HÌNH THÀNH NHÀ NƯỚC PHỤC VỤ

TS. NGUYỄN NGỌC ĐIỆN

Rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ chỉ còn một vài ngày, thậm chí một vài giờ; thái độ giao tiếp thân thiện; sẵn sàng phục vụ tại nơi ở đối với người không có khả năng, điều kiện đi lại… Nếu cách nay vài năm mà nói rằng đó là những điều ghi nhận được từ thủ tục cấp chứng minh nhân dân và hộ chiếu, thì chắc chắn không ai tin. Vậy mà những điều ấy đang là một phần kết quả cải cách thủ tục hành chính công tại TP.HCM.

Thực ra, bộ máy hành chính công, được hiểu là cái do Nhà nước tạo ra để tổ chức cho công dân thực hiện quyền tự do cá nhân trong không gian chung – tức là xã hội, thì chỉ có chức năng phục vụ. Bảo đảm cho mỗi người dân có cuộc sống thoải mái và bình yên là một phần cơ bản trong nội dung sứ mạng của Nhà nước và, suy cho cùng, cũng là một trong những lý do chính để Nhà nước tồn tại.

Chức năng cung ứng dịch vụ của Nhà nước rất đa dạng, cứ hình dung: cá nhân có nhu cầu làm rõ lai lịch để phân biệt với cá nhân khác, Nhà nước có dịch vụ đăng ký hộ tịch, cấp chứng minh thư để đáp ứng; cá nhân muốn thực hiện quyền sở hữu tài sản, Nhà nước mở dịch vụ đo đạc, đăng ký công khai, chứng thực để tạo điều kiện thuận lợi; cá nhân mong việc đi lại trên đường công cộng luôn được nhanh chóng và an toàn, Nhà nước đặt ra cơ chế điều hoà, phối hợp và kiểm soát để giao thông công cộng diễn ra có trật tự…

Dẫu sao trong trường hợp đặc thù của Việt Nam, có lẽ do vẫn còn bỡ ngỡ sau khi cởi bỏ gông cùm nô lệ, nhiều người có thể chưa đủ tự tin lúc ban đầu để hành xử với tư cách công dân đích thực, nhất là chưa quen với suy nghĩ mình được trao quyền này, quyền nọ và chưa dám mạnh dạn sử dụng các quyền ấy trong tư thế đĩnh đạc của một ông chủ. Có quyền nhưng không đủ khả năng thực hiện quyền của mình, công dân thực sự ở trong tình trạng mà luật gọi là mất năng lực hành vi.

Trong hoàn cảnh ấy, vai trò quản lý chủ động được giao cho nhà chức trách công như điều tất nhiên, cần thiết để dẫn dắt các công dân mới trong quá trình tập làm quen với các quyền công dân của mình. Với logic đó, cơ quan hành chính công dành quyền chấp thuận hay không chấp thuận cho người dân thực hiện một hoạt động giao tiếp pháp lý nào đó. Tệ nạn quan liêu, thư lại, cửa quyền, biểu hiện của sự lạm dụng quyền giám hộ, là điều khó tránh khỏi trong điều kiện viên chức công cũng chỉ là một con người, nghĩa là cũng luôn bị giằng xé giữa tốt và xấu, có những ham muốn, đòi hỏi lợi ích cho bản thân và có thể sa ngã trước cám dỗ vật chất.

Có thể hiểu tại sao trong một thời kỳ dài, khi nhắc đến bộ máy hành chính công, người ta hình dung ra một hệ thống cồng kềnh, nặng nề với những con người khô khan, lạnh lùng, tác phong làm việc chậm chạp, đủng đỉnh. Quan hệ giao tiếp chính thức giữa người dân thường và cơ quan công quyền đặc trưng bởi tính chất xin – cho; hậu quả là dù với danh nghĩa thực hiện các quyền đã được pháp luật thừa nhận cho mình trên lý thuyết, như quyền được khai sinh, quyền cư trú, quyền tự do kinh doanh,… người dân vẫn phải thỉnh cầu, xếp hàng chầu chực chờ được ban phát.

Với tiến trình dân chủ hoá đời sống xã hội, ý thức công dân ngày càng hoàn thiện. Tương ứng với sự trưởng thành trong nhận thức xã hội, pháp lý của người được giám hộ, tất yếu phải là sự thu hẹp vai trò trông nom, dẫn dắt của người giám hộ. Một khi người dân hiểu rõ mình có quyền gì và biết rõ cách thức, thể thức thực hiện các quyền đó, thì cơ quan công quyền phải trở lại với vị trí, thiên chức đích thực của người phục vụ. Nói khác đi, thừa nhận công dân là chủ thể, là chủ nhân, nhà chức trách công bằng lòng với vai trò công bộc.

Cải tiến thủ tục cấp chứng minh nhân dân và hộ chiếu theo mô hình cung ứng dịch vụ công là biểu hiện thay đổi tích cực trong quan hệ giao tiếp Nhà nước – công dân phù hợp với quy luật phát triển đó. Cần tiếp tục thúc đẩy sự thay đổi ấy và nhân rộng nó ra trong tất cả các lĩnh vực hoạt động của bộ máy hành chính có liên quan đến việc thực hiện các quyền cơ bản của công dân.

SOURCE: BÁO SÀI GÒN TIẾP THỊ

Trích dẫn từ:

http://sgtt.com.vn/detail23.aspx?ColumnId=23&newsid=56956&fld=HTMG/2009/0915/56956

Advertisements

Gửi phản hồi

%d bloggers like this: