Tribunal) xét các đơn xin bồi thường cho các nạn nhân.

[2]Cách đây đúng 35 năm (năm 1973), Công Đảng – đảng Cầm quyền hiện nay của Thủ tướng Kevin Rudd đã kýkết thỏa thuận thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước Việt Nam – Australia. Quan hệ hai nước phát triển mạnh mẽ và mở rộng trên tất cả các lĩnh vực. Kể từ 1991, quan hệ giữa hai nước đã được mở ra hướng phát triển mới cùng với việc Hiệp định Hoà bình Pa-ri về vấn đề Cam-pu-chia được ký kết. Năm 2008, hai nước đã tổ chức nhiều hoạt động phong phú để kỷ niệm trọng thể 35 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao (26/2/1973 – 26/2/2008).

SOURCE: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ BỘ TƯ PHÁP

Trích dẫn từ:

http://www.moj.gov.vn/p/tag.idempotent.render.userLayoutRootNode.target.n464.uP?uP_root=me&cmd=item&ID=9841

Advertisements

Gửi phản hồi

%d bloggers like this: