TỔNG QUAN VỀ CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA WTO LIÊN QUAN TỚI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

BỘ CÔNG THƯƠNG

CỤC THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

clip_image002

TỔNG QUAN

Thương mại điện tử và Internet

Thương mại điện tử đã hình thành từ cuối những năm 60 của thế kỷ trước với việc trao đổi dữ liệu điện tử giữa các doanh nghiệp lớn trên các mạng riêng.[1] Tiếp đó, mạng Internet hình thành vào cuối thập kỷ 80 tại Hoa Kỳ và tới năm 1995 được chính thức công nhận là mạng toàn cầu. Số người sử dụng Internet trên toàn thế giới tăng lên nhanh chóng: năm 1994 là 3 triệu, năm 1996 là 67 triệu và năm 1998 đã là 100 triệu.[2]

Lĩnh vực kinh doanh và thương mại đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội tiềm tàng của Internet. Một mặt, Internet là môi trường tuyệt vời để tiến hành các hoạt động thương mại. Mặt khác, chính các hoạt động thương mại đã góp phần quan trọng vào sự phát triển cực kỳ mau lẹ của Internet.[3] Thương mại điện tử dựa trên nền tảng công nghệ Internet đã trở thành Con – đường – tơ – lụa – mới của thời đại kinh tế tri thức.

Hoạt động của một số tổ chức quốc tế liên quan tới thương mại điện tử

Chỉ một thời gian ngắn sau khi Internet ra đời và được ứng dụng trong việc trao đổi dữ liệu thương mại, người ta đã nhận thấy hệ thống pháp luật quốc tế về thương mại tỏ ra không phù hợp với môi trường kinh doanh mới. Internet xoá nhoà các biên giới quốc gia, rút ngắn thời gian giao dịch tới mức gần như tức thời và có thể cung cấp nhiều dịch vụ theo thời gian thực, rất khó phát hiện người gửi thông tin trong khi thông tin lại có thể sao chép và phát tán cực kỳ dễ dàng, v.v… Nhiều tổ chức liên quan tới thương mại ngay lập tức nhận ra sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung các quy định quốc tế về thương mại trong môi trường mới.

Nhiều tổ chức thuộc Liên Hợp quốc đã đi tiên phong trong việc nghiên cứu, phổ biến các lợi ích và rủi ro, đề xuất các chính sách quốc gia và quốc tế nhằm thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử. Các tổ chức này cũng tiến hành đàm phán và xây dựng các thoả thuận đa phương về thương mại điện tử. Chẳng hạn, Diễn đàn Liên Hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) nghiên cứu và đề xuất các vấn đề phát triển và đã có nhiều nghiên cứu có giá trị về thương mại điện tử, đồng thời hàng năm xây dựng Báo cáo Thương mại điện tử toàn cầu. Uỷ ban Liên Hợp quốc về Luật Thương mại quốc tế (UNCITRAL) xem xét các vấn đề pháp lý và ngay từ năm 1996 đã xây dựng Luật mẫu về Thương mại điện tử, tạo cơ sở pháp lý cho thương mại điện tử trên phạm vi toàn cầu.[4] Ủy ban Liên Hợp quốc về tiêu chuẩn và quy trình kinh doanh (UNCEFACT) ban hành các chuẩn trao đổi dữ liệu điện tử trên môi trường Internet. Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO) đã nghiên cứu và ban hành các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ phù hợp với môi trường mới. UN/ECE xem xét các vấn đề về thuận lợi hóa thương mại, Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) quan tâm nghiên cứu các vấn đề về thuế, ITU và OECD nghiên cứu và đề xuất việc tiếp cận tới hạ tầng cơ sở và viễn thông. OECD, ISO và ITU nghiên cứu và ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật. OECD xem xét các vấn đề về quyền riêng tư và an toàn trong giao dịch điện tử. Đặc biệt, ngay từ năm 1980 OECD đã ban hành “Hướng dẫn về bảo vệ quyền riêng tư và trao đổi dữ liệu cá nhân qua biên giới” và triển khai nhiều hoạt động nhằm thúc đẩy phát triển thương mại điện tử trong môi trường Internet.

Hoạt động của các tổ chức kinh tế thương mại khu vực

Năm 1998, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã đưa ra 10 nguyên tắc chỉ đạo về thương mại điện tử, trong đó nhấn mạnh tới việc chính phủ đóng vai trò tạo dựng môi trường mang tính hỗ trợ cho thương mại điện tử. Cũng trong năm 1998, Hội nghị Thượng đỉnh các nhà lãnh đạo của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) đã công bố “Chương trình hành động APEC về thương mại điện tử”. Chương trình hành động này nhấn mạnh tới sự cần thiết phải hợp tác chặt chẽ giữa các nền kinh tế APEC theo hướng chính phủ tạo môi trường thuận lợi về pháp lý, điều hành, xây dựng lòng tin và gương mẫu đi tiên phong trong việc phát triển chính phủ điện tử.[5] Hội nghị Á-Âu (ASEM) cũng rất quan tâm tới thương mại điện tử, nhấn mạnh tới tầm quan trọng của việc thiết lập Cổng thông tin thương mại (the Single Window).

Hoạt động của WTO

Từ năm 1998 Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã triển khai các hoạt động nghiên cứu về thương mại điện tử. Theo yêu cầu của các nước thành viên, Ban Thư ký WTO đã tiến hành nhiều nghiên cứu về vai trò của WTO đối với phát triển thương mại điện tử. Nhiều nước thành viên, cả các nước phát triển cũng như đang phát triển, đã tích cực nghiên cứu và tham gia nhiều cuộc họp nhằm hỗ trợ tốt nhất cho sự phát triển của thương mại điện tử thông qua hệ thống các quy tắc thương mại đa biên chặt chẽ của WTO.

Sự kiện nổi bật nhất của WTO về thương mại điện tử cho tới nay là việc Hội nghị Bộ trưởng WTO lần thứ hai tổ chức vào tháng 5 năm 1998 đã thông qua Tuyên bố của các Bộ trưởng WTO về Thương mại điện tử toàn cầu. Tuyên bố này bao gồm ba nội dung cơ bản. Nội dung thứ nhất là WTO thừa nhận thương mại điện tử toàn cầu đang phát triển nhanh chóng và tạo ra các cơ hội mới cho thương mại. Nội dung thứ hai là Đại Hội đồng sẽ xây dựng Chương trình làm việc về Thương mại điện tử để xem xét toàn bộ các vấn đề liên quan tới thương mại của thương mại điện tử toàn cầu. Đại Hội đồng cùng với các cơ quan liên quan của WTO sẽ triển khai Chương trình làm việc này và báo cáo tới Hội nghị Bộ trưởng tiếp theo các khuyến nghị cần thiết để thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử. Nội dung cơ bản thứ ba là các nước thành viên WTO sẽ tiếp tục duy trì hiện trạng không áp đặt thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm được cung cấp trên mạng.

Tháng 9 năm 1998, Đại Hội đồng đã thông qua Chương trình làm việc về Thương mại điện tử. Theo Chương trình làm việc này, Đại Hội đồng sẽ đóng vai trò trung tâm trong toàn bộ tiến trình và liên tục đánh giá, rà soát Chương trình làm việc tại các kỳ họp của mình. Đại Hội đồng sẽ chịu trách nhiệm xem xét các vấn đề chung liên quan tới thương mại điện tử, cân nhắc mọi vấn đề liên quan tới thương mại và liên quan tới nhiều cơ quan chuyên môn. Đặc biệt, mọi khía cạnh của Chương trình làm việc liên quan tới việc áp thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm được cung cấp trên mạng sẽ do chính Đại Hội đồng xem xét.

Với mục đích triển khai Chương trình làm việc, thuật ngữ “thương mại điện tử” được hiểu là việc sản xuất, phân phối, tiếp thị, bán hay cung cấp hàng hoá và dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử. Tuy nhiên, toàn bộ các cuộc thảo luận tại Đại Hội đồng cũng như các cơ quan chuyên môn cho thấy các thành viên WTO hiểu thương mại điện tử theo nghĩa hẹp hơn và giới hạn ở việc cung cấp sản phẩm thông qua các mạng điện tử, chủ yếu là Internet. Các thành viên cũng còn mơ hồ với khái niệm then chốt trong quyết định về việc tạm thời chưa áp dụng thuế nhập khẩu. Trong văn bản chính thức khái niệm này được thể hiện bằng cụm từ “electronic transmissons”. Nhưng không có cách hiểu thống nhất giữa các thành viên về cụm từ này. Dựa theo toàn bộ các tài liệu và thảo luận của các thành viên ở Đại Hội đồng cũng như ở các cơ quan liên quan, cụm từ này có thể hiểu là các sản phẩm được cung cấp trên các mạng điện tử, đặc biệt là Internet.

Từ tháng 5 năm 2001 tới tháng 11 năm 2005 Đại Hội đồng đã tổ chức sáu cuộc họp chuyên đề. Hai vấn đề chủ đạo xuyên suốt các cuộc họp này là vấn đề phân loại và các nguyên tắc định hướng cho sự phát triển của thương mại điện tử.

Việc phân loại một sản phẩm hay giao dịch nhất định là hàng hóa hay dịch vụ có ý nghĩa lớn trong việc thực thi các hiệp định của WTO vì nó sẽ thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT) hoặc Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS). Cho tới nay, toàn bộ hệ thống các hiệp định của WTO dựa trên nguyên tắc cơ bản sau: một sản phẩm bất kỳ sẽ phải là hàng hoá hữu hình hoặc là dịch vụ vô hình. Không một sản phẩm nào vừa là hàng hoá lại vừa là dịch vụ, hoặc không phải là hàng hoá mà cũng không phải là dịch vụ. Nếu một sản phẩm là hàng hoá thì nó sẽ thuộc phạm vi điều chỉnh của GATT, trong trường hợp ngược lại nó sẽ thuộc phạm vi điều chỉnh của GATS.

Do sự phức tạp, mới mẻ và thay đổi mau lẹ của thương mại điện tử nên cho tới nay Đại Hội đồng vẫn chưa thống nhất được sản phẩm hay giao dịch trong thương mại điện tử, đặc biệt là các sản phẩm số hoá được cung cấp trên Internet, là hàng hoá hay dịch vụ, hay là một dạng nào khác. Từ đó, các thành viên không thống nhất được sẽ áp dụng hiệp định nào của WTO đối với các sản phẩm hay giao dịch này. Hơn thế nữa, sau nhiều tranh luận bất phân thắng bại, đã xuất hiện khuynh hướng cho rằng việc phân loại là không cần thiết: thương mại điện tử vẫn phát triển nhanh chóng cho dù WTO không biết phân loại thế nào. EU là thành viên tích cực nhất ủng hộ quan điểm cho rằng các sản phẩm số hoá được cung cấp trên mạng điện tử là dịch vụ.

Từ sự bế tắc trong vấn đề phân loại, Đại Hội đồng đã bị động khi thảo luận vấn đề mang tính thực tiễn hơn do Hoa Kỳ khởi xướng, đó là WTO cần thống nhất được các nguyên tắc định hướng cho sự phát triển thương mại điện tử. Nếu các thành viên đều nhận thức được tầm quan trọng to lớn của thương mại điện tử đối với tăng trưởng kinh tế và phát triển thì họ cần tạo ra môi trường tự do, không phân biệt đối xử, rõ ràng minh bạch và cạnh tranh lành mạnh cho sự phát triển của nó. Một trong những nguyên nhân quan trọng giúp cho thương mại điện tử toàn cầu phát triển nhanh chóng là có rất ít các quy định điều chỉnh lĩnh vực này. Cần phải tiếp tục duy trì hiện trạng đó và tạo ra môi trường tự do hơn nữa thông qua cắt giảm thuế quan và tự do hoá thương mại dịch vụ. Khi các biện pháp hạn chế thương mại hàng hoá và dịch vụ quốc tế liên quan tới thương mại điện tử hầu như biến mất thì ý nghĩa của việc phân loại cũng không còn. Đáng lưu ý là hướng đi thứ hai này cũng rơi vào bế tắc và Đại Hội đồng không đạt được bất kỳ thoả thuận nào đối với cả vấn đề phân loại cũng như nguyên tắc định hướng cho sự phát triển của thương mại điện tử.

Do sự bế tắc của Đại Hội đồng về vấn đề phân loại, các cuộc thảo luận tại Hội đồng Thương mại Hàng hoá (CTG) và Hội đồng Thương mại Dịch vụ (CTS) diễn ra khá sôi nổi trong giai đoạn 1998 – 2000, nhưng sau đó cũng rơi vào ngõ cụt. Đề xuất chung của cả hai hội đồng này là WTO cần phải tiếp tục tự do hoá thương mại đối với các sản phẩm hàng hoá và dịch vụ liên quan tới thương mại điện tử nhằm tạo ra hạ tầng tốt nhất cho sự phát triển của nó, bao gồm các sản phẩm công nghệ thông tin theo Hiệp định ITA cũng như các dịch vụ viễn thông, dịch vụ máy tính, dịch vụ phân phối và nhiều dịch vụ liên quan khác. Cả hai hội đồng này đều đề xuất phải nghiên cứu kỹ hơn tác động của quy định tạm thời chưa áp dụng thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm được cung cấp qua biên giới trên các mạng điện tử. Một số thành viên phát triển mong muốn biến quy định tạm thời thành vĩnh viễn với cam kết ràng buộc về pháp lý. Mối quan tâm lớn của hai hội đồng là làm thế nào để không tạo ra sự phân biệt đối xử giữa các sản phẩm số hóa được cung cấp trên mạng với chính các sản phẩm này được chứa trong các vật thể hữu hình và nhập khẩu qua biên giới.

Theo Chương trình làm việc về Thương mại điện tử, Hội đồng TRIPs có nhiệm vụ “xem xét và báo cáo các vấn đề sở hữu trí tuệ liên quan tới thương mại điện tử”. Những vấn đề này bao gồm bảo vệ và thực thi quyền tác giả và các quyền liên quan; bảo vệ và thực thi thương hiệu; các công nghệ mới và sự tiếp cận tới công nghệ. Hội đồng TRIPs đã mời đại diện của WIPO tham dự một số cuộc họp để cung cấp thông tin về các hoạt động của WIPO gắn với thương mại điện tử.

Hội đồng TRIPS đã nhấn mạnh tới tầm quan trọng của tài sản trí tuệ đối với sự phát triển của thương mại điện tử. Hoạt động thương mại diễn ra trên mạng nói chung có nội dung tài sản trí tuệ khá cao. Việc tạo ra một môi trường pháp lý đảm bảo và dễ dự đoán đối với các quyền sở hữu trí tuệ sẽ nuôi dưỡng sự phát triển của thương mại điện tử. Quan điểm chung của Hội đồng là các nguyên tắc cơ bản của tài sản trí tuệ vẫn còn tồn tại mặc dù công nghệ đang thay đổi nhanh chóng, còn ngôn ngữ được sử dụng trong Hiệp định TRIPs nói chung trung lập với công nghệ. Một điểm đáng lưu ý là Hiệp định TRIPs được đàm phán trước khi các tác động của các mạng số hóa toàn cầu đối với việc bảo vệ và thực thi các quyền sở hữu trí tuệ trở thành một vấn đề đối với cộng đồng quốc tế. Quan điểm chung cũng nhất trí về tầm quan trọng của cách tiếp cận đa phương đối với các vấn đề tài sản trí tuệ nổi lên gắn với thương mại điện tử trong thời đại Internet.

Hội đồng TRIPs cũng thảo luận về công việc đã và đang được triển khai ở WIPO, đặc biệt là việc tổ chức này thông qua hai hiệp ước mới về quyền tác giả và các vấn đề liên quan vào tháng 12 năm 1996, đó là Hiệp ước Quyền tác giả và Hiệp ước về Biểu diễn và Ghi âm. Hai hiệp ước này nhằm đáp lại tác động sâu sắc của sự phát triển và hội tụ của công nghệ thông tin và viễn thông đối với việc tạo ra, sản xuất và sử dụng các tác phẩm văn học và nghệ thuật, các chương trình biểu diễn và thu thanh.

Hội đồng TRIPs cho rằng khi thương mại điện tử phát triển sẽ nảy sinh các vấn đề mới và phức tạp về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Cộng đồng quốc tế cần tiến hành nghiên cứu các vấn đề này để hiểu rõ hơn về chúng.

Song song với các hoạt động của Đại Hội đồng, Hội đồng Thương mại Hàng hóa, Hội đồng Thương mại Dịch vụ và Hội đồng TRIPS, Ủy ban Thương mại và Phát triển (CTD) cũng triển khai nhiều cuộc họp và tiến hành một số hội thảo. Quan điểm chung tại CTD là không phải mọi vấn đề thương mại của các nước đang phát triển có thể được giải quyết nhờ thương mại điện tử, nhưng thương mại điện tử có thể có những tác động tích cực tới tăng trưởng và phát triển vì làm tăng hiệu quả của các hoạt động kinh tế và thúc đẩy sự phát triển cân bằng của nền kinh tế thế giới. Thương mại điện tử có thể là công cụ giúp mở rộng sự tham gia của các nước đang phát triển trong hệ thống thương mại đa biên, nhưng nếu không triển khai các hoạt động cần thiết thì thương mại điện tử có thể vẫn nằm ngoài tầm với của các nước đang phát triển. Việc thu hẹp khoảng cách này vừa quan trọng, vừa khẩn cấp và sẽ có lợi chung cho cả các nước phát triển và đang phát triển.

Những khó khăn mà các nước đang phát triển phải đương đầu khi triển khai thương mại điện tử là sự yếu kém về nguồn nhân lực và hạ tầng cơ sở, bao gồm dịch vụ viễn thông, công nghệ thông tin và tài chính. Một trong những thử thách trong thương mại điện tử mà các nước đang phát triển phải đương đầu là làm thế nào để tạo ra môi trường chính sách nhằm tối đa hóa lợi ích có được từ thương mại điện tử trong khi không làm tổn hại tới các mục tiêu chính sách công. Các nước đang phát triển cũng cần được hỗ trợ để ban hành các chính sách và biện pháp nhằm phát triển xã hội thông tin, nâng cao nhận thức của cả khu vực chính phủ lẫn tư nhân về lợi ích của thương mại điện tử.

Nhìn chung, trong giai đoạn 1998 – 2000 các cơ quan liên quan của WTO đã tích cực triển khai nhiều hoạt động theo Chương trình làm việc về Thương mại điện tử. Tất cả các cơ quan này đều nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục nghiên cứu những vấn đề thuộc thẩm quyền của mình nhằm thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử. Tuy nhiên, những vấn đề chung nhất như thuế quan, phân loại và nguyên tắc định hướng lại thuộc thẩm quyền của Đại Hội đồng. Từ năm 2001 đến năm 2005, Đại Hội đồng đã tổ chức nhiều cuộc họp chuyên đề nhằm tìm ra câu trả lời cho các vấn đề này nhưng cuối cùng đã rơi vào bế tắc. Hậu quả đầu tiên là các cơ quan liên quan cũng mất phương hướng và mọi hoạt động bị ngưng trệ từ năm 2001.

Ngay đối với Đại Hội đồng, hoạt động cuối cùng liên quan tới thương mại điện tử diễn ra vào tháng 11 năm 2005 để chuẩn bị cho Hội nghị Bộ trưởng WTO lần thứ sáu diễn ra tại HongKong. Từ năm 2006 tới nay Đại Hội đồng chưa tổ chức thêm hoạt động mới nào về thương mại điện tử.

Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin đánh giá những nguyên nhân cơ bản của tình hình này như sau:

1. Thương mại điện tử mới hình thành nhưng lại phát triển cực kỳ mau lẹ và liên quan tới nhiều hiệp định của WTO, các thành viên chưa nhận thức rõ bản chất của nó, thậm chí còn chưa thống nhất được định nghĩa thương mại điện tử là gì và không biết phân loại các sản phẩm số hóa được cung cấp trên mạng ra sao.

2. Vòng đàm phán Doha vì Sự phát triển được phát động vào cuối năm 2001 và dự kiến ban đầu sẽ kết thúc vào cuối năm 2004. Tuy nhiên, sự bất đồng sâu sắc về nhiều vấn đề thương mại toàn cầu giữa các nước thành viên phát triển và đang phát triển đã làm cho tiến trình đàm phán chậm hơn dự kiến ban đầu rất nhiều, thậm chí rơi vào bế tắc. Do đó, mối ưu tiên hàng đầu của các thành viên là khai thông Vòng đàm phán này, tập trung vào những vấn đề nóng bỏng như tiếp cận thị trường nông sản cho các thành viên đang phát triển, xóa bỏ trợ cấp xuất khẩu nông sản và hỗ trợ trong nước với lĩnh vực nông nghiệp, xem xét lại vấn đề cạnh tranh và chống bán phá giá, tự do hóa thương mại dịch vụ.

3. Quá trình tự do hoá thương mại diễn ra khá nhanh cả trong khuôn khổ toàn cầu cũng như khu vực, việc tiếp cận tới các sản phẩm công nghệ thông tin và các dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử như dịch vụ viễn thông, dịch vụ máy tính, dịch vụ phân phối khá dễ dàng và chi phí ngày càng thấp, từ đó tạo ra hạ tầng tốt cho sự phát triển của thương mại điện tử.

4. Chưa có các tranh chấp lớn về thương mại điện tử trong WTO, trừ vụ nổi tiếng về đánh bạc trên Internet. Từ đó chưa xuất hiện nhu cầu phải có các quy định pháp lý về thương mại điện tử trong WTO.

Tóm lại, sự bế tắc và trì trệ trong hoạt động của WTO liên quan tới việc triển khai Chương trình làm việc về Thương mại điện tử có thể dẫn tới một kết quả tích cực ngoài mong đợi: do có rất ít quy định đa biên riêng cho thương mại điện tử nên cho tới nay thương mại điện tử đã phát triển rất nhanh trong một môi trường mở, tự do, rất ít các quy định điều chỉnh.

Nhưng trong tương lai điều này còn đúng không? Chưa ai có thể trả lời cho câu hỏi này. Trong khi các vấn đề về phân loại, tiếp cận thị trường, không phân biệt đối xử hay các nguyên tắc định hướng có thể trở nên không quá quan trọng như WTO đã dự đoán thì một loạt vấn đề khác đang cần có sự hợp tác quốc tế chặt chẽ để tìm ra câu trả lời. Có những vấn đề thuộc phạm vi của WTO như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ liên quan tới thương mại và có những vấn đề không thuộc phạm vi của nó như bảo vệ quyền riêng tư, an toàn an ninh thông tin, chuẩn trao đổi dữ liệu điện tử, v.v… Nếu không giải quyết được các vấn đề này một cách thỏa đáng thì sự phát triển của thương mại điện tử trong tương lai có thể bị hạn chế đáng kể.

Trong khi các vấn đề chưa rõ ràng, Việt Nam cần theo dõi chặt chẽ các hoạt động liên quan tới thương mại điện tử trong WTO. Một mặt, Việt Nam phải thực hiện nghiêm túc cam kết tạm thời chưa áp dụng thuế quan với sản phẩm nhập khẩu qua mạng. Mặt khác, với tư cách là thành viên chính thức của WTO, Việt Nam cần trực tiếp tham gia các hoạt động của Đại Hội đồng cũng như của các cơ quan liên quan của tổ chức thương mại toàn cầu có trụ sở tại Geneva này.

TẢI TOÀN BỘ BÁO CÁO TẠI ĐÂY


[1] Các mạng giá trị gia tăng (Value Added Networks)

[2] Thương mại điện tử, trang 42, Bộ Thương mại, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội, 1999.

[3] Chẳng hạn, phần lớn các website hàng đầu thế giới trực tiếp hoặc gián tiếp tiến hành kinh doanh thu lợi nhuận, tỷ lệ các doanh nghiệp sử dụng email trong kinh doanh rất cao, báo điện tử cạnh tranh gay gắt và dần dần chiếm ưu thế so với báo giấy truyền thống, quảng cáo trực tuyến đang lấn lướt quảng cáo trên truyền hình và các hình thức quảng cáo khác, v.v…

[4] Luật Giao dịch điện tử của Việt Nam và các luật tương tự của nhiều nước khác cơ bản dựa trên Luật mẫu về Thương mại điện tử của UNCITRAL.

[5] APEC đã thành lập Nhóm công tác về Thương mại điện tử (ECWG) tập trung vào hai chủ đề chính là bảo vệ dữ liệu cá nhân và thương mại phi giấy tờ.

TẢI TOÀN BỘ BÁO CÁO TẠI ĐÂY

SOURCE: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ BỘ CÔNG THƯƠNG

Advertisements

Gửi phản hồi

%d bloggers like this: