Bạn sinh ra là một nguyên bản. Đừng chết đi như một bản sao (Khuyết danh)

PHƯƠNG PHÁP DẠY VÀ HỌC ĐẠI HỌC ÁP DỤNG TRONG HỌC CHẾ TÍN CHỈ

LÊ ĐỨC NGỌC – Đại học Quốc gia Hà Nội

I. Bản chất và đặc điểm dạy và học trong học chế tín chỉ :

Hiện tồn tại hai mô hình giáo dục:

1- Lấy thầy giáo làm trung tâm: dạy làm chính, thuộc bài của thày là giỏi.

2- Lấy người học làm trung tâm: học làm chính, tự chiếm lĩnh được kiến thức mới là giỏi.

Sự khác biệt giữa hai mô hình trên về dạy và học lấy giáo viên làm trung tâm và học viên làm trung tâm được tóm tắt trong bảng sau:

 

Giáo viên làm trung tâm

Học viên làm trung tâm

Truyền

thụ kiến thức

Kiến thức được truyền thụ từ

giáo viên đến học viên theo những gì giáo viên nói được tiếp thu và được học bởi học viên

Kiến thức xây dựng được từ

người học qua việc thu thập, tổng hợp và tích hợp thông tin với các kỹ năng như điều tra, trao đổi cũng như tư duy phê phán và tư duy sáng tạo

Sử dụng

kiến thức

Nhấn mạnh lĩnh hội kiến thức

(thường là nhớ thông tin) ngoài bối cảnh thực tế mà kiến thức được sử dụng

Nhấn mạnh sử dụng và trao đổi

kiến thức có hiệu quả nhằm vào những vấn đề mà giống như sẽ gặp trong đời sống thực

Vai trò

của giáo viên

Giáo viên là người cung cấp

thông tin ban đầu và kiểm tra kết quả học tập

Giáo viên là người huấn luyện và

thúc đẩy việc học. Cả hai giáo viên và học viên cùng đánh giá kết quả học tập

Kiểm tra

đánh giá

Kiểm tra đánh giá được sử

dụng để đánh giá kết quả học tập

Kiểm tra đánh giá được sử dụng

đẻ khảo sát vấn đề và thúc đẩy việc học sâu hơn, ngoài đánh giá kết quả học tập

Văn hoá

học

Văn hoá học là cạnh tranh và

cá thể hoá

Văn hoá học là hợp tác, cộng tác

và trợ giúp

(Jonathan A.Aliponga, PhD. Nishiyamato Gakuen and Hakoho Womens College Nara, Japan.Changing Winds and Shifting Sands: From Teacher-centred to Learner-centred Institution. CDT Link, July 2004 Vol.8 No2)

Bản chất của học chế tín chỉ là thực hiện một qui trình đào tạo:

1- Tất cả vì người học: cách tốt nhất đáp ứng các mong muốn của người học khi học đại học.

2- Mang lại hiệu quả (= chất lượng + hiệu suất) đào tạo cao:

– Chất lượng cao vì đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực.

– Hiệu suất cao vì khai thác triệt để nguồn lực (nhân lực, vật lực và tài lực) để đào tạo.

– Qui mô càng lớn, trường càng nhiều lĩnh vực hiệu quả càng cao.

3- Công nghệ hoá đào tạo: qui trình mang tính công nghệ cao.

4- Thích ứng với kinh tế thi trường: tuân theo qui luật giá trị, canh tranh làm động lực không ngừng nâng cao chất lượng (người học được chọn

thày, chọn môn học…) và nguồn nhân lực chuyển đổi ngành nghề

nhanh.

5- Đáp ứng xu thế toàn cầu hoá: chuyển đổi, trao đổi, liên thông toàn cầu.

Với Bản chất và đặc điểm của học chế tín chỉ như vậy, bản tham luận này, xin nêu một số nguyên tắc chính về dạy và học đại học áp dụng trong học chế tín chỉ để các độc giả tham khảo

II. Dạy học đại học :

Dạy học là một khoa học và cũng là một nghệ thuật. Dạy học đại học lại càng cần có tính khoa học và tính nghệ thuật cao.Tính khoa học của Dạy học đại học đòi hỏi phải nắm vững bản chất của quá trình đào tạo đại học :

Dạy học đại học là dạy nhận thức (Cognitive), dạy kĩ năng (Psychomotor) và dạy cảm nhận (Affective). Tùy theo khoa học (Tự nhiên hay Xã hội – Nhân văn, Cơ bản hay Công nghệ, Kỹ thuật …), và tuỳ theo mục tiêu đào tạo (Đại học hay Sau đại học, chuyên môn hay nghiệp vụ, …) mà chọn chủ điểm hay trọng tâm về dạy nhận thức, dạy kĩ năng hay dạy cảm nhận cho phù hợp.

Tính nghệ thuật của việc dạy học đại học thể hiện ở năng lực của giáo viên làm sao cho khơi dậy được tiềm năng tiếp thu, phát triển và sáng tạo của người học để nhận thức, để cảm nhận và để có kỹ năng cao.

Như vậy, Giáo viên nào càng nắm vững tính khoa học và nghệ thuật của việc dạy học thì sẽ dạy cho sinh viên có được các bậc nhận thức, bậc cảm nhận hay bậc kĩ năng càng cao và giáo viên đó sẽ có chất lượng dạy học cao, đồng thời sản phẩm đào tạo cũng có chất lượng cao.

Theo S.J.Hidalgo (Tips on how to teach effectively, Rex Book store,1994) thì có khoảng 60 phương pháp dạy học đại học khác nhau, mỗi phương pháp đều có những điểm mạnh và những điểm yếu. Các điểm mạnh và các điểm yếu đó lại tăng hay giảm, thay đổi các điểm mạnh thành các điểm yếu hoặc ngược lại, tuỳ thuộc vào đặc điểm của mỗi môn học, mỗi cấp học và mục tiêu đào tạo.

Tuy nhiên có thể phân các phương pháp dạy học thành 2 nhóm chính:

– Nhóm I, Gồm các phương pháp dạy học thụ động hoá người học, hay còn gọi là các phương pháp dạy học lấy thầy giáo làm trung tâm;

– Nhóm II, Gồm các phương pháp dạy học chủ động hoá người học hay còn gọi là các phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm.

Dù dạy theo phương pháp nào thì vấn đề đặt ra là phải dạy cho sinh viên có các bậc nhận thức, bậc cảm nhận và bậc kỹ năng càng cao càng tốt. Vì vậy giáo viên tinh thông chuyên môn là điều kiện tiên quyết để dạy đạt chất lượng cao. Tuy nhiên, nghiệp vụ sư phạm ngày nay đã là yếu tố quan trọng làm cho dạy học ở bậc đại học và sau đại học có chất lượng và hiệu quả hơn.

Nếu thừa nhận trọng tâm của dạy học đại học là đào tạo năng lực và vì học tập trong nhà trường chỉ là giai đoạn đầu của quá trình học tập suốt đời, thì kiến thức dạy trên lớp không cần phải nhiều, chỉ cần đủ để tự học tiếp theo không chỉ chính nội dung môn học đang dạy mà cả những kiến thức tiếp tục thu nhận và phát triển của khoa học-kỹ thuật ngoài học đường. Cho nên giáo viên cần chọn các kiến thức cốt lõi để dạy học trên lớp, còn mở rộng phải bắt tự học và phải sử dụng thi – kiểm tra để đánh giá thành quả học tập và đánh giá năng lực tự học.

Với quan niệm như vậy, chúng ta hoàn toàn có thể sử dụng các phương pháp dạy học tích cực (chủ động hoá người học) như các phương pháp "Thảo luận nhóm" (group discussion), phương pháp "Nghiên cứu trường hợp điển hình" (case study). . . mà không sợ "cháy giáo án". Tuỳ thuộc vào năng lực và kinh nghiệm của mỗi giáo viên sẽ vận dụng các phương pháp dạy học tích cực cho mỗi môn học đạt đến đỉnh cao của chất lượng đào tạo. Chính vì thế, các giáo viên dạy học cùng chuyên môn cần thường xuyên trao đổi kinh nghiệm dạy học với nhau và giúp đội ngũ kế cận sớm trau dồi được tính khoa học và tính nghệ thuật cao trong dạy học mà không phải mò mẫm như các bậc "tiền bối".

III. Dạy cách học – Một trong những yêu cầu của đào tạo theo học chế tín chỉ

Cuối thế kỷ XX, khoa học giáo dục đã chuyển từ quan điểm dạy học

lấy người dạy làm trung tâm”, chuyển sang quan điểm “lấy người học làm trung tâm” trong nhà trường từ tiểu học đến đại học là một cuộc cách mạng về giáo dục. Thực chất là chuyển từ chỗ lấy “việc dạy làm trung tâm” sang lấy “việc học làm trung tâm”. Khi “lấy việc học làm trung tâm” thì phương pháp học tập trở nên có vai trò đặc biệt quan trọng.

Học tập trong xã hội thông tin là quá trình thu thập thông tin, xử lý thông tin và tích trữ thông tin dưới dạng tri thức, từ nhà trường hay môi trường sống, làm cho người học tự biến đổi về trí tuệ và làm phong phú thêm tri thức của mình, điều đó cũng làm thoả mãn nhu cầu tự nhiên của mỗi người học.

Trong kinh tế tri thức, người ta phân tri thức thành hai loại:

+ Loại thứ nhất- loại tri thức có thể “điển chế hoá” được, đó là loại tri thức “ nổi”, có thể được “ nhìn thấy” qua các văn bản, qua hình và qua tiếng, đó là loại hàng hoá và vì vậy loại này có thể mua bán được.

+Loại thứ hai – loại không thể “điển chế hoá” được, còn gọi là loại tri thức “ngầm” như: khả năng tri giác, khả năng sáng tạo, óc phán xét, kinh nghiệm xử lý tình huống….Và như vậy tri thức loại này không dễ gì mua bán trực tiếp được mà chỉ có thể mua bán gián tiếp thông qua đào tạo.

Tri thức “ngầm” quan trọng nhất có lẽ là năng lực học hỏi liên tục để đạt tới những năng lực mới, đó chính là phương pháp học tập. Quá trình học tập của một cá nhân và vai trò của giáo viên khi “lấy việc học làm trung tâm” có thể mô tả qua sơ đồ sau:

ĐỌC TOÀN VĂN BÀI VIẾT TẠI ĐÂY (sử dụng phần mềm đọc file PDF)

SOURCE: CỔNG THÔNG TIN PHÒNG ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN HÀ NỘI

Trích dẫn từ: http://dt.ussh.edu.vn/index.php?view=article&catid=110%3Atailieu&id=235%3APPdayvahocdaihocapdungtronghocchetinchi&option=com_content&Itemid=136

 

Advertisements

Gửi phản hồi

Học luật để biết luật, hiểu luật, vận dụng luật và hoàn thiện luật
%d bloggers like this: