Bạn sinh ra là một nguyên bản. Đừng chết đi như một bản sao (Khuyết danh)

AI SẼ ĐẠI DIỆN CHO QUYỀN LỢI CỦA VIỆT NAM ĐỂ KHỞI KIỆN VEDAN?

CAO TỰ THANH

Sau khi Vedan bị phát hiện bí mật xây dựng hệ thống ống ngầm xả thẳng chất thải chưa xử lý ra sông trong suốt nhiều năm, dư luận đã nhiều lần lên tiếng về trách nhiệm bồi thường thiệt hại của doanh nghiệp này, thậm chí một vài con số cụ thể từ 45 tới hơn 100 tỷ VND cũng đã được đưa ra. Thế nhưng diễn tiến vụ việc từ đó đến nay buộc người ta phải nghĩ rằng ở đây có những điều khuất tất dễ kết luận tuy khó chứng minh, chẳng hạn tháng 4. 2009 đột nhiên có một đám cá tôm nườm nượp quay về tái định cư trên sông Thị Vải cho một số ngư dân vui vẻ đánh bắt, thậm chí suýt nữa Vedan còn được yên ổn nhận bằng khen Top 100 sản phẩm an toàn vì lợi ích sức khỏe cộng đồng năm 2009 của Hội đồng xét thưởng thuộc Cục An toàn Vệ sinh thực phẩm Bộ Y tế…

Nhưng những màn kịch có lẽ không mấy rẻ tiền ấy lại không có bao nhiêu tác dụng, nên gần đây lại dấy lên một đợt vận động nếu có thể nói như thế về việc Hội Nông dân một số tỉnh thành có liên quan giúp đỡ những nông dân bị thiệt hại đứng ra kiện đòi Vedan bồi thường, tóm lại trách nhiệm của Nhà nước với tư cách là người quản lý xã hội, bảo vệ quyền lợi đất nước trong trường hợp này đã bị lãng quên một cách đáng buồn, còn hành động phạm pháp nói trên chỉ được coi là một vụ va chạm dân sự thuần túy giữa Vedan với những nông dân trực tiếp bị thiệt hại! Cho nên một bộ phận dư luận bị chệch hướng đã sa đà vào các chi tiết kỹ thuật như xác định mức độ ô nhiễm môi trường mà Vedan gây ra hay số tiền mà Vedan phải bồi thường cho những nông dân trực tiếp bị thiệt hại vân vân. Chưa nói tới sự phức tạp trong việc xác định các tỷ lệ và con số nói trên có thể khiến việc giải quyết vụ này kéo dài trong nhiều năm, thì cách đặt vấn đề như thế cũng đã sai ngay từ gốc.

Trước hết, để tạo lợi thế cạnh tranh về chi phí sản xuất, Vedan đã vi phạm pháp luật Việt Nam qua hành động gian dối nhằm tiết kiệm khoản chi phí xử lý chất thải mà họ có trách nhiệm phải đầu tư. Hành động này trái với Luật Cạnh tranh, nên để gọn chuyện thì Vedan phải nộp lại toàn bộ khoản tiền đã tiết kiệm được nhờ hành động gian dối ấy cho Việt Nam. Muốn xác định con số này cũng không có gì khó khăn, chỉ cần có được số lượng thành phẩm đã sản xuất ra trong bấy nhiêu năm gian dối thì bất cứ ai hiểu rõ công nghệ sản xuất mà Vedan sử dụng cũng có thể tính ra được. Đây cũng là hướng xử lý công bằng với người phạm pháp, vì Vedan vi phạm pháp luật để thu lợi, thì khoản lợi bất chính nhờ vi phạm pháp luật mà có ấy phải được truy thu.

Thứ hai, hành động phạm pháp của Vedan không chỉ gây ra ô nhiễm môi trường tự nhiên trên tuyến sông Đồng Nai – Thị Vải mà còn ảnh hưởng xấu tới môi trường kinh tế – xã hội mà nổi bật là môi trường đầu tư, môi trường cạnh tranh lành mạnh và luật pháp ở Việt Nam. Hành động này vi phạm Luật Đầu tư, Luật Cạnh tranh nên ngoài khoản lợi bất chính nhờ vi phạm pháp luật mà có nói trên, Vedan còn phải nộp một khoản tiền phạt khác, cụ thể bao nhiêu là do Tòa án có thẩm quyền quyết định, thậm chí có thể tham khảo pháp luật Đài Loan, tranh thủ ý kiến của các luật gia Đài Loan để đạt được sự ủng hộ cao của chính quyền và nhân dân trong đó có các doanh nhân Đài Loan.

Nhìn lại những bước lùi của Vedan trong vài tháng gần đây, cũng dễ nhận ra họ chỉ đang tìm cách đối phó nhằm xoa dịu dư luận chứ hoàn toàn không hề có một thái độ thành khẩn và thẳng thắn mà một doanh nghiệp cần có trong vụ này. Năm trước, họ đôi co về mức độ gây ô nhiễm. Khoảng thời gian Giáo sư Nguyễn Vân Nam và nhiều luật sư khác vào cuộc, họ đưa ra đủ cách tính toán về mật độ cá tôm này nọ để mặc cả, trước đó thì thậm chí còn tuyên bố sẵn sàng hầu kiện. Khi mặt hàng của Vedan bị tẩy chay, họ mới xuống nước chấp nhận, thậm chí còn tự ý nâng mức đền bù với điều kiện nông dân rút đơn kiện. Dĩ nhiên họ có quyền thỏa thuận với một số nông dân để mua những lá đơn kiện ấy, nhưng cho dù quyền lợi của một số nông dân được đền bù hợp lý, thì môi trường sinh thái trên đoạn sông Đồng Nai – Thị Vải vẫn đã bị ô nhiễm với nhiều tác hại dây chuyền chưa thể lường được hết ít nhất là trong hai ba mươi năm tới. Những hậu quả ấy ai sẽ đền bù?

Báo Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh ngày 5. 7. 2010 có đăng tải bài Nhà nước phải kiện Vedan của Giáo sư Nguyễn Vân Nam. Được biết Giáo sư còn sẵn sàng đứng ra bảo vệ quyền lợi không lấy thù lao cho một số nông dân Đồng Nai khởi kiện Vedan. Tôi xin bày tỏ ở đây lòng kính trọng đối với Giáo sư và nhiều luật sư khác, nhưng tôi rất tiếc vì các vị đã không được sử dụng học vấn và tâm huyết của mình vào một vụ kiện khác phù hợp hơn về pháp lý và đạo lý, tức một vụ kiện Vedan cố tình và nhẫn tâm vi phạm pháp luật Việt Nam.. Việc gây ô nhiễm môi trường của Vedan sẽ dẫn tới hậu quả nhiều mặt và lâu dài, những thiệt hại của một số nông dân chỉ là một số hậu quả trực tiếp trước mắt, không phải cứ đền bù cho họ là Vedan đã làm hết trách nhiệm khắc phục hậu quả. Nói thêm thì trong thâm tâm tôi vẫn nghĩ rằng ngoài những đền bù vật chất phù hợp với luật pháp như đã nêu ở trên, trong bản án dành cho Vedan của phiên tòa ấy còn phải có một điều khoản bắt buộc những người đại diện cao nhất của Vedan phải công khai xin lỗi nhân dân và chính phủ Việt Nam trên các phương tiện truyền thông mới xứng đáng với đẳng cấp đạo đức kinh doanh của họ.

Vụ Vedan là một vết nhơ đáng tiếc trong lịch sử đầu tư của nước ngoài vào Việt Nam trong thời đổi mới, nhưng phải giải quyết một cách rốt ráo để ngăn chặn nhiều vụ Vedan khác trong tương lai. Nhưng vấn đề lại là ai sẽ đứng ra đại diện cho quyền lợi của Việt Nam để khởi kiện Vedan?

SOURCE: BÀI ĐĂNG DƯỚI SỰ ĐỒNG Ý CỦA TÁC GIẢ

Advertisements

Gửi phản hồi

Học luật để biết luật, hiểu luật, vận dụng luật và hoàn thiện luật
%d bloggers like this: