LUẬT LIÊN BANG VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ Ở LIÊN BANG NGA

TS. NGUYỄN MINH PHƯƠNG – Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước -Bộ Nội vụ

Trước thực tế phức tạp trong hoạt động của các loại hình tổ chức phi chính phủ ở Liên bang Nga và diễn biến của các cuộc “cách mạng màu sắc” ở các nước thuộc Liên Xô cũ, chính quyền của Tổng thống Pu -tin đã có những điều chỉnh mạnh mẽ trong việc quản lý đối với các tổ chức phi chính phủ, nhất là đối với các tổ chức có yếu tố nước ngoài. Chính vì vậy, Luật liên bang ngày 10/1/2006 về những thay đổi trong một số luật Liên bang Nga được Đuma Quốc gia thông qua ngày 23/12/2005 và Hội đồng Liên bang phê chuẩn ngày 27/12/2005 đã có những quy định mới đối với hoạt động của tổ chức phi chính phủ ở Liên bang Nga.

Trong các quy định của Luật này, tuy có sự phân biệt giữa các loại hình tổ chức phi chính phủ như: hiệp hội, tổ chức phi lợi nhuận, tổ chức phi chính phủ không vụ lợi nước ngoài, nhưng nhìn chung nội dung cơ bản của các quy định này khá thống nhất. Vì vậy, ở đây chúng tôi dẫn ra một số thay đổi quan trọng trong cấp đăng ký và quản lý hoạt động của các tổ chức phi chính phủ nói chung.

1- Quy định chặt chẽ, cụ thể và chi tiết hơn về điều kiện đăng ký hoạt động của các hiệp hội, tổ chức phi chính phủ

Theo Điều 2 của luật này, để được đăng ký hoạt động, trong vòng 3 tháng kể từ ngày tổ chức đại hội thành lập, hiệp hội phải nộp hồ sơ gồm:

Đơn đề nghị có chữ ký và họ tên đầy đủ của người đại diện, nơi sinh sống và số điện thoại liên lạc; Điều lệ của hiệp hội được sao thành 3 bản; Trích lục biên bản của đại hội hoặc hội nghị thành lập, trong đó thông báo về việc thành lập hiệp hội, về phê duyệt điều lệ và thông tin về các cơ quan lãnh đạo, cơ quan thanh – kiểm tra; Các thông tin về những người sáng lập; Hồ sơ nộp thuế nhà nước; Thông tin về địa điểm đặt trụ sở của cơ quan lãnh đạo; Biên bản đại hội hoặc hội nghị thành lập của các chi nhánh trực thuộc (đối với các hiệp hội có tính chất quốc tế, toàn liên bang hoặc toàn liên vùng); Tên gọi của hiệp hội liên quan đến tên người hoặc biểu tượng được nhà nước bảo hộ về sở hữu trí tuệ và bản quyền tác giả thì phải có tài liệu chứng thực quyền được phép sử dụng.

Trong đó, 6 mục tài liệu được nêu trước phải được giao nộp trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày tổ chức đại hội hoặc hội nghị thành lập. Cơ quan của chính quyền hành pháp Liên bang có thẩm quyền cấp đăng ký cho các hiệp hội hoạt động mang tính chất quốc tế và toàn Nga. Cơ quan của chính quyền hành pháp lãnh thổ, nơi đặt địa điểm thường xuyên của cơ quan lãnh đạo của hiệp hội, cấp đăng ký cho các hiệp hội hoạt động mang tính chất liên vùng. Cơ quan của chính quyền hành pháp lãnh thổ vùng và cơ sở cấp đăng ký hoạt động cho các hiệp hội hoạt động trong phạm vi vùng và cơ sở.

Trong thời hạn 30 ngày, kể từ khi nhận hồ sơ, các cơ quan của chính quyền hành pháp có thẩm quyền phải hoàn thành việc cấp hoặc trả lời từ chối cấp đăng ký cho các hiệp hội bằng văn bản.

– Các hiệp hội, tổ chức phi lợi nhuận sẽ không được đăng ký hoạt động trong những trường hợp sau đây:

Điều lệ của hiệp hội, tổ chức phi lợi nhuận trái với Hiến pháp Liên bang Nga và pháp luật liên bang; Hồ sơ đăng ký của các tổ chức này không đầy đủ các giấy tờ cần thiết theo quy định của pháp luật hoặc hồ sơ được hình thành một cách không thoả đáng hay do cơ quan không chính đáng trình lên; Tư cách của người sáng lập không đáp ứng các điều kiện theo quy định của luật pháp; Có một hiệp hội, tổ chức phi lợi nhuận đã đăng ký có cùng tên gọi đang hoạt động trên phạm vi lãnh thổ đó; Xét thấy trong hồ sơ của tổ chức trình lên có những thông tin thiếu xác thực; Tên gọi của hiệp hội, tổ chức phi lợi nhuận có ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục, tình cảm tôn giáo, dân tộc.

– Những đối tượng sau đây không được là sáng lập viên, tham gia sáng lập và thành viên của các hiệp hội, các tổ chức phi lợi nhuận: Công dân nước ngoài hoặc người không mang quốc tịch mà pháp luật Liên bang Nga quy định không được phép sinh sống ở Liên bang Nga; Những người bị pháp luật Liên bang Nga liệt vào đối tượng rửa tiền, nhận tiền thông qua con đường bất hợp pháp hoặc nhận tài trợ của chủ nghĩa khủng bố; Các tổ chức hiệp hội bị dừng hoạt động theo luật pháp Liên bang Nga; Những người mà toà án đã phán quyết là có dấu hiệu hoạt động khủng bố; Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức tôn giáo hoạt động có dấu hiệu quá khích, cực đoan; Những người đã bị toà án tước quyền tự do…

2- Quy định rõ ràng và cụ thể thẩm quyền và trách nhiệm thực hiện việc giám sát và kiểm tra hoạt động, nhất là về phương diện tài chính của các tổ chức phi chính phủ.

Viện Công tố Liên bang thực hiện giám sát việc tuân thủ pháp luật của các tổ chức phi chính phủ. Cơ quan cấp đăng ký cho tổ chức phi chính phủ chịu trách nhiệm kiểm tra hoạt động của tổ chức theo mục tiêu mà đã đăng ký với cơ quan có thẩm quyền. Trong quá trình thực hiện kiểm tra, cơ quan này có quyền: Chất vấn cơ quan lãnh đạo các tổ chức phi chính phủ về các văn bản chỉ đạo, điều hành; Cử các đại diện của mình can thiệp vào các hoạt động điều hành của tổ chức phi chính phủ; Tiến hành kiểm tra hàng năm ít nhất một lần hoạt động của tổ chức phi chính phủ, trong đó có việc chi tiêu tài chính và sử dụng các nguồn lực khác, căn cứ theo mục tiêu và quy chế được phê duyệt; Chất vấn và nhận thông tin về hoạt động kinh doanh – tài chính của tổ chức phi chính phủ ở các cơ quan thống kê nhà nước, cơ quan hành pháp liên bang, cơ quan có thẩm quyền kiểm tra và giám sát trong lĩnh vực thuế và lệ phí, các cơ quan kiểm tra và giám sát nhà nước khác, cũng như các tổ chức tài chính, tín dụng khác; Trong trường hợp phát hiện thấy hiệp hội, tổ chức phi chính phủ có những vi phạm Hiến pháp và pháp luật Liên bang Nga hay có những hoạt động trái với mục tiêu đã đề ra thì cơ quan có thẩm quyền cấp đăng ký có thể cảnh cáo bằng văn bản đối với cơ quan lãnh đạo của hiệp hội, tổ chức phi chính phủ với những chứng lý cụ thể và quy định thời gian bắt buộc phải khắc phục các vi phạm đó là không quá một tháng. Hiệp hội có thể khiếu nại lên cơ quan cấp trên hoặc khiếu kiện ra tòa án đối với cảnh cáo của cơ quan cấp đăng ký.

Các cơ quan kiểm tra tài chính liên bang, cơ quan hành pháp liên bang có thẩm quyền kiểm tra và giám sát trong lĩnh vực thuế và lệ phí; cơ quan hành pháp liên bang có thẩm quyền thực hiện chức năng ngăn chặn các khoản thu nhập bất hợp pháp, rửa tiền, có được bằng con đường phi pháp và tài trợ của chủ nghĩa khủng bố.

Có thể căn cứ vào các vi phạm của tổ chức phi chính phủ để ban hành quyết định đình chỉ hoạt động của nó trước thời hạn đã được đăng ký. Và khi một tổ chức bị đình chỉ hoạt động thì các cơ cấu, tổ chức hợp thành và các chi nhánh của nó cũng đương nhiên bị đình chỉ hoạt động.

Khiếu kiện của các tổ chức phi chính phủ lên tòa án về việc bị đình chỉ hoạt động sẽ được Viện Công tố xem xét theo luật định.

Các cơ quan có thẩm quyền cũng chú trọng đến việc giám sát và kiểm tra mối quan hệ giữa các tổ chức phi chính phủ trong nước với các tổ chức phi chính phủ nước ngoài.

3- Hạn chế thành lập các tổ chức phi chính phủ có yếu tố nước ngoài, các chi nhánh của chúng trong các tổ chức hành chính – lãnh thổ đặc biệt (khép kín).

Điều 1 của Luật này bổ sung quy định của luật về tổ chức hành chính – lãnh thổ khép kín, địa điểm đặt các cơ sở an ninh quốc phòng, vũ khí hạt nhân… là“Hạn chế việc thành lập và hoạt động trên lãnh thổ Liên bang Nga các tổ chức mà những sáng lập viên là người nước ngoài hoặc người không mang quốc tịch, các tổ chức phi chính phủ nước ngoài, các chi nhánh của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài, các tổ chức có sự đầu tư tài chính của nước ngoài”.

Việc thành lập và hoạt động của các tổ chức có vốn đầu tư của nước ngoài trong phạm vi các tổ chức hành chính – lãnh thổ được cho phép theo trình tự thủ tục xem xét của Chính phủ Liên bang, trừ các trường hợp đặc biệt đã được quy định trong các luật liên bang.

Trong phạm vi các đơn vị hành chính – lãnh thổ không cho phép thành lập và hoạt động các tổ chức mà thành viên sáng lập là người nước ngoài hoặc người không mang quốc tịch, các tổ chức nước ngoài, các tổ chức phi chính phủ nước ngoài và các chi nhánh của chúng cũng như hoạt động của các tổ chức quốc tế, trừ các trường hợp đã được quy định trong các hiệp ước quốc tế mà Liên bang Nga đã ký kết.

4. Các điều luật quy định về điều kiện, trình tự, thủ tục thành lập, hồ sơ xin cấp đăng ký hoạt động của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài hoặc các chi nhánh hay cơ quan đại diện của các tổ chức này ở Liên bang Nga được bổ sung và thể hiện cụ thể, chi tiết và chặt chẽ hơn rất nhiều so với các văn bản luật pháp đã ban hành.

Ví dụ, Theo Điều 3 của Luật này, các chi nhánh hoặc đại diện của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài muốn được cơ quan có thẩm quyền cấp phép hoạt động trên lãnh thổ Liên bang Nga thì trong hồ sơ trình lên cấp có thẩm quyền không chỉ gồm các tài liệu cần thiết như tổ chức trong nước, mà còn phải có thêm các tài liệu khác như:

– Trích lục danh sách các tư cách pháp nhân nước ngoài của đất nước xuất xứ; hồ sơ thành lập tổ chức;

– Quyết định của cơ quan lãnh đạo tổ chức này về việc đặt chi nhánh hoặc đại diện;

– Quyết định chỉ định người lãnh đạo chi nhánh hoặc người đại diện;

– Hồ sơ trình bày mục đích, nhiệm vụ của chi nhánh họăc đại diện;

– Tình hình tài chính của tổ chức này ở nước ngoài…

Các lý do để cơ quan có thẩm quyền từ chối cấp đăng ký hoạt động cho các chi nhánh hoặc đại diện của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài cũng được Luật này quy định đầy đủ và chặt chẽ hơn. Bên cạnh các lý do bị từ chối cấp đăng ký lập chi nhánh như đối với các tổ chức phi chính phủ trong nước, các tổ chức phi chính phủ nước ngoài sẽ không cấp đăng ký cho việc lập chi nhánh hoặc đại diện trong trường hợp sau:

– Nếu mục tiêu lập chi nhánh hoặc đại diện của tổ chức phi chính phủ nước ngoài trái với Hiến pháp và pháp luật của Liên bang Nga;

– Nếu việc lập chi nhánh hoặc đại diện của tổ chức phi chính phủ nước ngoài đe doạ đối với chủ quyền quốc gia, độc lập về chính trị, quyền bất khả xâm phạm lãnh thổ, sự thống nhất và toàn vẹn quốc gia, truyền thống văn hoá và lợi ích dân tộc của Liên bang Nga;

– Nếu đã có một chi nhánh hoặc đại diện nào đó của tổ chức này đã được cấp đăng ký trước đây đang bị đình chỉ hoạt động do vi phạm nghiêm trọng Hiến pháp và luật pháp Liên bang Nga.

Các quy định về thẩm quyền giám sát, kiểm tra và xử phạt đối với các tổ chức phi chính phủ có yếu tố nước ngoài hoặc các chi nhánh, cơ quan đại diện của các tổ chức này cũng được bổ sung đầy đủ, chi tiết và chặt chẽ hơn. Đặc biệt là các vấn đề liên quan đến tài chính, tín dụng như nguồn gốc và mục đích chi tiêu tài chính của các tổ chức này ở trên lãnh thổ Liên bang Nga.

Đáng lưu ý là, trong quá trình soạn thảo và thông qua dự luật này, vì nhiều động cơ khác nhau, một số đại diện của các tổ chức phi chính phủ trong nước và ngoài nước, nhất là các nhà “dân chủ” phương Tây đã có những phản ứng và chỉ trích khá gay gắt rằng, dường như luật này mâu thuẫn với Bộ luật Dân sự Liên bang Nga và dự thảo luật “ở hàng loạt điều khoản tiếp tục mâu thuẫn với luật pháp quốc tế”; dự luật của Liên bang Nga có “xu hướng từ chối đăng ký và xoá bỏ các tổ chức phi chính phủ một cách vô căn cứ”. Song, theo đại diện chính quyền Liên bang Nga, việc thông qua bộ luật mới này sẽ không hề gây ra bất kỳ sự thay đổi mang tính bi kịch nào cho hoạt động của các tổ chức phi chính phủ như lo lắng và chỉ trích của các nhà “dân chủ” phương Tây. Trong luật vừa được thông qua, quyền tự do của mọi người được thành lập và tham gia hoạt động trong các hiệp hội, tổ chức phi chính phủ không bị cấm đoán và không thể bị cấm đoán, bởi vì điều đó sẽ mâu thuẫn với chính Hiến pháp Liên bang Nga. Còn việc đưa ra những quy định cần thiết để thực hiện việc giám sát và kiểm tra hoạt động của các tổ chức phi chính phủ, nhất là về phương diện tài chính, thì chính quyền bất cứ nước nào cũng đều thực hiện ở các mức độ khác nhau, mà Liên bang Nga chưa phải là nước có những quy định khắt khe và chặt nhất, nhằm ngăn chặn việc lợi dụng hoạt động của các tổ chức phi chính phủ để thực hiện các hành vi bất hợp pháp như rửa tiền, tài trợ cho chủ nghĩa khủng bố, gây mất ổn định chính trị – xã hội và an ninh quốc gia.

Điều đương nhiên trong cuộc sống là để áp dụng thành công một văn bản luật trong tình huống cụ thể sẽ cần phải thông qua những văn bản dưới luật tương ứng, quy định rõ khung hoạt động nhất định cho các cơ quan hữu quan của Nga trong lĩnh vực này. Và hơn nữa, rất nhiều điều phụ thuộc và việc áp dụng pháp luật./.

Tài liệu tham khảo (Tiếng Nga):

– Luật Liên bang Nga ngày 10/1/2006 về những thay đổi trong một số luật Liên bang Nga. Công bố ngày 17/1/2006

– Thư ngỏ của Bộ trưởng Ngoại giao Liên bang Nga S.V LaViện Khoa học Tổ chức Nhà nước -Bộ Nội vụ-vơ-rốp đăng trên báo “Izvestia” số ra ngày 18/1/2006.

SOURCE: TẠP CHÍ TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC SỐ THÁNG 10/2007

Advertisements

Gửi phản hồi

%d bloggers like this: