THỰC TIỄN ÁP DỤNG LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH: KHÓ LẤY Ý KIẾN CON TRẺ KHI LY HÔN

HOÀNG YẾN

Theo quy định, khi giải quyết án ly hôn, tòa phải hỏi ý kiến của con trẻ từ chín tuổi trở lên xem các em muốn sống với cha hay mẹ. Thủ tục bắt buộc này trên thực tế đã gặp vướng mắc khi các bậc cha mẹ không hợp tác.

Tại khoản 2 Điều 92 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 quy định: Vợ chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; nếu không thỏa thuận được thì tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ chín tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

Lấy ý kiến là cần thiết      

Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng việc lấy ý kiến của con cái là cần thiết. Khi cha mẹ ly hôn, các em đã mất đi một điểm tựa quan trọng nhất là mái ấm gia đình nên rất cần hỏi ý kiến để các em nói lên tâm tư, nguyện vọng của mình. Điều này cũng phù hợp với tinh thần của Điều 12 Công ước Liên Hiệp Quốc về quyền trẻ em mà Việt Nam là quốc gia thành viên. Theo đó: Các quốc gia thành viên phải bảo đảm cho trẻ em có đủ khả năng hình thành quan điểm riêng của mình, được quyền tự do phát biểu những quan điểm đó về tất cả vấn đề có tác động đến trẻ em, những quan điểm của các em được coi trọng một cách thích ứng với tuổi và độ trưởng thành của các em.

Cha mẹ không hợp tác

Thủ tục lấy ý kiến của con trẻ là bắt buộc trong giải quyết án ly hôn. Nếu thiếu thủ tục này án sẽ bị tòa cấp trên tuyên hủy. Tuy nhiên, trong thực tiễn xét xử của ngành tòa án đã gặp nhiều vướng mắc.

Không ít tòa đau đầu vì các bậc cha mẹ không hợp tác, không đưa con cái tới để tòa lấy ý kiến của các em. Lý do chính là rất nhiều người không muốn cho con cái biết họ ly hôn, sợ các em bị tổn thương về tâm lý. Ra tòa, họ cương quyết ly hôn nhưng một, hai mong tòa xem xét không cho con cái biết.

Gặp tình huống này, tòa vẫn phải tiếp tục giải quyết án bởi nếu tòa ra quyết định đình chỉ giải quyết án dân sự với lý do không có nguyện vọng của con trẻ là không đúng. Bởi trong vụ án ly hôn, con trẻ không có tư cách tham gia tố tụng.

Một thẩm phán TAND quận 3 (TP.HCM) kể nhiều vụ do cho cha mẹ không chịu đưa trẻ đến tòa nên cán bộ tòa phải tìm đến trường học hay nơi sinh sống của trẻ lấy ý kiến. Không cán bộ tòa nào muốn làm việc này, bởi hầu hết các trẻ đều ngơ ngác, khóc lóc khi biết cha mẹ mình muốn ly hôn. Và trong tờ tường trình của trẻ đều thể hiện là muốn sống chung với cả cha lẫn mẹ. Đã có những trường hợp, một số em buồn bã, học hành sa sút, thậm chí bỏ nhà đi bụi.

Vướng mắc thứ hai mà gần đây TAND TP.HCM cũng gặp phải là trường hợp cha mẹ ly hôn, có tranh chấp nuôi con trên chín tuổi nhưng tại thời điểm tranh chấp, con lại đang đi học ở nước ngoài. Gặp tình huống này, tòa lúng túng, không biết có cần phải thực hiện ủy thác tư pháp để xem xét nguyện vọng của con hay không vì luật không hướng dẫn…

Chỉ để tham khảo?

Điều mà các thẩm phán băn khoăn là luật bắt buộc phải lấy ý kiến của con trẻ trong khi điều này thực chất cũng chỉ mang tính tham khảo.

Tòa sẽ xem xét các điều kiện về việc chăm sóc, nuôi dưỡng cũng như tình cảm, đạo đức, phương pháp nuôi dạy… để lựa chọn người nuôi con, bảo đảm sự phát triển tốt nhất cho trẻ. Khi xem xét để ra quyết định giao trẻ cho cha hay mẹ,  tòa vẫn thường dựa trên thỏa thuận của họ là chính. Chưa kể, như thực tế đã nêu ra, việc lấy ý kiến nguyện vọng của trẻ nhiều trường hợp lại có thể gây tổn thương đến tinh thần của trẻ. Vì thế một thẩm phán chuyên giải quyết án ly hôn đề xuất nên sửa luật theo hướng hạn chế, giới hạn việc lấy ý kiến nguyện vọng của trẻ.

Theo thẩm phán này, chỉ trong những trường hợp tranh chấp về quyền nuôi con mà qua thu thập chứng cứ, tòa xét thấy giao đứa trẻ cho bên nào cũng được thì mới bắt buộc phải thực hiện việc lấy ý kiến của trẻ. Việc thu thập chứng cứ nên tiến hành bằng cách xác minh thông qua ban giám hiệu, hội phụ nữ, tổ trưởng dân phố và nơi làm việc của vợ chồng… để tránh  việc trẻ bị tổn thương khi biết cha mẹ sắp ly hôn.

Một thư ký tòa kể một người mẹ chở con đến tòa sau giờ tan học để hoàn thành thủ tục lấy ý kiến nguyện vọng của con trong vụ ly hôn của bà với chồng. Tại tòa, thẩm phán khuyên trẻ nên thực lòng viết ra những gì mình mong muốn, còn người mẹ lại ra sức ngồi bắt con viết theo ý mình là chỉ muốn sống chung với mẹ. Một lúc sau, đứa trẻ hoảng loạn, không những không viết được mà còn bật khóc và bỏ chạy ra đường, suýt chút nữa thì bị xe đụng…

Nên bỏ hẳn

Thủ tục buộc đưa trẻ từ chín tuổi trở lên đến tòa làm bản tường trình để biết nguyện vọng trẻ muốn sống chung với cha hay mẹ sau khi ly hôn cần được loại bỏ. Bởi lý do khiến đứa trẻ muốn sống với ai thường rất cảm tính. Thực tế không phải cứ yêu thương nhiều là có thể đáp ứng được điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện như mục đích mà Luật Hôn nhân và Gia đình hướng đến. Hơn nữa, việc này gây chấn thương tâm lý không thể nào bù đắp được cho trẻ. Với một quyết định đi theo trẻ suốt đời có ảnh hưởng rất sâu đậm. Nếu mai này có một sự kiện nào xảy ra khiến trẻ ân hận hay oán trách về quyết định ngày đó, có phải sẽ là chấn thương tâm lý đối với trẻ hay không?

Theo tôi, trong trường hợp cần thiết, tòa có thể lấy nguyện vọng của trẻ một cách nhẹ nhàng thông qua những người thân, thầy cô giáo. Đừng bắt buộc trẻ đến tòa làm bản tường trình như hiện nay sẽ gây ảnh hưởng tâm lý nặng nề cho trẻ thơ.

Luật sư PHẠM TẤT THẮNG, Đoàn Luật sư TP.HCM

Cần có hướng dẫn riêng

Trẻ từ chín tuổi trở lên đã bắt đầu nhận thức được sự yêu thương người lớn dành cho mình nên đặt ra tiêu chí phải lấy nguyện vọng của trẻ khi giải quyết án ly hôn là cần thiết. Đây là một tiêu chí quan trọng để dựa trên đó, tòa có thể đánh giá một cách toàn diện về việc quyết định giao trẻ cho cha hoặc mẹ trực tiếp nuôi dưỡng.

Vấn đề đặt ra là cách lấy nguyện vọng của trẻ như thế nào để tránh cho trẻ khỏi bị tổn thương. Theo tôi, TAND Tối cao nên có hướng dẫn cụ thể, không nhất thiết cứ phải triệu tập trẻ đến tòa lập biên bản trong không khí ngột ngạt, căng thẳng giữa cha và mẹ. Sức ép về tâm lý sẽ tạo nên nỗi ám ảnh khôn nguôi trong lòng trẻ thơ.

Luật gia ĐẶNG ĐÌNH THỊNH,
Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật – Hội Luật gia Việt Nam

SOURCE: BÁO PHÁP LUẬT TPHCM

Trích dẫn từ: http://phapluattp.vn/20101205112156352p0c1063/kho-lay-y-kien-con-tre-khi-ly-hon.htm

Advertisements

11 Responses

  1. Toi xin Bao Phap Luat cho toi dang bai bao nay va xin chan thanh cam on, toi nam nay 28t co mot gia dinh va hien dang co chau be trai 23 thang nhung vo chong toi k hoa hop, nen chunng toi muon ly hon, neu toi ly hon trong khi toi k co dien kien chua co viec lam, ma gia dinh chong toi thi co dien kien tot va thu nhap cao, nhu vay toi co dc quyen nuoi con khong? Vi gia dinh chong toi cuong quyet bat con, va da co lan dem con toi di giau khong cho toi gsp con toi va da duoi toidi ra khoi nha, vi ly do toi muon am con toi ve nha ngoai,nen ben chong toi noi se bat con toi va khong cho toi gap con toi nua, bay gio toi trong tam trang lo so se mat con, cau xin Bao Phap Luat dang tai bai viet cua. Cua toi, de toi duoc biet them ve luat. Xin chan thanh can toan soan bao

    • chào chị: trước hết em xin được chia sẻ với chị về chuyện buồn của gia đình chị. theo như chị nói thì chị có kinh tế khó khăn hơn chồng, theo như thực tế giải quyết thì tòa án sẽ giao con cho bên nào có điều kiện để nuôi dưỡng con nên nếu chị muốn giành quyền nuôi con thì quả là khó khăn. việc chồng chị ngăn cấm chị gặp con là sai trái.theo pháp luật thì sau khi ly hôn, bên nuôi con không có quyền ngăn cản việc bên kia gặp con, huống hồ đây vợ chồng chị chưa ra tòa xin ly hôn.
      nếu chị muốn đăng báo pháp luật thì hãy gửi email đến địa chỉ này: baophapluat@phapluattp.vn chuyên mục tư vấn pháp luật. còn đây chỉ là trang thông tin pháp luật dân sự để mọi người vào trao đổi và cho ý kiến thôi.chị gửi email đến báo pháp luật sẽ có tổ chuyên gia của tòa soạn trả lời cho chị. Chào chị.

  2. Xin chào báo pháp luật. Tôi xin báo pháp luật cho tôi đăng bài này. Tôi có vợ chồng chú em nam nay 40 tuổi, chồng làm ở một công ty Hà Nội, vợ đang làm hợp đồng điều dưỡng tại 1 bệnh viện. Hai vợ chồng em tôi không hợp nhau, vợ bỏ đi hơn 1 năm nay, con thì chồng đang nuôi. Năm nay cháu 34 tháng tuổi, vậy tôi hỏi khi ra tòa, chồng có được nuôi con không? Tôi xin chân thành cảm ơn tòa soạn báo.

  3. Tôi xin hỏi báo pháp luật. Tôi và chồng tôi lấy nhau được 32 năm và có 2 con trai đã trưởng thành. Nay chồng tôi đi theo gái nên về đòi bỏ tôi. Chông tôi đã viết đơn lên tòa đơn phương ly hôn. Tôi không đồng ý ly hôn vì hiện nay tài sản và nơ ngân hàng của chồng tôi là rất nhiều, Tôi không muốn mất nhà. Năm 1996 chông tôi thành lập Công ty TNHH và tôi có cổ phần trong công ty là 18%. Đến năm 2010 chồng tôi loại bỏ tên tôi ra khỏi công ty và thay đổi giấy phép đăng ký kinh doanh. Trong khi đó nhà của tôi và chông tôi đã thế chấp ngân hàng và ký vay ở ngân hàng là 2ty 800 triệu đồng. Chồng tôi lại tự đi vay tín cháp 10 tỷ . Đến nay chồng tôi đòi ly hôn và mục đích là cho tôi tay trắng không có gì. Trong khi đó tòa án giải quyết tài sản phải trả nơ hết còn lại chia đôi. Tôi xin hỏi báo phấp luật là số tiền vay 2ty 800 triệu là tôi chỉ biết ký cho chồng tôi kinh doanh và tôi không được sử dụng số tiền đó tại sao tôi phải trả 1/2 số tiền đó. và cả số tiền tín chấp của chồng tôi. Theo tôi nghĩ người nào vay và sử dụng người đó phải trả chứ. Và số tiền vay đó chông tôi kinh doang ô tô. Hiện tại tài sản nhà tôi là 1 nhà 2 tầng, và 28 ô tô tải, 1 xe camry. Vậy khi tòa giải quyết thì nói là đấy là tài sản của Công ty tôi không được hưởng. Đến nay tôi không biết phải làm như thế nào. Vì nếu chồng tôi quyết định ly hôn chồng tôi sẽ cho tôi trắng tay và sẽ mua toa án. Vậy tôi rất mong được báo pháp luật tư vấn giúp tôi phải làm gì.Tôi rất mong trả lời sơm giup tôi. Tôi xin chân thành cảm ơn

  4. Tôi muốn hỏi báo pháp luật trả lời giúp tôi. Vợ chồng tôi kết hôn được 3 năm chồng tôi theo gái về viết đơn bỏ tôi. Chúng tôi có 1 đứa con chung được 17 tháng trong đơn chồng tôi viết đòi quyền nuôi con và không yêu cầu tôi phụ cấp thêm gì nữa. tôi không đồng ý và tôi muốn hỏi xem trong trường hợp này tôi có được quyền nuôi con hay không. giấy đăng ký kết hôn chồng tôi đã xé cách đây 1 năm. Nếu tôi đơn phương ly hôn chồng tôi thỳ tôi có phải lấy giấy đăng ký kết hôn ra để ly hôn hay không . Và tôi phải nộp án phí là bao nhiêu tiền. Và kể từ ngày gửi đơn thì tòa án sẽ giải quyết trong thời gian bao lâu

  5. Vấn đề là “dựa trên đó, tòa có thể đánh giá một cách toàn diện để quyết định giao con cho cha hoặc mẹ”.

    Nếu quy định này thực sự góp phần để đánh giá toàn diện thì không có gì phải bàn. Thực tế áp dụng chỉ mang tính hình thức bởi thông thường, giữa bộn bề công việc và nhiều lý do khác nên những nội dung chính trong việc lấy ý kiến trẻ trên 9 tuổi chỉ xoay quanh: em tên là gì, sinh ngày tháng năm, đang học lớp mấy trường nào, cha mẹ em tên gì, em đang sống với ai và người kia có thường thăm em không, em có biết việc mẹ yêu cầu ly hôn với cha em không, nếu cha mẹ ly hôn thì em có nguyện vọng sống với ai, có yêu cầu cha hoặc mẹ cấp dưỡng, có cam đoan đã trình bày đúng nguyện vọng của em …

    Để thực hiện được “hình thức” trên, ngoài các bất cập được nêu trên thì tòa cũng khổ và đương sự càng khổ cực hơn, có khi đưa con đến tòa qua hàng trăm km; có tốn tiền bạc không, đương sự có mất thời gian làm việc không, có ảnh hưởng đến sức khỏe, học tập và sinh hoạt của trẻ không …??? không cần biết, chỉ như vậy là có thể quyết định giao con cho một bên nuôi dưỡng. Sau đó thì sao? còn quy định khác là thay đổi quyền nuôi vì nhiều lý do nữa, trong đó bao gồm cả nguyện vọng của đứa trẻ đó nếu có thay đổi.

    Sau đó thì sao? Nguyên tắc đảm bảo thi hành án có được bảo đảm???

    Nên bỏ quy định này cho dân và đày tờ được nhờ.

  6. Tôi sinh năm 1991, cùng chồng sinh năm 1986 hiện đang sống cùng bố mẹ chồng. Chúng tôi kết hôn vào năm 2008,có một con gái gần 3 tuổi va một con trai hơn một tuổi. Trong cuộc sống vợ chồng,chồng tôi có nhiều hành vi ngoại tình va hành vi bạo lực gia đình. Tôi có đầy đủ bằng chứng về những hành vi sai phạm đó. Tôi muốn biết nếu tôi li hôn thì theo pháp luật con cái sẽ do ai nuôi nấng và chồng tôi có bị xử phạt gì hay không. Mong nhận được phản hồi của quý báo!

  7. Xin chao Bao Phap Luat. Xin hay giai dap Thad mac dum em. Em nam nay 28 Tuoi , e ket hon duoc 7 nam va co mot dua trai 7 tuoi va be gai 4 tuoi. 2 nam gan day hai vo Ching em k hoa thuan voi nhau thuong hay cai nhau. Bay gio hai dua cam thay k the song chung duoc nua men quiet dinh li hon. Nhung em con nhieu vuong mac xin Bao PHap Luat giai dap dum em. Luc em moi ve lam dau thi thu nhap cua Gia dinh Phu thuoc vao mot Tiem an do Gia dinh mo. Sau khi em sinh dua dau nam 2005 ca nha sang Tiem an ,chong em thi di lam cong nhan con em thi chua di lam . Mot nam ruoi nua nam 2007 thi e sanh dua thu 2. Do muon thay doi thu nhap cho gia dinh nen ba me chong em cam nha vay tien ngan hang cho chong em lam an. Lam an thua lo nen Gia dinh chuyen sang huong khac la mua xe buyt de lam an la nam 2009 . Nhung so tien khong du mua xe nen hai vo chong em co Nho me ruot cua em giup do mot so tien de du torn mua xe. Do luc dau lam an k co Von de do dau va nhieu luc xe hu , k co tien chong em Nho em noi voi me giup do. Cuoc song cua Gia dinh dan Dan cung kha Len . Chong em thi xe ve xe buyt e o nha Cham con va toi xe ve thi lam so sach cho xe . Tu nam 2009 den nam2012 thi Gia dinh e co 2 chiec xe, Ba chong em dung ten mot chiec , chong em dung ten mot chiec. Nhung nam 2010 thi chong em bat dau co Bo nhi Ben ngoai . Vi toi nghiep 2 dua nho nen em k dua don li hon. luc dau con Len luc nhung cang ngay chong em cang lam ra mat. co mat em o do Anh coi nhu khong noi chuyen dien thoai rat than mat . Mot nam gan day Anh bat dau thay doi

    • Mot nam gan day Anh rat that Doi thuong xuyen nhau nhet.mot tuan bua nao di xe ve xe thi a nh nhau toi 12h hay 1 h khuya moi ve nha. Con bua nao k di xe thi Anh tuyen bo voi em la qua nha Bo nhi ngu. Bua nao a nhau la bua do em phai Chiu tran voi chong em . k noi chuyen Bo nhi cua a cho em nghe , e k he muon nghe chut nao nhung a cu bat em nghe k thi kiem chuyen roi danh em . Em vi con cai ma rang Chiu dung 3 nam nay . A k cho em di lam vi di lam a cho em la cap Bo voi thang nay thang no con o nha thi a noi em la thu an bam . K bang Bo nhi cua Anh ra. Va hai thang truoc a nhau xin da Len cong Ty cua em danh em bam mot Ben mat ca cong Ty ai cung ra coi lam em rat mat mat . LAN nay em da chiu het em da Dan dua con gai ve nha me de em gan hai thang nay roi. Nay em muon lam don li hon nhung k biet em co duoc chia tai san khong va quyen nuoi con nhu the nao. Vi thu nhap cua Gia dinh la do tien cua hai xe buyt lanh hang thang o hop tac xa , neu chi tieu het thi mot thang thu nhap cung duoc 50 Trieu . tien luong cua chong em thi cung duoc 7trieu vi bay gio Anh la tai xe . Con em chi di lam cong nhan vi em k muon la ke an bam Ben luong e chi khoang 3 tr . Nhung tu khi em di Anh da sang ten cua a cho me chong em roi. Va den bay gio so tien ma may nam nay me ruot em giup do Anh van con no nhung k lam giay to vi me em nghi cho con cai muon nen k lam giay. Cho em hoi neu nhu vay em co duoc chia tai San va me em co lam don Doi tien lai duoc khong. Va con cai thi nuoi doing nhi the nao . Mong hay giup em .

  8. toi la:mua lao denh,sinh25/10/1988,thuong tru tai yec chau,son la.vo chong toi lay nhau duoc gan 3 nam va sinh duoc mot con gai 2 tuoi.sau khi vo toi hoc xong va xin duoc di lam,luc do vo toi dang mang thai 3 thang va da tu y di pha thai,sau do giua chung toi co nhieu mau thuam nen vo toi doi ly hon nhung chung toi chi cuoi thoi,con viec di dang ky ket hon thi vo toi noi:som muon gi vo toi cung bo toi nen khong muon di lam dang ky ket hon cung toi.vay toi phai lam the nao ?rat mong co duoc su giai dap tu bao phap luat..xin chan thanh cam on

  9. Xin phep cho chau hỏi tu van ly hon thi gởi vao dau ạ ?

Gửi phản hồi

%d bloggers like this: