TÁC ĐỘNG CỦA WTO ĐẾN QUI TẮC THƯỢNG TÔN PHÁP LUẬT TẠI TRUNG QUỐC

MARTIN G.HU (Nam Chi chuyển ngữ từ nguyên tác tiếng Anh)

Nay đến lượt Việt Nam được gia nhập WTO. So sánh với Trung Hoa, Việt Nam có nhiều điểm tương đồng về chính trị, kinh tế, và xã hội. WTO ảnh hưởng đến Trung Hoa như thế nào, thì cũng rất có thể ảnh hưởng đến Việt Nam như vậy. Tiểu luận dưới đây của Martin Hu, một luật gia Trung Hoa có tên tuổi tại Hoa Kỳ và Trung quốc, nhận định về ảnh hưởng của WTO tới cải cách luật pháp tại Trung Hoa.

Không còn nghi ngờ gì nữa, Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO) sẽ chính thức đưa Trung quốc gia nhập hoàn toàn vào hệ thống mậu dịch thế giới. Không giống bất cứ thỏa ước nào khác, đặc điểm duy nhất của WTO là nó có một hệ thống giải quyết tranh chấp vững vàng, có tên gọi là Ban Giải Quyết Tranh Chấp (the Dispute Settlement Body (DSB), được WTO giao quyền phân xử những tranh chấp giữa các nước hội viên và quan trọng hơn nữa là thi hành những phán quyết đã đưa ra. Cứ xem từ trước tới nay nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa chưa hề chấp nhận quyền tài phán của một cơ quan quốc tế nào, nói chi tới việc thi hành những phán quyết bất lợi cho họ, nay họ chịu chấp nhận Cơ Quan Giải Quyết Tranh Chấp (DSB) thực quả là một cam kết lớn lao. Hiểu như thế, WTO đã có một tác động chưa từng có tới quy tắc Thượng Tôn Luật Pháp.

Nguyên tắc pháp lý căn bản của WTO

Mặc dù rất nhiều nguyên tắc có thể trích dẫn từ thỏa ước của WTO, những điều sau đây là nổi bật nhất:

  1. Giảm mức thuế quan, một điều khoản hiển nhiên khỏi giải thích.
  2. Thương mại công bình, cấm xuất khầu phá giá hoặc được nhà nước trợ cấp (Các điều khoản 6 và 16 của Hiệp Định Chung Về Thuế Quan và Thương Mại (GATT)
  3. Tính trong sáng, đòi hỏi các nước hội viên phải ban hành và bảo vệ một cách minh bạch các luật lệ, qui ước, quyết định tư pháp và hành chính liên quan tới thương mại.
  4. Chống đối xử phân biệt, bao hàm nguyên tắc đối xử đồng đều, cấm việc xem các sản phẩm ngoại nhập tệ hơn các sản phẩm nội hóa của người trong nước (nationals) về phương diện thuế má, lệ phí, cũng như các luật lệ và điều kiện khác (điều khoản thứ 13 của GATT). Đó chính là viên đá nền tảng của WTO vốn gây nhiều tranh cãi giữa các nước hội viên của WTO.

Tác động của WTO

Tất cả những nguyên tắc pháp lý trên đây của WTO sẽ góp phần hình thành và phát triển tinh thần Thượng Tôn Luật Pháp ở Trung quốc. Một hậu quả trực tiếp của việc giảm thuế quan là tăng cường giao dịch thương mại giữa Trung quốc và thế giới. Tất cả các thành viên trong dây chuyền giao dịch sẽ đòi hỏi để tác quyền và quyền lợi về kinh tế của họ được bảo vệ tốt hơn trong hệ thống pháp lý của Trung quốc. Việc giám mức thuế quan cũng đòi hỏi tăng cường cạnh tranh và cải tiến các xí nghiệp quốc doanh, và tôi hy vọng điều này sẽ làm giảm bớt tham nhũng và bảo vệ công bình hơn tất cả các thành viên trong thị trường, dù là tư doanh hay quốc doanh, do người nước ngoài hay người trong nước làm chủ.

Continue reading

Advertisements

THỰC TIỄN THI HÀNH ÁN: BẢN ÁN ĐƯỢC “SAO Y” VỚI NỘI DUNG THAY ĐỔI

BINH HUYỀN

Hai bản "sao y bản chính" của một bản án lại có những nội dung khác xa nhau đến hơn 400 triệu đồng. Thẩm phán chủ tọa phiên toà cũng không tin vào mắt mình khi… bỗng dưng có chuyện như thế. Trong tay chúng tôi là Bản án số 327/2006/DSST ngày 31/8/2006. Đây là vụ án "Đòi nợ theo hợp đồng quyền sử dụng đất" với nguyên đơn là Công ty Hội chợ triển lãm quốc tế Cần Thơ (viết tắt là EFC, địa chỉ: 116B Trần Phú, quận Ninh Kiều, Cần Thơ) và bị đơn là DNTN Minh Thảo (từng đặt trụ sở tại địa chỉ 108 đường 3-2, phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều, Cần Thơ).

Theo bản án, từ thời điểm năm 2000, giữa EFC có ký các hợp đồng cho thuê mặt bằng với bà Trần Lam Phương Thảo – chủ DNTN Minh Thảo.

Cụ thể, Hợp đồng số 79 ngày 29/8/2000 về việc đầu tư xây dựng khu vui chơi thiếu nhi (hồ bơi); Hợp đồng số 82 ngày 29/8/2000 về việc đầu tư tái hiện lại hình ảnh chợ Cần Thơ (nhà hàng khách sạn Gia Tân); Hợp đồng số 39 ngày 30/5/2001 về việc đầu tư xây dựng khu ẩm thực "Gánh hàng rong" và hợp đồng số 40 ngày 30/5/2001 về việc đầu tư xây dựng khu vui chơi dưới nước "Dòng sông lười".

Sau khi ký kết, chỉ có hợp đồng 39 – "Gánh hàng rong" là kinh doanh có hiệu quả. Đến đầu năm 2005, DNTN Minh Thảo tự ngưng hoạt động và không nộp tiền thuê mặt bằng. Chính vì vậy, EFC đã có đơn khởi kiện DNTN Minh Thảo…

Sau khi thụ lý vụ án, TAND quận Ninh Kiều đã nhiều lần triệu tập hoặc niêm yết thông báo tại địa phương nhưng bà Thảo vẫn vắng mặt không lý do. Và kết cuộc vụ án vẫn được đưa ra xét xử vắng mặt bị đơn theo quy định của pháp luật.

image

Cùng một bản án nhưng sau khi được các thẩm phán tại TAND quận Ninh Kiều sao y bản chính lại xuất hiện 2 nội dung.

 

 

Continue reading

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP: TRONG TÀI ADHOC HAY TRỌNG TÀI QUI CHẾ

VIAC

Theo quy định của pháp luật Việt Nam cũng như quốc tế, hiện có hai hình thức trọng tài được sử dụng là Trọng tài vụ việc và Trọng tài quy chế. Tùy thuộc vào ý chí, điều kiện thực tế, thói quen hay nội dung của tranh chấp, các bên đương sự sẽ quyết định lựa chọn cho mình một hình thức trọng tài phù hợp. Bài viết dưới đây đưa ra những phân tích về ưu, nhược điểm của từng hình thức với mong muốn giúp các cá nhân và tổ chức kinh doanh lựa chọn cho mình một hình thức trọng tài để giải quyết một cách hiệu quả nhất các tranh chấp đã, đang và sẽ phát sinh trong quá trình kinh doanh. 

1. Trọng tài vụ việc (adhoc)

Có nhiều cách diễn đạt khác nhau về thuật ngữ “Trọng tài vụ việc”. “Trọng tài vụ việc” có thể được hiểu là hình thức trọng tài được lập ra theo yêu cầu của các đương sự để giải quyết một vụ tranh chấp cụ thể và tự giải thể khi tranh chấp đó đã được giải quyết. “Trọng tài vụ việc có nghĩa là trọng tài không được tiến hành theo quy tắc của một tổ chức trọng tài thường trực. Do các bên không bắt buộc phải tiến hành trọng tài theo quy tắc của một tổ chức trọng tài thường trực, họ có thể tự do quy định quy tắc tố tụng riêng. Nói cách khác, trọng tài vụ việc là trọng tài tự tiến hành (do it yourself arbitration)”[1].

Ưu điểm

Ưu điểm cơ bản của hình thức Trọng tài vụ việc đó là quyền tự định đoạt của các bên là rất lớn. Thủ tục giải quyết của Trọng tài vụ việc hoàn toàn docác bên tự thỏa thuận cho riêng họ và các Trọng tài viên phải tuân theo. Điều này đòi hỏi sự hợp tác của các bên để thực hiện một cách đầy đủ và hiệu quả và y và nhiều thời gian vì các bên phải tthỏa thuận chi tiết về việc tiến hành quá trình tố tụng.

Bên cạnh đó, việc tiến hành Trọng tài vụ việc có chi phí thấp và thời gian giải quyết nhanh. Với việc lựa chọn hình thức trọng tài này, các bên sẽ không phải trả thêm các khoản chi phí hành chính cho các trung tâm trọng tài (thông thường khoản chi phí này không nhỏ). Ví dụ, theo Quy tắc tố tụng của Tòa án Trọng tài quốc tế ICC, khi nộp đơn kiện, Nguyên đơn phải nộp một khoản phí đăng ký là 2.500 USD và khoản phí này sẽ không được hoàn lại trong bất kỳ điều kiện nào. Mức phí hành chính tối đa mà ICC yêu cầu các bên phải nộp có thể lên tới 75.800 USD[2]. Theo Quy tắc Tố tụng của Viện Trọng tài Stockhoml Thụy Điển, khi nộp đơn kiện, Nguyên đơn cũng phải nộp một khoản phí đăng ký là 1.500 Euro và khoản phí này sẽ không được hoàn lại trong bất kỳ trường hợp nào.

Ngoài ra, đối với Trọng tài vụ việc, các bên có thể thỏa thuận bỏ qua một số thủ tục tố tụng không cần thiết để rút ngắn thời gian giải quyết vụ tranh chấp.

Continue reading

HOÀN THIỆN HỆ THỐNG CÔNG CỤ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC NHẰM ĐIỀU TIẾT HIỆU QUẢ THỊ TRƯỜNG BẤT ĐỘNG SẢN

THS. NGUYỄN VĂN ĐIỂN – Học viện Chính trị – Hành chính khu vực II, Thành phố Hồ Chí Minh

Thị trường bất động sản ngày càng trở thành một thị trường quan trọng có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế và đời sống của nhân dân. Vì vậy, nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống công cụ quản lý nhà nước để điều tiết hiệu quả thị trường này là một yêu cầu cấp bách.

Thực tế cho thấy, đất đai và các bất động sản khác luôn là nguồn lực quan trọng bậc nhất trong phát triển kinh tế – xã hội ở nước ta. Sự hình thành, vận động của thị trường bất động sản Việt Nam những năm qua còn cho thấy, nó rất “nhạy cảm” có ảnh hưởng liên thông, sâu rộng đến các thị trường khác, cũng như các mặt của đời sống kinh tế – xã hội; đồng thời, tự thân nó cũng rất dễ bị “tổn thương”, “méo mó” trong quá trình vận động.

Thị trường bất động sản ở nước ta trong hơn 10 năm phát triển trở lại đây đã biến động, lên “cơn sốt” giá 3 lần, cụ thể:

Lần thứ nhất, xảy ra khi nước ta chuyển từ cơ chế “đất không có giá cả” sang cơ chế “đất có giá do Nhà nước quy định”[1]. Đây là giai đoạn sốt giá xung quanh các năm 1992, 1993 và khi Luật Đất đai năm 1993 có hiệu lực thi hành.

Lần thứ hai, xảy ra khi luật quy định chuyển từ cơ chế “giá đất do Nhà nước quy định” sang “Nhà nước quy định giá đất phù hợp với giá thị trường trong điều kiện bình thường”. Thời kỳ này, Nhà nước cũng đã giảm thuế chuyển quyền sử dụng đất từ 20% xuống 5%. Đây là giai đoạn những năm 2003, 2004 khi chúng ta thực hiện Luật Đất đai năm 2003, nhằm đổi mới việc định giá cả đất đai đã có nhiều lạc hậu, nên Nhà nước phải chuyển sang quy định “khung giá đất”, tuy nhiên đến khi thực hiện thì nó vẫn chưa sát hợp với thị trường vì vẫn chỉ là “giá khung”.

Lần thứ ba, xảy ra từ giữa năm 2007 đến khoảng tháng 3, 4 năm 2008. Lúc này, thị trường bất động sản chịu sức ép tăng giá rất lớn khi thị trường chứng khoán tập trung và phi tập trung phát triển bùng nổ (lên cơn sốt) kiểu “bong bóng”, và do vậy, đã có dòng vốn lớn chuyển dịch từ chứng khoán sang bất động sản. Thêm nữa, với chính sách tài chính tín dụng mở rộng, các ngân hàng, tổ chức tài chính, nhà đầu tư nước ngoài đã tài trợ, rót vốn rất lớn cho thị trường bất động sản (đơn cử 1 ví dụ: đến tháng 3 – 2008 ở Thành phố Hồ Chí Minh, tổng dư nợ cho vay bất động sản đạt 34.500 tỉ đồng, chiếm 10% tổng dư nợ của các ngân hàng).

Trong mỗi lần biến động như vậy, Nhà nước đều đưa ra các công cụ, biện pháp điều chỉnh “mạnh tay” và nó giống như “cây gậy như ý” đủ hiệu lực dập đi những cơn “lồng lộn” của “chú ngựa ô non trẻ” bất động sản. Tuy vậy, do “dư chấn” của các công cụ điều tiết có đôi lúc thị trường bất động sản lại rơi vào trạng thái “ngủ mê”, “đóng băng” ngay tức thì. Nhưng ở góc độ vĩ mô, chúng ta dễ dàng nhận thấy Nhà nước và các công cụ quản lý của mình đã đóng vai trò bình ổn và dẫn dắt vô cùng quan trọng.

Continue reading

THỰC TIỄN HÀNH NGHỀ LUẬT: ĐƯƠNG SỰ “CHOẢNG” LUẬT GIA TẠI TÒA

HOÀNG YẾN

Tại tòa dân sự thường thiếu cảnh sát bảo vệ. Sau khi bị đánh, luật gia T. càng bất bình hơn khi gọi điện thoại đến số 113 thì kẹt máy liên tục, còn CA phường cũng không thấy đến. Khoảng 10 giờ 20 sáng qua (10-4), ngay tại khu vực Tòa dân sự TAND TP.HCM đã xảy ra một vụ đương sự “choảng” luật gia trước sự chứng kiến của thẩm phán, thư ký và khá nhiều người có mặt.

Đánh trước mặt thẩm phán

Theo luật gia Đ.Đ.T trình bày, Trung tâm Thông tin-Tư vấn pháp luật (Hội Luật gia Việt Nam) đã cử ông hỗ trợ pháp lý miễn phí cho phía nguyên đơn (thuộc dạng gia đình chính sách) trong một vụ tranh chấp về chia tài sản chung sau khi ly hôn.

Sáng qua, sau khi tòa thông báo hoãn xử, ông lên bàn thư ký tại khu vực tòa dân sự để dự hòa giải, xem xét lại việc định giá theo yêu cầu của phía bị đơn. Tại đây, ông có ý kiến rằng việc hòa giải là không cần thiết vì đã làm rồi, cứ để tòa phân xử, nếu để vụ kiện kéo dài sẽ không khách quan (tòa đã thụ lý từ đầu tháng 7-2007, đến nay vẫn chưa xử được).

Ngay lập tức, hai người em trai của bị đơn đã đứng dậy đấm vào mặt ông. Theo luật gia T., ông đã bị đánh tất cả năm cái vào mặt và bị chảy máu mũi. Sự việc xảy ra rất nhanh, chỉ trong vài phút và ông hoàn toàn không kịp phản ứng gì trước thái độ hung hăng của hai người này.

Thẩm phán và thư ký tòa lập tức gọi bảo vệ đến can thiệp. Sau đó, lãnh đạo tòa dân sự có đến yêu cầu thẩm phán trực tiếp lập biên bản nhưng thẩm phán nói việc này thuộc thẩm quyền của công an nên mọi người cùng ngồi lại chờ công an đến.

Nói trong bức xúc, ông T. cho biết thêm, trong khi mọi người im lặng ngồi chờ công an đến thì bị đơn vẫn tiếp tục lớn tiếng xúc phạm ông. Ông càng bất bình hơn khi gọi điện thoại đến số 113 thì kẹt máy liên tục, còn công an phường cũng không thấy đến. Hết giờ tòa làm việc (11 giờ 30), ông cùng thân chủ đành ấm ức ra về.

Thiếu cơ chế bảo vệ

Luật gia T. cho rằng việc ông bị đánh ở tòa đã thể hiện sự coi thường pháp luật của phía bị đơn. Ông cùng lãnh đạo của Trung tâm Thông tin-Tư vấn pháp luật sẽ khiếu nại đến các cơ quan chức năng về hành vi đánh người của hai người liên quan trên. Cạnh đó, luật gia T. cũng cho rằng tòa dân sự nói riêng và tòa án nói chung hiện đang thiếu lực lượng cảnh sát ứng phó nhanh để bảo vệ, xử lý kịp thời những trường hợp các đương sự, luật sư, luật gia bị hành hung ngay tại tòa.

Continue reading

%d bloggers like this: