Bạn sinh ra là một nguyên bản. Đừng chết đi như một bản sao (Khuyết danh)
Advertisements

MỘT VÀI SUY NGHĨ VỀ ĐẠI DIỆN TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ

TƯỞNG DUY LƯỢNG –  Chánh Tòa Dân sự – Tòa án Nhân dân tối cao

Qua công tác giám đốc thẩm, chúng tôi nhận thấy có một số trường hợp thẩm phán xác định sai địa vị pháp lý của người tham gia tố tụng như xác định ng ười đại diện của đương sự là nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án, hoặc có lúng túng trong việc xác định ai là người đại diện cho bên mất năng lực hành vi dân sự trong vụ án ly hôn hay họ có quyền khởi kiện xin ly hôn hay không? Đây là vấn đề phức tạp, trong phạm vi bài viết này chúng tôi chỉ đề cập một vài vấn đề sau đây.

1. Xác định địa vị pháp lý của người đại diện trong quan hệ tố tụng dân sự

a. Đại diện theo pháp luật đối với cá nhân

Giám hộ và đại diện là hai chế định khác nhau, nh ưng có quan hệ chặt chẽ với nhau. Ng ười giám hộ sẽ là một trong những ng ười có quyền đại diện theo pháp luật đối với ng ười đ ược giám hộ. Theo quy định tại khoản 1 Điều 74 Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) thì người đại diện theo pháp luật trong tố tụng dân sự thực hiện các quyền, nghĩa vụ tố tụng dân sự của đ ương sự mà mình đại diện và theo quy định tại các khoản 4, 5 Điều 57 BLTTDS thì nếu đ ương sự là người chưa đủ 15 tuổi hoặc ng ười mất năng lực hành vi dân sự thì việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho những ng ười này tại Tòa án do ng ười đại diện hợp pháp của họ thực hiện. Vì vậy, ng ười đại diện theo pháp luật có toàn quyền khởi kiện để bảo vệ quyền lợi cho ng ười được đại diện, kể cả về quan hệ nhân thân. Trong trường hợp này, trong bản án phải ghi rõ ng ười được đại diện là nguyên đơn, còn ng ười đã thực hiện hành vi khởi kiện vì lợi ích của nguyên đơn thì phải ghi họ là ng ười đại diện cho nguyên đơn, chứ không phải như một số bản án đã ghi người đại diện là nguyên đơn.

Đ ương sự là ng ười từ đủ 15 tuổi đến ch ưa đủ 18 tuổi, đã tham gia lao động theo hợp đồng lao động hoặc tham gia giao dịch dân sự bằng tài sản riêng của mình được tự mình khởi kiện với t ư cách nguyên đơn và tham gia tố tụng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình về những việc có liên quan đến quan hệ lao động hoặc quan hệ dân sự đó; nh ưng Tòa án vẫn có quyền triệu tập người đại diện hợp pháp của họ tham gia tố tụng với tư cách người đại diện theo pháp luật. Đối với những việc khác, việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ tại Tòa án do ng ười đại diện hợp pháp của họ thực hiện (khoản 6 Điều 57 BLTTDS).

Điểm cần lưu lý: người chưa thành niên dưới 15 tuổi gây thiệt hại mà còn cha, mẹ thì người bị thiệt hại có quyền kiện cha mẹ của người gây thiệt hại; cha, mẹ sẽ là bị đơn của vụ kiện và phải bồi thường toàn bộ thiệt hại; nếu tài sản của cha mẹ không đủ để bồi thường mà con chưa thành niên gây thiệt hại có tài sản riêng thì lấy tài sản đó để bồi thường phần còn thiếu.

Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản của mình; nếu không đủ tài sản để bồi thường thì cha, mẹ phải bồi thường phần còn thiếu bằng tài sản của mình.

Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự gây thiệt hại mà có người giám hộ thì người bị thiệt hại có quyền kiện người giám hộ yêu cầu bồi thường thi