ÁN DÂN SỰ: VIỆN KIỂM SÁT CHỈ NÊN ĐỨNG NGOÀI?

HỒ KHẢI HÀ

Nhiều người cho rằng trong án dân sự, hai bên đương sự tự định đoạt, tự chứng minh thì không nên để VKS “dính” vào làm gì. Theo quy định, trong án dân sự, VKS sẽ tham gia phiên xử trong những vụ án do tòa thu thập chứng cứ mà đương sự có khiếu nại, các việc thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa, các vụ việc mà VKS có kháng nghị. Trong đó, những vụ đương sự khiếu nại về chuyện thu thập chứng cứ của tòa thì VKS phải dự phiên xử sơ thẩm.

Việc dân sự cốt ở đôi bên

Tại một hội nghị góp ý mô hình tòa án, VKS đầu năm nay, đã có những ý kiến cho rằng cần phải xem lại quy định trên vì nó không phù hợp cả thực tế lẫn lý luận.

Theo luồng quan điểm này, hiện chuyện giải quyết án dân sự vẫn trên nguyên tắc là hai bên đương sự tự định đoạt, tự chứng minh thì không nên để VKS “dính” vào làm gì. Bởi về lý thuyết, trong trường hợp có đương sự “la làng” rằng tòa thu thập chứng cứ sai, thiếu khách quan thì dù có ngồi tại phiên xử, VKS cũng không được nêu ra chính kiến. Có chăng là sau khi phiên xử kết thúc, nghiên cứu lại, nếu thấy có sai sót về thu thập chứng cứ, VKS mới kháng nghị và lúc này vai trò của VKS mới thực sự được thể hiện.

Tuy nhiên trên thực tế, trong phiên xử có VKS tham gia, bao giờ tòa cũng quay sang hỏi quan điểm của VKS ra sao. Dĩ nhiên đại diện VKS sẽ phải đứng lên phát biểu. Đây là một trong những điều “trái tai gai mắt” nhất ở một phiên xử dân sự. Có lúc đại diện VKS nêu quan điểm về vụ án như một hội đồng xét xử thứ hai, mang nhiều tính áp đặt của cơ quan tố tụng. Cũng có lúc đại diện VKS nghiêng về một phía đương sự như là một luật sư bảo vệ quyền lợi. Do vậy, sự giám sát việc tuân theo pháp luật ở đây đã đi quá sâu, can thiệp cả vào nội dung vụ án. Còn tòa, lúc này lại xem các ý kiến của VKS như là một khía không kém phần nặng ký để tham khảo. Vô hình trung chuyện các đương sự tự chứng minh, tự định đoạt lại ít nhiều đã bị ảnh hưởng bởi quan điểm của VKS.

Theo nhiều người, nếu có khiếu nại về chứng cứ, cho rằng tòa làm không đúng thì các đương sự cứ khiếu nại lên tòa. Cấp sơ thẩm làm sai thì vẫn còn cấp phúc thẩm xử thêm một lần nữa. Nếu còn tiếp tục sai sót thì còn thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm… Do vậy, đương sự nên tin tưởng vào việc giải quyết của hệ thống tòa án chứ không nên “đẩy” VKS vào vòng tố tụng dân sự. Làm như vậy vừa mất công mất sức của VKS, vừa khiến cho cả tòa lẫn đương sự gặp những áp lực không cần thiết!

Tiếp nối ý này, tiến sĩ Nguyễn Thị Hoài Phương (Trường đại học Luật TP.HCM) và một số đại biểu ở Học viện Tư pháp nói VKS chỉ nên tập trung làm tốt chức năng công tố. Thậm chí có thể đổi tên VKS thành Viện công tố để làm chuyên sâu công tác này. Chuyện VKS giám sát các vụ án dân sự nên nghiên cứu sao cho thật thuận lợi chứ không nên buộc VKS phải tham gia vào phiên tòa.

Hay vẫn giữ như cũ?

Ngược lại, tại một hội nghị tổng kết ngành kiểm sát đầu năm nay, nhiều ý kiến lại bảo VKS vẫn nên tiếp tục tham gia phiên xử dân sự như luật định, bởi VKS nhân danh nhà nước bảo vệ lợi ích chính đáng, hợp pháp của hai bên chứ không nghiêng về bên nào.

Theo luồng quan điểm này, việc VKS tham gia phiên xử dân sự thể hiện chức trách giám sát hoạt động tư pháp. Hơn nữa, chỉ giao cho tòa thu thập chứng cứ rồi lại ngồi xét xử e rằng sẽ không khách quan. Nếu có VKS kiểm sát việc lập hồ sơ, phát biểu quan điểm thì vụ việc sẽ khách quan hơn.

Mặt khác, trong thực tế, trừ những vụ dân sự các bên đương sự tự hòa giải thành với nhau, những vụ tòa phải xét xử thường rất phức tạp nên khi cần thiết, VKS cũng cần phải tham gia vào các bước tố tụng. Đó là chưa kể hiện nay dân trí còn thấp, không phải ai cũng có thể tự bảo vệ mình, có kiểm sát viên tham gia sẽ giúp cho tòa thêm một góc nhìn pháp lý để tham khảo.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng nhìn nhận không phải cứ có khiếu nại là VKS phải tham gia phiên xử dân sự mà VKS sẽ chỉ tham gia có “chọn lọc” nếu thấy có căn cứ rõ ràng. Chẳng hạn năm trước, TAND quận Gò Vấp (TP.HCM) xử một vụ tranh chấp tài sản. Cho rằng tòa thu thập chứng cứ không đúng, “có sự giả mạo về kết luận giám định” nên một bên đương sự đã yêu cầu VKS tham gia. Thế nhưng xét thấy những yêu cầu đó không có cơ sở, VKS đã từ chối.

Không được bỏ “trận địa”

Trên thực tế, hiện nay chuyện VKS tham gia vào phiên tòa dân sự cũng như kiến nghị, kháng nghị các bản án dân sự là rất hiếm hoi. Theo thống kê trong năm 2008, ngành kiểm sát cả nước đã hầu như bỏ trống “trận địa” này. Trước tình hình đó, Viện trưởng VKSND tối cao Trần Quốc Vượng đã cho biết tới đây, ngành kiểm sát sẽ phải làm tốt công tác này, không được bỏ “trận địa” như năm vừa qua!

SOURCE: BÁO PHÁP LUẬT TPHCM

Trích dẫn từ: http://www.phapluattp.vn/news/toa-an/view.aspx?news_id=251897

Advertisements

Gửi phản hồi

%d bloggers like this: