Bạn sinh ra là một nguyên bản. Đừng chết đi như một bản sao (Khuyết danh)

NHÌN LẠI THƯƠNG MẠI VIỆT NAM SAU 2 NĂM GIA NHẬP TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI WTO

LÊ DUY NGHĨA – Cục Xúc tiến Thương mại, Bộ Công Thương

Như vậy đã qua 2 năm Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Dù trước khi gia nhập WTO chúng ta đã được tập dượt thông qua việc tham gia các tổ chức kinh tế – thương mại khu vực, tiếp cận với các nền kinh tế hàng đầu thế giới, song vẫn không khỏi lấn bấn trước thời vận mới.

Tuy vậy với quan điểm biện chứng, biết rõ mình đi lên từ điểm xuất phát thấp, trước sự kiện này chúng ta không quá lạc quan về thời cơ bởi không phải thuận lợi nào cũng nâng bước ta đi, ban tặng ta quả ngọt, đồng thời cũng không quá băn khoăn về những thách thức bởi thấu hiểu rằng không phải bất cứ khó khăn nào cũng cản ngăn ta đi tới, mang đến cho ta trái đắng. Vào giao thời giữa 2008 và 2009, hãy nhìn lại bước đi ban đầu trong hành trình cùng WTO với sự lựa chọn "ngoại thương" là đối tượng để suy xét, vì đây là lĩnh vực nhạy cảm, bộc lộ sớm và khá toàn diện trước những tác động của thời cuộc mới.

Xuất khẩu (XK) của năm 2007 ước đạt 48,5 tỷ USD, tăng 21,9 % so với năm 2006. Với nhập khẩu (NK) các chỉ số tương ứng là ước đạt 62,6 tỷ USD và 39,6 % . Nhập siêu (NS) 14,1 tỷ USD Tỷ lệ NS 29,1%.

Trên nền tảng thành công đó, chúng ta hành quân vào năm 2008 với nhiều hy vọng về những điều tốt đẹp. Song năm 2008 kinh tế thế giới diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường; thân nhiệt nền kinh tế đất nước lên xuống thất thường. Trước đây, quý IV thường "thừa thắng tiến lên", còn thời khắc này của năm 2008 lại bắt đầu chao đảo vì làn gió khủng hoảng toàn cầu bắt đầu lan đến. Cho nên chúng ta phải đợi đến tháng cuối cùng mới thở phào nhẹ nhõm, mới chắc chắn thành công. Hơn thế nữa lại thành công trên cả 3 mặt: đẩy mạnh XK, hạn chế tốc độ tăng NK, kiềm chế NS.

Xin nhìn lại từng lĩnh vực qua các thời khắc trong năm để thấy đạt được kết quả trên là đáng trân trọng.

1 . Theo dõi diễn biến XK quý I thấy giật mình. Bình quân mỗi tháng chỉ đạt 4,3 tỷ USD /tháng trong khi để đạt mục tiêu cả năm 2008 mỗi tháng phải đạt 5 tỷ USD. Trong tình thế ấy, hàng loạt biện pháp đã được áp dụng: Mở rộng hình thức huy động vốn để tăng nguồn cho vay; đa dạng hoá hình thức tài trợ tín dụng đối với XK; cho vay ưu đãi theo hiệp định chính phủ; mở rộng bảo lãnh tín dụng XK; cải tiến việc giải quyết miễn, giảm, hoàn thuế đối với nguyên liệu NK sản xuất hàng XK. Các doanh nghiệp nỗ lực sản xuất, giảm chi phí, tiết kiệm năng lượng, vật tư, sử dụng hiệu quả lao động, chớp thời cơ trong, mở thêm thị trường, thay thế thị trường đang ách tắc, thực hiện ngay khi có cam kết mới bằng những hàng hoá hoá hợp chuẩn. Nhờ đó, từ quý II đến 7 tháng liên tiếp kim ngạch vượt trên 5 tỷ USD, trong đó 3  tháng 6 – 7 – 8, đạt trên 6 tỷ USD. Sự vượt trội đó đã kéo con tầu XK năm 2008 về đích ngoạn mục.

Năm 2008 có 12 nhóm mặt hàng XK đạt từ 1 tỷ USD trở lên, hơn 2 nhóm mặt hàng so với năm 2007, với nhiều ấn tượng. Trong số hai thành viên mới có nhóm hàng thủ công mỹ nghệ. Năm 2007 nhóm hàng này chỉ đạt 825 triệu, năm 2008 với sự tăng đột biến của mặt hàng sản phẩm đá quý và kim loại quý thêm gần 500 triệu USD, khiến cả nhóm đạt trên 1,3 tỷ USD. Với ngưỡng này, nhóm thủ công mỹ nghệ đạt mục tiêu 1,5 tỷ USD vào năm 2010 là trong tầm tay.

Năm 2000, cả ngành thuỷ sản mới đạt ngưỡng 1 tỷ USD. Năm nay chỉ riêng cá basa đã tới 1,4 tỷ USD, góp phần đưa toàn ngành lần đầu tiên vượt qua ngưỡng 4 tỷ USD. Thị trường xông xênh hơn, nơi này gặp rào cản liền chuyển sang địa bàn khác.

Với việc áp dụng rộng rãi sáng kiến trồng cà phê dưới tán cây lớn từ các trang trại của "thủ phủ" cà phê Ban Mê Thuột cùng một lúc đạt hai "đích" là chất lượng hạt tốt hơn và tạo ra các yếu tố vi lượng lan toả thân thiện với môi trường. Gặp năm giá XK khá tốt, lần đầu tiên cà phê vượt ngưỡng  2 tỷ USD, giữ vững vị thế của Việt Nam là quốc gia sản xuất cà phê lớn thứ 2 thế giới.

Đầu năm, co ro trong cái rét đậm, rét hại dầm dề, ở miền Bắc lúa cấy xuống chết rụi, nhổ đi cấy lại, còn đồng bằng sông Cửu Long, bệnh vàng lùn, vàng xoắn lá có nguy cơ quay trở lại…, ít ai nghĩ rằng năm nay sản xuất và kinh doanh lúa gạo lại có tới 3 cái "được". Thứ nhất  là hai miền đều được mùa, dẫn tới cái "được" thứ hai là đảm bảo được an ninh lương thực cho 85 triệu dân cả nước và cái "được" thứ ba là nhảy vọt về kim ngạch xuất khẩu, do số lượng tăng thêm 200.000 tấn và giá tăng, nên dự kiến chỉ có 1,5 tỷ USD đã lên 2,9 tỷ USD, bằng 194% so với năm 2007(!).

Một số mặt hàng chủ lực khác tuy khối lượng giảm nhưng do giá tăng mạnh nên trị giá vẫn tăng như: dầu thô tăng 23,1%, than đá tăng 44%, cao su tăng 14,6%. Các sản phẩm đóng tầu thuyền, sản phẩm từ gang thép, từ cao su đều có mức tăng trưởng cao so với năm 2007, khẳng định là những mặt hàng có triển vọng tăng nhanh trong thời gian tới.

Tựu chung, XK cả năm đạt 62,9 tỷ USD, tăng 29,5% so với năm 2007, trong khi chỉ tiêu chỉ có 22%. Với tổng kim ngạch trên, bình quân một tháng năm 2008, được 5,25 tỷ USD, tương đương kim ngạch cả năm 1995 (năm 1995: 5,4 tỷ USD). Tổng kim ngạch trên đã vượt mức dự định cho năm 2009, tiến gần mục tiêu vào năm 2010 trong "Đề án xuất khẩu giai đoạn 2006 – 2010". Với tốc độ tăng nói trên, chỉ số tăng XK năm nay gấp 4,7 lần so với tốc độ tăng GDP, trong khi năm 2007 chỉ có 2,6 lần.

Từ những thành công đó có thể thấy hoạt động XK năm 2008 nổi bật trên bốn nét chính:

– Quy mô lớn nhất từ trước tới nay, tốc độ tăng trưởng tiếp tục được duy trì ở mức cao, cao nhất từ năm 1995 đến nay.

– Bên cạnh các mặt hàng XK chủ lực, truyền thống vẫn giữ được nhịp độ tăng trưởng, đã xuất hiện những mặt hàng tiềm năng, triển vọng tăng trưởng nhanh mà không gặp rào cản cũng như ngưỡng hạn chế nào.

– Cơ cấu XK tiếp tục được chuyển dịch tích cực theo hướng tăng tỷ trọng nhóm hàng chế biến, chế tạo, giảm tỷ trọng xuất khẩu thô.

– Bên cạnh khai thác tối đa thị trường trọng điểm, tiếp tục giữ vững thị trường truyền thống, đẩy mạnh việc đa dạng hoá thị trường, giảm bớt thị trường trung gian, nhiều chủng loại hàng hoá đã vào được các thị trường mới. Đặc biệt là kim ngạch xuất khẩu vào thị trường Châu Phi tăng tới 95% so với năm 2007.

Sắp chia tay năm 2008, ngoại thương nước ta ghi thêm một sự kiện mới. Đó là ngày 25/12/2008, Hiệp định Đối tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản (EPA) được ký tại Nhật Bản. Với mức cam kết cắt giảm thuế quan mạnh mẽ, Hiệp định này sẽ tạo cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh XK sang thị trường Nhật Bản, đặc biệt là đối với hàng nông, thuỷ sản. Điều này sẽ làm vơi đi những băn khoăn về thị trường xuất khẩu trong bộn bề khó khăn khi bước vào năm 2009.

Góp phần vào thành công nói trên, còn do sự tiếp tục cải cách hành chính. Năm 2008 đã mở thêm 6 phòng Quản lý XNK tại Lào Cai, Thái Bình, Thanh Hoá, Nghệ An, Tiền Giang, Cần Thơ, nâng số phòng Quản lý XNK từ 9 lên 15.

Tuy vậy, còn những hạn chế:

– Một số hàng chủ lực gặp khó khăn vì phải đối phó với rào cản thương mại mới ngày càng nhiều, với các hành vi bảo hộ thương mại tinh vi của các nền kinh tế lớn. Nhiều hàng rào kỹ thuật, thủ pháp tăng cường tầng nấc kiểm tra khiến ta ngỡ ngàng.

– Việc tăng trị giá XK vẫn còn phụ thuộc nhiều vào những thị trường lớn, khi những địa bàn này biến động, XK của Việt Nam lập tức bị xáo động theo.

– Cuộc khủng hoảng toàn cầu dẫn tới suy giảm nhu cầu NK của một số thị trường. Tình hình này có dấu hiệu từ quý IV/2008 và chắc chắn năm 2009 sẽ tác động rõ rệt đến xuất khẩu của Việt Nam, trong khi đó các chi phí trung gian, đầu vào không giảm, thậm chí còn tăng.

– XK vẫn phụ thuộc nhiều vào mặt hàng khoáng sản, nông, lâm, thuỷ sản, mà các mặt hàng này giá cả rất dễ biến động. Còn các mặt hàng chế biến đa phần là hàng gia công, nên phần lợi nhuận chủ yếu trong chuỗi lợi nhuận lại "chạy" ra nước ngoài.

– Chưa tận dụng hết những lợi ích từ việc gia nhập WTO, các hiệp định song phương và khu vực đã ký kết để khai thác tiềm năng của các đối tác lớn như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc.

– Việc tiếp cận nguồn vay, các dự án đầu tư chiều sâu bằng VNĐ cho sản xuất, XK vẫn bất cập nhất là đối với nông sản, thuỷ sản, và với các doanh nghiệp vừa và nhỏ – chiếm đa số tuyệt đối trong cộng đồng doanh nghiệp.   

2. Về NK, do phải duy trì sản xuất và đời sống cùng với nhiều thúc bách không thể "đừng" việc NK, song quản lý nhập khẩu thế nào để không làm trầm trọng thiên lệch cán cân thương mại lại là đòi hỏi phải quyết liệt. Trong tình thế đó, nhiều giải pháp ra đời và được chỉ đạo thực thi sát sao. Tiết kiệm chi phí công nhất là việc mua sắm những trang thiết bị ngoại nhập; giãn, hoãn tiến độ thi công các công trình không hiệu quả hoặc chưa cần thiết; tăng thuế NK đối với mặt hàng xa xỉ; nộp thuế trước khi thông quan hàng hoá; quản lý NK bằng giấy phép tự động; kiểm tra chặt chẽ chất lượng hàng về, ngăn ngừa việc lợi dụng cơ chế thông thoáng rước về rác phế thải; xác định danh mục hàng thật thiết yếu để ưu tiên NK; tăng cường sản xuất hàng thay thế hàng NK; chủ động điều hành tỷ giá ngoại hối. Kết cục, NK đã trong tầm kiểm soát. Kim ngạch NK quý I/2008 là 21,5 tỷ USD. Quý II tiếp tục nóng lên với 22,8 tỷ. Song từ tháng 7, NK bắt đầu hạ nhiệt, quý III dưới 20 tỷ USD và quý IV xuống nữa, chỉ có 15,4 tỷ USD. Tổng kim ngạch NK cả năm là 79,9 tỷ USD, tăng 27,5 % so với năm 2007, thấp hơn mức tăng 39.6% của năm 2007 so với năm 2006.

3. Phải đến tháng 4, XK vừa mới vào đà thì ngay từ đầu năm NK đã "xăng xái bứt phá". Nên NS đến thời điểm đó đã lên trên 14, 3 tỷ USD – nhỉnh hơn mức NS cả năm 2007, khiến có người đã thảng thốt cả quyết rằng NS cả năm sẽ tới 30 tỷ USD (!). Song do XK được cải thiện dần, NK ngày càng thu mình, khiến trận sốt NS  sớm cắt cơn. Quý III/ 2008 trị giá NS chỉ có trên 1,2 tỷ USD, quý IV xấp xỉ 1,3 tỷ USD, rốt cuộc cả năm 17 tỷ USD, dù trị giá cao hơn năm ngoái, song tỷ lệ lại giảm chỉ có 27% so với 29% của năm 2007.        

Từ thành công cả 3 mục tiêu đã rút ra những bài học kinh nghiệm:

– Tuân theo đường lối chung và chấp hành nghiêm túc sự chỉ đạo của Chính phủ, các ngành chuyên môn đã đề ra những chính sách, giải pháp chỉ đạo cụ thể cho từng lĩnh vực, từng thời gian, từng địa bàn để kịp thời tháo gỡ, giúp cộng đồng doanh nghiệp vượt qua khó khăn.

– Trên tinh thần quản lý nhà nước đồng hành cùng doanh nghiệp, các ngành, các cấp quản lý nhà nước thường xuyên phối hợp từ việc soạn thảo chính sách đến chỉ đạo điều hành để tăng cường hiệu lực của quản lý nhà nước.

– Thu thập cập nhật thông tin nâng cao chất lượng phân tích, dự báo ngắn hạn, dài hạn để có biện pháp đối phó với tình hình trước mắt và hoạch định kế sách dài lâu.

– Thường xuyên cải cách thủ tục hành chính; chú trọng tuyên truyền chủ trương, chính sách, quảng bá các hoạt động nhằm tạo ra sự đồng thuận trong dư luận cũng như nhận được hiến kế của xã hội trong triển khai nhiệm vụ.

– Hoàn thiện quy hoạch, chuyển dịch cơ cấu kinh tế hướng về XK xây dựng cơ sở hạ tầng, cải biến cấu thành cùng chất lượng NK, phù hợp với lộ trình chủ động hội nhập, bảo đảm phát triển bền vững.  

– Tăng cường xúc tiến thương mại – một hình thức hỗ trợ doanh nghiệp tìm bạn hàng, mở rộng thị trường không trái với các định chế của WTO.

Mang theo những kinh nghiệm đó trong hành trang bước vào năm 2009 – dù biết rằng sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức hơn – càng vững tin vì đã có sung lực mới để năm 2009 tiếp tục thành công như mong đợi, làm đà cho việc thực hiện trọn vẹn mục tiêu giai đoạn 2006 – 2010.

SOURCE: NHAQUANLY.VN

Trích dẫn từ:

http://nhaquanly.vn/?module=news&app=detail&cid=52&id=642&name=Nhìn%20lại%20thương%20mại%20Việt%20Nam%20sau%20hai%20năm%20gia%20nhập%20tổ%20chức%20thương%20mại%20thế%20giới

Advertisements

Gửi phản hồi

Học luật để biết luật, hiểu luật, vận dụng luật và hoàn thiện luật
%d bloggers like this: