THỰC TIỄN THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH CỦA TÒA ÁN VỀ TANG, TÀI VẬT

THANH TÙNG – TIẾN HIỂU

1. Bi hài chuyện xử lý tang, tài vật

Trong các vụ án hình sự, có ba hình thức xử lý tang, tài vật là tòa tuyên sung công, tuyên tiêu hủy và tuyên trả lại cho bị cáo, người liên quan.

Nhiều trường hợp việc thi hành quyết định trả tài sản của tòa đã khiến cơ quan thi hành án phải dở khóc dở cười…

Trước đây, xử vụ Bùi Thanh Chương phạm tội chứa mại dâm, TAND tỉnh Quảng Ninh đã nhận định: “… Sau khi bị công an kiểm tra bắt quả tang, thu giữ tại chỗ một bao cao su OK đã sử dụng. Khám xét nhà Chương, công an thu giữ 40 bao cao su OK chưa sử dụng và 100.000 đồng là tiền mua dâm của khách”…

Tuyên trả… bao cao su

Trong phần quyết định của bản án, tòa này đã tuyên tịch thu sung công 100.000 đồng nhưng trả lại cho vợ của Chương một giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và… 40 bao cao su OK. Theo tòa, sở dĩ phải trả lại số tài sản này là vì 40 bao cao su đó vợ bị cáo được trạm y tế phát để thực hiện việc kế hoạch hóa gia đình, không liên quan đến hành vi phạm tội của Chương. Theo quy định, tòa không có quyền xử lý nào khác ngoài việc tuyên trả lại cho chủ sở hữu là vợ của Chương.

Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, Thi hành án tỉnh Quảng Ninh đã tống đạt quyết định thi hành án. Hơn một năm sau, đương sự đến nhận tài sản. Do nhà cách trung tâm tỉnh khá xa nên đương sự phải mất một ngày ròng đi xe đò mới đến nơi. Theo đương sự này, nội tiền mua vé xe từ nhà lên cơ quan thi hành án và ngược lại đã gấp khoảng bốn lần giá trị của 40 chiếc bao cao su OK trên. Đó là chưa kể hầu hết số lượng bao cao su đó đã không còn sử dụng được do bị… rách vỏ bao vì không được bảo quản tốt trong một thời gian cũng tương đối dài.

Một chấp hành viên có thâm niên làm việc hơn 20 năm tại TP.HCM kể rằng những vụ việc thật như đùa trên không phải là hiếm. Ông từng thi hành một bản án mà tòa tuyên trả cho đương sự một… đôi dép xốp cũ. Đương sự này lại ở cách trung tâm TP.HCM hơn 100 km nên cuối cùng không đến nhận tài sản, cũng không ủy quyền cho ai đến lấy khiến vụ việc thi hành án phải ách lại…

15 năm chưa trả được chiếc hộp quẹt

Rất nhiều vụ việc người liên quan đang bị giam giữ nên việc thi hành dứt điểm bản án gây nhiều khó khăn đối với cơ quan thi hành án.

Chẳng hạn trước đây, TAND quận Thanh Xuân (TP Hà Nội) tuyên trả cho một bị cáo một máy điện thoại di động cũ và chiếc ví trị giá khoảng 10.000 đồng. Khi chi cục thi hành án quận này làm văn bản sang trại giam hỏi ý kiến thì nhận được bút phê của phạm nhân: “Tôi không ủy quyền cho ai vì chờ khi nào thụ án xong tôi sẽ trực tiếp đến lấy lại tài sản”. Khổ nỗi phạm nhân phải thụ án tới… bảy năm tù nên cơ quan thi hành án sẽ phải xếp hồ sơ, dài cổ ngồi chờ.

Tuyên trả bếp ga

Ngày 20-1 mới đây, xử bị cáo Trần Thanh Lan phạm tội giết người, ngoài việc tiêu hủy một hộp quẹt, một chai nước nhựa, một cái ấm, TAND tỉnh Tây Ninh còn tuyên trả lại cho bị cáo một bếp ga hiệu Rinnai.

Bị cáo Lan và chồng sống chung với nhau đã 14 năm và có một con chung nhưng thường hay cãi nhau. Một lần bị chồng sau khi uống rượu về tát vào mặt, Lan chờ chồng đi ngủ, lấy hơn một lít xăng tưới lên người chồng, châm lửa từ chiếc bếp ga đốt chết chồng rồi bỏ trốn.

Vụ khác, tháng 4-1994, TAND quận 5 (TP.HCM) tuyên phạt Mạc Đĩnh Thanh 36 tháng tù về tội cướp giật tài sản và trả lại cho bị cáo một mắt kính, một đồng hồ, một hộp quẹt. Sau khi Thanh vào trại giam, người thân của Thanh đã thực hiện xong phần nghĩa vụ dân sự. Tuy nhiên, phần trả lại mắt kính, đồng hồ, hộp quẹt cho Thanh thì đến nay đã hơn 15 năm, cơ quan thi hành án quận 5 vẫn bó tay, không biết giải quyết sao vì chưa có ý kiến của Thanh.

Cụ thể, khi chấp hành viên thông báo cho người thân của Thanh làm giấy ủy quyền để nhận tài sản thì họ không chịu làm vì giá trị tài sản quá nhỏ. Trong khi đó, sau khi thụ án xong, Thanh tiếp tục phạm tội mới và lại… ở tù. Đến thời điểm này, cơ quan thi hành án chưa biết Thanh đang thụ án ở trại giam nào. Chưa kể để biết được phạm nhân đang thụ án ở trại giam nào thì phải nhờ sự giúp đỡ của công an. Sau đó, cơ quan thi hành án phải xin phép cơ quan chủ quản trại giam mới được phép tiếp xúc. Nếu trại giam ở tỉnh xa mà phải cử chấp hành viên đi thì rất tốn kém so với giá trị tài sản phải thi hành. Đó là chưa tính đến chuyện phía trại giam không chịu hợp tác, hỗ trợ cơ quan thi hành án…

Có nên sửa quy định?

Theo quy định hiện hành, khi tòa tuyên trả những vật dụng dù giá trị rất nhỏ, không còn sử dụng nhưng thi hành án vẫn phải làm các bước xác minh nơi bị cáo đang cải tạo để hỏi ý kiến. Sau ba tháng từ ngày hỏi ý kiến mà đương sự không có ý kiến thì cơ quan thi hành án sẽ định giá tài sản đó để sung công. Nếu không còn giá trị sử dụng thì tiêu hủy, còn giá trị thì phải bán đấu giá, lấy số tiền đó gửi vào ngân hàng và năm năm sau mới có thể mới sung công.

Nhiều chấp hành viên đã than thở rằng quy định trên là máy móc, làm khó cho cơ quan thi hành án. Nếu không sửa lại các quy định cho hợp lý hơn thì lượng vụ việc thi hành án tồn đọng sẽ ngày càng trầm trọng. Theo các chấp hành viên này, những tài sản giá trị nhỏ hoặc sắp hết giá trị sử dụng… thì tòa được quyền tuyên tịch thu, tiêu hủy. Những tang, tài vật tuyên trả cho bị cáo nhưng đến lúc thi hành không còn giá trị sử dụng nữa thì cơ quan thi hành án cũng có quyền tiêu hủy.

Khó cho chấp hành viên

Chúng ta cần đưa ra một giới hạn về thời hạn nhất định để việc trả tài sản cho bị cáo để đạt hiệu quả. Cần quy định rằng nếu trong một khoảng thời gian nào đó mà người được nhận tài sản không đến nhận hoặc không ủy quyền cho người nhà nhận thì cần thiết phải sung công hoặc tiêu hủy nếu không còn giá trị sử dụng. Nếu không làm như vậy thì sẽ gây khó khăn rất lớn cho các chấp hành viên và lượng án tồn đọng cứ còn kéo dài mãi, không bao giờ giải quyết xong.

Ông ĐỖ MẠNH THỦY, Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án quận 5, TP.HCM

Nên quy định thoáng hơn

Theo Điều 55 Luật Thi hành án, chỉ được ủy thác thi hành án cho cơ quan thi hành án địa phương nơi người phải thi hành án cư trú. Cho nên trong trường hợp người được nhận tài sản nhưng không phải là người phải thi hành án thì không thể ủy thác được. Vì giá trị tài sản quá nhỏ nên người được nhận lại tài sản cũng không muốn mất công đi lấy thì cơ quan thi hành án phải cử cán bộ trực tiếp đi tìm người này để trả lại. Như vậy sẽ rất mất công và tốn rất nhiều ngân sách của nhà nước.

Ông LÊ HỮU HÒA, Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án quận 10, TP.HCM

Thích thi hành án theo yêu cầu hơn

Thú thật là chúng tôi thích thi hành án theo đơn yêu cầu của đương sự hơn là thi hành án chủ động vì thực tế đã có rất nhiều hồ sơ bị kẹt cứng kéo dài. Khi ấy chắc chắn chúng tôi sẽ không hoàn thành nhiệm vụ và từ đó ảnh hưởng đến thi đua.

Một chấp hành viên ở TP Hà Nội

2. Nhức đầu chuyện sung công tang, tài vật

Khi thực thi các quyết định sung công tang, tài vật của tòa, cơ quan thi hành án gặp không ít khó khăn, có khi bế tắc.

Rất nhiều lý do: Không gặp được đương sự, chi phí cho việc định giá tài sản sung công lớn hơn gấp nhiều lần giá trị của tài sản…

Mấy năm trước, cơ quan thi hành án thị xã C., tỉnh N. đã phải khổ sở khi thi hành một bản án của TAND thị xã này bởi họ đã phải tốn công, tốn sức, tốn tiền thành lập cả một hội đồng chỉ để định giá… một chiếc SIM điện thoại.

Lập hội đồng định giá… một chiếc SIM

Cụ thể, tháng 5-2005, xử vụ TDN cùng đồng phạm chống người thi hành công vụ, TAND thị xã C. quyết định: “Trả lại cho bị cáo một điện thoại di động loại Samsung, tịch thu phát mãi sung quỹ nhà nước một SIM điện thoại số 0913…”. Theo tòa, đây là chiếc sim bị cáo đã dùng gọi cho đồng bọn để cùng thực hiện tội phạm nên không thể trả lại hoặc tiêu hủy được.

Nhận bản án, cơ quan thi hành án thị xã dở khóc dở cười bởi theo luật, phải xác định giá trị của chiếc SIM điện thoại này để sung công. Vì không ai có thể tự ra giá cho chiếc SIM nên cơ quan thi hành án không còn cách nào khác là phải tổ chức cả một hội đồng định giá với đầy đủ ban bệ. Hội đồng này xác định giá trị của chiếc SIM là 200.000 đồng. Dĩ nhiên, chi phí cho việc định giá (lấy từ ngân sách) lớn hơn gấp nhiều lần số tiền 200.000 đồng trên.

Vất vả như vậy nhưng sau đó cơ quan thi hành án tổ chức bán đấu giá thì không một ai chịu đăng ký mua chiếc SIM điện thoại đó cả. Một chấp hành viên đã phải ngao ngán lắc đầu: “Vụ việc này không chỉ gây rắc rối cho cơ quan thi hành án mà còn làm thâm hụt ngân sách. Quá mệt!”.

Khó tìm tung tích

Khi quyết định tuyên sung công tài sản, cơ quan thi hành án cũng phải thông báo cho đương sự biết. Từ chuyện này, cơ quan thi hành án gặp một vướng mắc không nhỏ là rất khó xác định địa chỉ của đương sự. Đến khi xác định được rồi thì cũng trần ai, chưa chắc giải quyết xong.

Chẳng hạn tháng 8-2008, cơ quan thi hành án quận 10 (TP.HCM) tổ chức thi hành bản án của TAND quận đối với hai bị cáo Cao Minh Thái Dương, Nguyễn Thị Ánh Tuyết can tội trộm cắp tài sản. Dương và Tuyết bị tòa buộc phải nộp gần 40 triệu đồng để sung công. Khi thụ án, họ không giam chung một nơi nên cơ quan thi hành án phải lặn lội đi tìm.

Qua ban chỉ huy công an quận, cơ quan thi hành án biết hai phạm nhân bị giam ở trại giam Cây Cầy và An Phước (thuộc V26 Bộ Công an). Theo quy định, cơ quan thi hành án phải gửi công văn đến trại giam đề nghị tng đạt quyết định thi hành án và giấy báo tự nguyện thi hành án cho hai phạm nhân. Phía trại giam có văn bản trả lời cơ quan thi hành án là nơi đây không có chức năng tống đạt những giấy tờ trên. Đồng thời, trại giam cũng thông báo rằng nếu cán bộ thi hành án muốn làm việc với phạm nhân trong trại thì phải được sự đồng ý bằng văn bản của V26. Sau đó, cơ quan thi hành án gửi công văn đề nghị V26 hỗ trợ nhưng đến nay vẫn chưa được hồi âm nên vụ việc cứ mãi giậm chân tại chỗ.

Thiếu cơ chế phối hợp

Đó là nhận định của ông Lê Hữu Hòa, Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án quận 10 (TP.HCM), khi nói về sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong công tác thi hành án.

Trước hết, Bộ luật Tố tụng hình sự quy định sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, tòa phải chuyển toàn bộ hồ sơ vụ án, trong đó có các giấy tờ liên quan đến việc xử lý tang, tài vật cho cơ quan thi hành án nhưng nhiều khi tòa không chuyển hoặc chuyển không đầy đủ.

Tương tự, Luật Thi hành án dân sự quy định khi người phải thi hành án chuyển trại giam, được miễn giảm án, miễn chấp hành hình phạt hoặc đã chết thì giám thị trại giam phải có văn bản thông báo cho cơ quan thi hành án biết. Trên thực tế quy định này hầu như không được thực hiện nên khi cơ quan thi hành án cần liên hệ với người được thi hành án thì rất khó khăn.

Theo nhiều chấp hành viên, còn một thực tế là khi giải quyết án, vì thiếu kho bãi nên cơ quan chức năng phải thuê người trông coi, bảo quản tang, tài vật. Gặp trường hợp vụ án bị kéo dài, đến khi chuyển giao sang cơ quan thi hành án sung công thì tài sản đã hư hỏng, mục nát, mất giá trị sử dụng. Khi phát mãi, số tiền thu được không đủ trả thù lao cho người trông giữ, lúc đó cơ quan thi hành án lại phải lấy tiền từ ngân sách để chi trả…

Sửa cho hợp lý

Tôi thừa nhận rằng có những bản án rất éo le, khi tòa tuyên trả một số tang, tài vật có giá trị rất nhỏ, người nhận thì ở xa hoặc đang phải thụ án nên gây khó cho cơ quan thi hành án, tốn kém cho ngân sách. Nhiều lúc chấp nhận tốn công, tốn sức thì lại không thể thi hành được vì nhiều lý do khách quan khác. Tất cả những thực tế này là nguyên nhân dẫn đến hàng ngàn vụ thi hành án tồn đọng mỗi năm và kéo dài dai dẳng.

Tuy nhiên, về nguyên tắc bản án tuyên như thế nào thì cơ quan thi hành án vẫn phải thi hành. Đó cũng là cái khó trong hoạt động nghiệp vụ của chúng tôi. Rất mong các cơ quan có thẩm quyền cũng nhìn nhận ra để sửa đổi quy định cho hợp lý nhất.

Trước mắt, có thể sửa đổi ngay là đối với những tang, tài vật có giá trị quá nhỏ thì tòa nên cân nhắc tuyên tiêu hủy hết.

Ông NGUYỄN THANH THỦY, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án, Bộ Tư pháp

Cướp giật tang vật

Tháng 1-2010, trong lúc đang bị Công an xã Đức Phú, Mộ Đức (Quảng Ngãi) lấy lời khai tại trụ sở, Trần Đức Duy đã giật số tiền tang vật 1,4 triệu đồng rồi bỏ chạy nhưng bị bắt ngay lập tức. Trước đó, Duy lẻn vào một nhà hàng xóm lấy trộm sợi dây chuyền vàng và 700.000 đồng. Ngoài ra, Duy còn là thủ phạm của nhiều vụ trộm cắp khác.

Biển thủ tang vật

Tháng 7-2009, Công an tỉnh Long An đã tước danh hiệu đối với hai đại úy Nguyễn Trọng Nhân và Nguyễn Văn Đơ, cảnh cáo, buộc xuất ngũ với thiếu úy Lương Xuân Thảo (đều là cán bộ Công an huyện Thủ Thừa).

Trước đó, ba cán bộ này đã phối hợp với Công an huyện Bến Lức bắt Đặng Hoàng Tú khi Tú đang trên đường bỏ trốn sau khi trộm cắp xe máy. Công an khám người Tú có 2,9 triệu đồng và một điện thoại Nokia nhưng khi lập biên bản, ba cán bộ này không hề đề cập đến. Đến khi Tú bị đưa ra xét xử (lãnh hai năm tù), Tú và gia đình đã khiếu kiện…

Trộm tang vật

Tháng 10-2007, Vũ Trọng Việt, nguyên cán bộ Phòng Thi hành án dân sự tỉnh Lai Châu, đã lẻn vào kho vật chứng của cơ quan trộm hơn 8,1 kg thuốc phiện và 2,6 kg heroin. Thiên bất dung gian, hành vi  của Việt đã bị công an phát hiện. 

Tham ô tang vật

Tháng 8-2007, TAND quận Ninh Kiều đã phạt Nguyễn Thu Hà, nguyên thủ quỹ TAND tỉnh Cần Thơ, ba năm tù về tội tham ô tài sản. Từ năm 1996 đến tháng 10-1998, lợi dụng nhiệm vụ, Hà đã đem bán tang vật của một vụ án là một nhẫn vàng, một nhẫn kim cương và một đôi bông tai trị giá hơn 98 triệu đồng…

SOURCE: CIVILLAWINFOR TỔNG HỢP TỪ CÁC BÀI VIẾT LIÊN QUAN ĐẾN XỬ LÝ TANG, TÀI VẬT CỦA CÁC TÁC GIẢ THANH TÙNG – TIẾN HIỂU TRÊN BÁO PHÁP LUẬT TPHCM, TÊN BÀI VIẾT DO CIVILLAWINFOR ĐẶT  (CÓ GÌ SAI SÓT MONG CÁC TÁC GIẢ THÔNG CẢM)

Advertisements

One Response

  1. Nghe chuyện thi hành án ở Việt Nam mà cứ như là chuyện tiếu lâm. Có lẽ các nhà làm đạo diễn có thể mượn những câu chuyện này để làm kịch bản cho những tiếu phẩm hài của mình. Nhân đây tôi có sưu tầm được 1 “tác phẩm” khá hay. Xin được chia sẽ với mọi người:

    Một đất nước nhỏ có một thủ đô to
    Trong thủ đô to lại có những con đường nhỏ
    Những con đường nhỏ lại mọc lên những ngôi nhà to.
    Trong ngôi nhà to có những cô bồ nhỏ
    Cô bồ nhỏ lại cặp với ông chủ to
    Ông chủ to có cái cặp nhỏ
    Cái cặp nhỏ nhưng chứa những dự án to
    Dự án to nhưng hiệu quả lại lại nhỏ
    Hiệu quả nhỏ là do thất thoát to
    Thất thoát to nhưng trách nhiệm lại nhỏ
    Trách nhiệm nhỏ nhưng báo chí cứ làm to
    ………..

Gửi phản hồi

%d bloggers like this: