ÁP DỤNG THỜI HIỆU KHỞI KIỆN VỀ QUYỀN THỪA KẾ THEO QUI ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT DÂN SỰ

TRẦN THỊ TÚY – Bộ Tư pháp

Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2005 (BLDS) quy định thời hiệu khởi kiện để người thừa kế yêu cầu chia di sản, xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là mười năm, kể từ thời điểm mở thừa kế (thời điểm mở thừa kế theo Điều 633 Bộ luật Dân sự là thời điểm người có tài sản chết). Thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế quy định tại điều này được coi là khá rõ ràng và phù hợp hơn so với quy định của Bộ luật Dân sự năm 1995.

            Tuy nhiên, trên thực tế khi áp dụng quy định này cho thấy trong một số trường hợp còn chưa thống nhất về cách hiểu. Sau đây là một ví dụ:

            Vợ chồng Ông Nguyễn Văn A và bà Nguyễn Thị B có hai người con trai là C và D nhưng đều đã chết khi còn bé, hai vợ chồng ông A bà B nhận bà K về làm con nuôi khi bà K mới 5 tuổi (con nuôi hợp pháp). Năm 1980 ông A chết không để lại di chúc, tài sản mà vợ chồng ông A bà B có được là 200m2 đất (đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu ruộng đất đứng tên bà B) và một ngôi nhà cấp 4. Bà K lấy chồng nhưng vẫn ở với bà B đến năm 1984 mới về quê chồng. Năm 1991 bà B chết không để lại di chúc. Sau khi bà B chết ông H (cháu gọi ông A bằng Bác) đến ở và quản lý toàn bộ tài sản của vợ chồng ông A bà B để lại. Năm 1993 bà K yêu cầu ông H trả lại toàn bộ tài sản do bố, mẹ bà để lại nhưng ông H không đồng ý, do ông H chưa có nhà nên bà K đã cho ông H ở nhờ thêm một thời gian. Tháng 12 năm 2005, do có nhu cầu sử dụng nhà đất nên bà K yêu cầu ông H trả lại nhà do bố, mẹ để lại.

            Xung quanh vấn đề này hiện có hai quan điểm khác nhau, quan điểm thứ nhất cho rằng đây là tranh chấp về thừa kế, do đó theo quy định về thời hiệu khởi kiện tại Điều 645 BLDS thì bà K không còn thời hiệu khởi kiện nữa, mặc dù bà K là con nuôi của vợ chồng ông A bà B nhưng kể từ thời điểm bà B chết đến năm 2005 đã hơn 10 năm, do đó bà K đã hết quyền yêu cầu đòi tài sản do bố mẹ để lại.

            Quan điểm thứ hai cho rằng đây là đòi lại tài sản do bố mẹ để lại mà không phải yêu cầu chia di sản hay xác nhận quyền thừa kế. Quan điểm này cho rằng, Điều 636 Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định kể từ thời điểm mở thừa kế, những người thừa kế có các quyền, nghĩa vụ tài sản do người chết để lại. Quy định này được hiểu là kể từ thời điểm người có tài sản chết, các quyền và nghĩa vụ của người thừa kế mặc nhiên phát sinh, tức là người thừa kế được quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật (Điều 631 BLDS), đồng thời cũng có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ về tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại (Điều 637 BLDS). Trong trường hợp này, ông A và bà B có hai người con nhưng đã chết lúc còn bé, do đó chỉ có bà K là người duy nhất được thừa kế theo pháp luật (thuộc hàng thừa kế thứ nhất) đối với di sản do ông A bà B để lại, bà K không thuộc trường hợp từ chối nhận di sản theo Điều 642 BLDS, cũng không thuộc trường hợp không được quyền hưởng di sản theo Điều 643 BLDS. Do vậy, sau khi bố mẹ chết, bà K mặc nhiên có các quyền và nghĩa vụ đối với tài sản mà bố mẹ bà để lại, việc ông H chiếm đoạt và sử dụng tài sản là không đúng với quy định của pháp luật, ông H không phải là người thừa kế theo pháp luật, cũng không phải là người thừa kế theo di chúc của vợ chồng ông A bà B. Vì vậy, với tư cách là người thừa kế duy nhất theo pháp luật, bà K có quyền khởi kiện ra Toà án để yêu cầu ông H trả lại tài sản do bố, mẹ Bà để lại.

SOURCE: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ BỘ TƯ PHÁP

Trích dẫn từ:

http://www.moj.gov.vn/p/tag.idempotent.render.userLayoutRootNode.target.n421.uP?uP_root=me&cmd=item&ID=10541

Advertisements

6 Responses

  1. Thua quy bao
    – Toi la Nguyen Minh Thuy (nam gioi) sinh nam 1957, muon de nghi quy bao tu van, tra loi giup thong tin ve noi dung sau ve quyen nha o do co quan nha nuoc phan phoi.

    – Bo va me toi da ly di 1972 do toa an khu pho Hoan Kiem ra quyet dinh ly hon, me toi co trach nhiem chu cap 10.000d/thang cho anh em toi (3 nguoi: 2 trai 1 gai) cho den
    tuoi truong thanh, nguoi nho tuoi nhat sinh nam 1963.

    – nam 1977 toi da tot nghiep, lam viec tai TCTy XNK do.
    – nam 1982 toi cuoi vo , sau do duoc TCTy cap 09m2 la 1/2 buong tap the o noi khac cung vo me chung toi den nam 2003 thi Ba cu mat.

    – Cung vao nam 1972, Tong Cong ty XNK bo Ngoai Thuong cap cho Bo toi 1 can ho tap the tai phuong tho quan, dang nha tap the cap 4 cho cac ho gia dinh, dien tich nha o la 32m2 + 40m2 dat luu khong (san truoc 20m2+ 20m2 san sau nha).

    – Nam 1988, do mac benh hiem ngheo, va da mat thang 10.1988. Bo toi co “ngam” viet mot “toi hau thu” giay tieu de: “phan cho nhung nguoi dang o de tranh mau thuan ve nha cua”, noi dung toi nho co doan viet :

    “…Nay toi mac benh hiem ngheo, co the song chet bat ky…de giu than thien tinh “co chau” gan bo voi nhau…..:
    – giao cho nguoi “em gai” cua bo toi 50% /tong dien tich,
    – 50% con lai giao cho nguoi em trai va di nhien toi la nguoi con trai lon va nguoi con gai ut khong duoc Bo toi nhac toi trong buc thu do, boi vi thoi diem do, toi bi duoi khoi nha??? do dac toi “bat hieu”, con nguoi em gai cung (phai) di lay chong som de thoat khoi canh song eo le cua gia dinh???.

    – ca hai anh em deu ra khoi can nha o chung do truoc ngay bo toi mat ( tuc la: nam 1977 toi bi duoi ra khoi nha, 1982 thi toi lay vo, nam 1986 em gai di lay chong)

    – nam 1996 do mau thuan noi bo: giua nguoi “em gai” cua Bo toi va vo chong nguoi em trai chung toi, (ca 3 anh em) da quyet dinh thuc hien theo “tinh than buc thu cua nguoi Bo de lai vi “nguoi “em gai” cua Bo toi da cho moi nguoi (xem) noi dung va giu lai luon trong khi gap “kho khan”? mac du den nay toi van khong duoc cam buc thu do bo toi (bi mat) trao cho nguoi “em gai” cua Bo toi (de lam bao boi khi can thiet) hien nay ba ay van dang giu???

    – Mac du cai su doi oai oam do, toi la nguoi con lon, van quyet dinh cung cac em chia cho “ba ay” 50% tong quy nha va dat bang cach: nguoi em trai mua cho “ba ay” can ho khac tuong duong 50%, con lai giao cho nguoi em trai bao quan, hien nay vo chong nguoi em trai dang o.

    – nam 1998 toi cung nguoi em trai dau tu 50/50% tien de sua lai can ho do vao muc dich kinh doanh dich vu tam nong – lanh, giat kho la hoi (con luu chung tu da giao va nhan tien do nguoi em ky)

    – Nam 2002, chung toi biet tin vo chong nguoi em trai ngam ngam goi nguoi de ban nha, sau khi phat hien hanh vi sai trai nay, toi da lam don yeu cau UBND phuong tho quan ngan chan, sau khi bi ngan chan, nguoi em trai da xay thanh 2 can nha tren thua dat do 1 can cho thue va 1 can den o.

    – Vi nha tap the cua co quan, nam 1995 co quan TCTy XNK da co cong van giao nguyen canh, nguyen cu ve khu tap the (khoang 32 ho) cho chinh quyen dia phuong quan ly, giai quyet, theo quy dinh phap luat ve nha va dat o.
    – Dong thoi 2006, chinh quyen dia phuong va phuong Tho quan chua cap giay chung nhan quyen so huu nha va dat o ngay cho vo chong nguoi em vi co don thu tranh chap,
    – Den nay rieng can ho cua bo toi chua duoc thuc hien viec nhan (so Do) vi ly do nguoi em trai chua nop tien thue dat de nhan (nam 2004 ban than toi da phai lap van ban de nghi co quan TCT XNK cua bo Ngoai thuong (cu) xac nhan co phan phoi cho Bo toi (trong do co 3 anh em) can ho, kem theo giay giao quyen cho nguoi em trai thay mat ca 3 anh em quan ly nha dat o).

    Xin duon hoi:
    1/- Buc thu (goi la di chuc) do co gia tri doi voi phap luat ?
    boi vi nha tap the ay cua co quan bo toi phan phoi chu khong phai la huong hoa de lai? nhung ai duoc quyen su dung va dinh doat?
    2/- Ve phap ly: ca 3 anh em chung toi dong y chia 50% cho nguoi “em gai” cua Bo toi theo cam tinh, co trai voi luan thuong dao ly va phap luat khong?
    3/- 50% quy nha va dat con lai nguoi em trai toi da xay thanh can nha 4 tang nam 2004. va hien nay tu “tuyen bo chu quyen” va phot lo ve nghia vu doi voi chung toi dac biet la doi voi nguoi em gai dang mac caÑnh hiem ngheo. sau khi nhieu lan chung toi yeu cau phai giai quyet cong bang theo luong tam, va phap luat.
    4- Tien dau tu 50/50 cua toi vao can nha TT do co duoc hieu la “mat trang khong”, boi vi em trai toi da tu pha huy nha thiet bi de ban cho nguoi khac nhung khong thanh.sau do tu dong xay ma khong co su dong y cua ca 3 anh em?

    Ghi chu:
    Phan trach nhiem doi voi nguoi da khuat: Ong , Ba, Bo, Me
    den nay Vo chong toi van la nguoi chiu trach nhiem thuc hien viec cham soc mo phan va gio chap ca doi voi viec duy tri ho toc.

    Kinh mong nhan duoc thu cua Quy bao
    dia chi hom thu cua toi
    Nguyen Minh Thuy
    Email: thuyart@gmail.com
    Toi tran trong cam on

  2. Xin hỏi về việc quyền và nghỉa vụ của người được thừa kế .
    Thưa quý báo!
    Tôi tên NGuyễn Phan Hòang Lâm SN 1977, cha và mẹ tôi có mua một căn nhà theo diện giải tỏa trắng thông qua công ty nhà sonadezi vói hình thức mua trả góp thông qua ngân hàng công thương chi nhánh KCN Biên Hòa Đồng nai từ năm 2004. đã trả lãi nợ và gốc được 2 năm.
    Trong thời gian này mẹ tôi có mượn tiền ngoài của gia dình bà Thảo và không có khả năng chi trả nên gia dình bà thảo đã buộc cha và mẹ tôi ký giấy đặt cọc mua bán nhà có xác nhận chữ ký của hai bên ( UBND phường An Bình ký ) nhưng không theo đúng mẫu qui dịnh của luật mua bán BĐS, trên thực tế căn nhà trên vẫn chưa có giấy CNQSH nhà. và đã thưa kiện ra tòa chúng tôi thua kiện.
    Bất ngờ vào ngày 12/10/2009 cha tôi chết để lại căn nhà trên nhưng tòa án vẫn bắt chúng tôi thực hiện nghĩa vụ là tiếp tục ký hợp đồng mua bán căn nhà trên cho bà Thảo. Vậy xin hỏi quý báo điều đó đúng hay sai khi mà chúng tôi không có quyền lợi gì đối với tài sản cha tôi để lại. cho nên xin quý báo tư vấn dùm tôi về quyền lợi và nghỉa vụ của người thừa kế là như thế nào ? Chúng tôi có 3 anh em và bà nội bệnh nặng cần chăm sóc mà hiện nay căn nhà đó đã bị bà thảo dọn về ở nên chúng tôi không có nhà để ở phải thuê nhà trọ từ năm 2006 cho đến nay.
    kính mong nhận được thư của quý báo. trân trọng cám ơn.

  3. chào bạn,
    về vấn đề của bạn mình có một số ý kiến sau:
    do căn nhà là do bố mẹ bạn mua trả góp, nên có thể coi căn nhà trên thuộc sở hữu của bố mẹ bạn.
    vì bạn không nói rõ tình trạng hiện giờ của mẹ bạn nên mình có thể giải quyết theo trường hợp là:nếu bố mẹ bạn đều đã mất thì 3 anh em bạn và bà nội bạn tức là mẹ của bố bạn sẽ được hưởng thừa kế theo pháp luật căn nhà( do bố mẹ bạn không để lại di chúc). theo đó, ban và nhũng người đồng thừa kế có nghĩa vụ phải trả nợ cho bố mẹ bạn trong phạm vi số tài sản mà họ để lại, do mẹ bạn vay “tiền” của bà Thảo nên các bạn phải trả nợ bằng tiền, trừ khi mẹ bạn và bà Thảo có thỏa thuận phương thức trả tiền khác. Bạn và các đồng thừa kế có thể trả tiền mặt cho bà Thảo nếu như có khả năng, nếu không có khả năng trả bằng tiền mặt thì buộc phải bán di sản-tức là căn nhà để thực hiện nghĩa vụ do người chết để lại.Tuy nhiên, bạn và các đồng thừa kế chỉ phải thực hiện nghĩa vụ do người chết để lại trong phạm vi giá trị tài sản do người chết để lại, nếu giả trị căn nhà bố mẹ bạn để lại không đủ để trả nợ cho bà Thảo thì bạn và các đồng thừa kế không phải chịu trách nhiệm trả nợ phần còn thiếu. Đây là ý kiến của mình về vấn đề của bạn.

  4. trong can nha me toi chia deu cho cac con khi nao me mat moi duoc quyen ban , nay me chua mat anh chi toi tu y ban chiem dung luon phan thua ke cua 2 chi em toi ma khong he bao truoc vay ho co vi pham luat khong . chung toi phai lam gi de doi lai quyen loi , xin cho chung toi mot loi khuyen

    • còn tùy vào việc mẹ bạn đã chia căn nhà đó như thế nào. Nếu căn nhà vẫn thuộc quyền sở hữu cuả mẹ bạn(giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn do mẹ bạn đứng tên) thì mặc nhiên giao dịch dân sự do anh bạn thực hiện là vô hiệu và mẹ bạn có quyền đòi laị căn nhà đó và quyền sở hữu căn nhà của mẹ bạn được pháp luật bảo vệ. Còn việc giao dịch mua bán do anh bạn xác lập sẽ thuộc một quy địh khác do anh bạn và người mua căn nhà đó chịu trách nhiệm.

  5. theo ý kiến cá nhân tôi đồng ý với quan điểm thứ hai vào hoàn toàn bác bỏ ý kiến thứ nhất vì chỉ có bà K thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo pháp luật và sẽ mặc nhiên được hưởng số di sản đó do đều thoả mãn các quy định cuả pháp luật về thừa kế.

Gửi phản hồi

%d bloggers like this: