NHÀ Ở XÃ HỘI: KINH NGHIỆM CỦA CÁC NƯỚC PHÁT TRIỂN

TS. NGUYỄN NGỌC ĐIỆN

Ở các nước phát triển, nhà ở xã hội chủ yếu dành cho người có thu nhập ổn định thuộc loại thấp so với mặt bằng chung. Người quan tâm đến loại nhà ở này thường là lao động phổ thông thuộc các ngành nghề, cả trong hai khu vực công và tư. Các chung cư xã hội còn có thể dung nạp những người thuộc các thành phần khác, như sinh viên hoặc công chức trẻ, nhưng sự hiện diện của họ không mang tính tiêu biểu

Trong trường hợp điển hình, cư dân trong nhà ở xã hội là những người đã bước sang tuổi trung niên. Sau bao nhiêu năm vật vã với cuộc mưu sinh, họ hầu như đã an phận, chấp nhận vị trí xã hội khiêm tốn của mình, tương ứng với năng lực tạo của cải cũng khiêm tốn. Không (hoặc không còn) nuôi mộng cao xa, họ chỉ mong có một nơi nương thân, cho họ và gia đình, phù hợp với khả năng chi trả.

Tư tưởng chủ đạo của chính sách nhà ở xã hội là làm thế nào để người có thu nhập thấp được định cư trong những điều kiện tốt nhất có thể. Điều đó cần thiết cho việc bảo tồn lực lượng lao động không thể thiếu trong xã hội. Xây dựng chung cư xã hội cũng góp phần xây dựng các cộng đồng thị dân có tổ chức, nhằm hạn chế khả năng hình thành một cách tự phát các khu dân cư của người có thu nhập thấp, nhếch nhác, bẩn thỉu, còn gọi là khu nhà ổ chuột, với đầy rẫy vấn nạn xã hội nhức nhối.

Chắc chắn không thể chỉ dựa vào lòng nhân đạo hoặc ý thức tự giác của nhà đầu tư bất động sản để hiện thực hoá ý tưởng tốt đẹp ấy; Nhà nước chủ động can thiệp bằng cách đặt ra khung pháp lý cho sự hình thành chung cư xã hội, đặc biệt là xây dựng bộ tiêu chí kỹ thuật cho căn hộ trong chung cư xã hội. Dù mang tên “xã hội”, căn hộ phải có đầy đủ các tiện nghi đặc trưng cho cuộc sống thị dân, như điện, nước, nhà tắm, phòng ăn, nhà bếp, hệ thống truyền hình cáp, điện thoại,… Tất nhiên, các thiết bị tiện ích không thể thuộc các loại hàng hiệu đắt tiền, mà chỉ cần thoả mãn yêu cầu phục vụ tốt cho cuộc sống hàng ngày của con người.

Tư tưởng chủ đạo của chính sách nhà ở xã hội là làm thế nào để người có thu nhập thấp được định cư trong những điều kiện tốt nhất có thể. Điều đó cần thiết cho việc bảo tồn lực lượng lao động không thể thiếu trong xã hội

Người có thu nhập thấp có hai sự lựa chọn: mua hoặc thuê căn hộ. Do được trang bị tiện nghi khá, nhà ở xã hội thường có giá thành tương đối cao, dù trên nguyên tắc, đây là sản phẩm của các dự án đầu tư bất động sản phi lợi nhuận. Không có nhiều tiền dành dụm, người có thu nhập thấp trong hầu hết trường hợp thích thuê hơn là mua nhà.

Vả lại, căn hộ xã hội thường khó sang nhượng giữa tư nhân và tư nhân theo các kênh giao dịch dân sự thông thường trên thị trường tự do: người có điều kiện chi trả thường không thích mua loại nhà này; còn người chấp nhận sống trong căn nhà loại này, thì thường không có tiền mua. Bởi vậy, với tiềm lực tài chính khiêm tốn mà đi đầu tư hoặc bảo quản của cải dưới hình thức mua nhà ở xã hội không phải là sự lựa chọn hợp lý, thông minh.

Dẫu sao, vẫn có trường hợp người có thu nhập thấp muốn làm chủ sở hữu một căn nhà xã hội. Khi đó, trong điều kiện họ không có khả năng trả toàn bộ tiền mua nhà ngay lập tức, thậm chí trong ngắn hạn, trung hạn, xã hội tổ chức cả một hệ thống “cho vay thế chấp” đặc biệt để giúp họ thực hiện dự án tạo lập của cải.

Vay để mua nhà ở xã hội, người vay được hưởng các ưu đãi về lãi suất và về thời hạn, cách thức hoàn trả nợ gốc. Lãi vay có thể thấp hơn mức lãi suất cơ bản; còn thời hạn hoàn trả nợ gốc thường rất dài, có khi đến hết, thậm chí dài hơn một đời người. Để có thể tiếp cận hệ thống dịch vụ tín dụng ưu đãi này, người vay phải thoả mãn các điều kiện để được gọi là người có thu nhập thấp. Việc thẩm định tư cách người có quyền mua nhà ở xã hội được thực hiện bởi một cơ quan hoàn toàn độc lập với tất cả các chủ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.

Nhiều chủ thể được luật pháp yêu cầu tham gia xây dựng và phát triển quỹ nhà ở xã hội. Với tư cách là người chịu trách nhiệm chính trong việc xây dựng hệ thống an sinh và phúc lợi chung, Nhà nước đứng đầu danh sách. Pháp luật cũng đòi hỏi các dự án xây dựng khu dân cư mang tính chất kinh doanh phải dành một tỷ lệ tối thiểu nhà ở được xây dựng để làm nhà ở xã hội. Chủ doanh nghiệp sử dụng nhiều công nhân lao động toàn thời gian cũng có trách nhiệm dành một phần lợi nhuận để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội dành cho công nhân, nhằm giúp họ và gia đình ổn định cuộc sống.

SOURCE: BÁO SÀI GÒN TIẾP THỊ

Trích dẫn tư:

http://www.sgtt.com.vn/detail33.aspx?ColumnId=33&newsid=49785&fld=HTMG/2009/0412/49785

Advertisements

Gửi phản hồi

%d bloggers like this: