BẠN SINH RA LÀ MỘT NGUYÊN BẢN, ĐỪNG CHẾT ĐI NHƯ MỘT BẢN SAO. (Khuyết danh)

VAI TRÒ, VỊ TRÍ CỦA VIỆN CÔNG TỐ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ VÀ TRƯỚC TÒA ÁN THƯƠNG MẠI TẠI CỘNG HÒA PHÁP

 JEAN-JACQUES BOSC – Viện trưởng Viện Công tố Bên cạnh Tòa Sơ thẩm thẩm quyền rộng HAVRE, Cộng hòa Pháp

1. Vai trò, vị trí của Viện công tố trong tố tụng dân sự

a) Trong lĩnh vực dân sự cũng như trong lĩnh vực hình sự, vai trò quan trọng nhất của Viện công tố là đại diện cho lợi ích chung và bảo vệ trật tự công. Với vai trò đó, Viện công tố có thể tham gia vào các vụ án dân sự. Bộ luật tố tụng dân sự mới của Cộng hòa Pháp quy định : “Viện công tố mặc nhiên tham gia tố tụng trong những trường hợp do pháp luật quy định” (Điều 422). Điều luật này dẫn chiếu đến những quy định đặc biệt của pháp luật, đó là những quy định cho phép Viện công tố được hành động.

“Ngoài những trường hợp đó, Viện công tố có quyền can thiệp để bảo vệ trật tự công khi có những hành vi xâm phạm trật tự công” (Điều 423).

Viện công tố có thể tham gia tố tụng dân sự dưới hai hình thức: tham gia với tư cách là một bên chính tố (tức bên đương sự) hoặc với tư cách là bên phụ tố.

b) Với tư cách là bên chính tố, Viện công tố tự mình khởi kiện vụ án dân sự. Trong trường hợp này, Viện công tố là một bên đương sự thông thường trong vụ án dân sự và có đầy đủ những nghĩa vụ như các bên khác. Ví dụ, Viện công tố có thể khởi kiện để yêu cầu hủy việc kết hôn trái phápluật hoặc yêu cầu dỡ bỏ một công trình xây dựng không có giấy phép. Đây là những trường hợp có tranh chấp trong đó có một bên là bị đơn. Với tư cách là bên chính tố, Viện công tố cũng có thể là bị đơn.

Viện công tố cũng có thể tham gia với tư cách là bên chính tố vào các việc dân sự. Trong trường hợp này, Viện công tố đưa yêu cầu giải quyết việc dân sự ra trước tòa án. Trong thực tiễn, những trường hợp như vậy xảy ra thường xuyên hơn. Ví dụ Viện công tố có thể yêu cầu tòa án tuyên bố di sản không có người thừa kế, cho phép nhận nuôi con nuôi hoặc tuyên bố một người là đã chết.

c) Viện công tố còn tham gia tố tụng dân sự với tư cách là bên phụ tố. Đây là trường hợp Viện công tố cho ý kiến về việc áp dụng pháp luật trong một vụ việc đã được các bên đưa ra tòa, sau khi được thông báo về vụ việc đó. Việc thông báo vụ việc dân sự cho Viện công tố xảy ra trong ba trường hợp:

– Thông báo theo quy định của pháp luật: luật quy định cụ thể những loại vụ việc bắt buộc phải thông báo cho Viện công tố để Viện công tố cho ý kiến; nếu tòa án xét xử mà không thông báo thì bản án sẽ bị vô hiệu. Những vụ việc bắt buộc phải thông báo là những vụ việc liên quan đến : quan hệ cha, mẹ và con; ủy quyền thực hiện quyền của cha mẹ đối với con; tổ chức giám hộ đối với người chưa thành niên; mở thủ tục giám hộ hoặc thay đổi việc giám hộ đối với người thành niên; phá sản doanh nghiệp; thuê khoán sản nghiệp thương mại; yêu cầu thay đổi chế độ tài sản giữa vợ và chồng; đơn yêu cầu Tòa Phá án cho ý kiến; yêu cầu công nhận và cho thi hành bản án của tòa án nước ngoài v.v…Sau khi nhận được thông báo, Viện công tố phải đưa ra ý kiến của mình về mặt pháp luật cũng như về thực tế. Trước khi cho ý kiến, Viện công tố có quyền cho tiến hành điều tra để xác minh xem có hay không hành vi lẩn tránh pháp luật. – Thông báo theo quyết định của tòa án: tòa án chủ động ra quyết định thông báo vụ việc cho Viện công tố để Viện công tố cho ý kiến (Điều 427: Tòa án có quyền mặc nhiên quyết định thông báo vụ việc cho Viện công tố).

– Thông báo theo yêu cầu của Viện công tố: Điều 426 quy định :”Viện công tố có quyền yêu cầu tòa án thông báo về những vụ việc mà Viện công tố xét thấy cần thiết phải tham gia ý kiến”.

Việc thông báo vụ việc cho Viện công tố không được làm chậm lại quá trình tố tụng. Tại phiên tòa, Viện công tố với tư cách là bên phụ tố được phát biểu cuối cùng.

d) Nếu muốn giới thiệu chung về những vụ việc mà Viện công tố tham gia, chúng ta có thể phân biệt hai loại trường hợp: những trường hợp mà sự tham gia của Viện công tố là cần thiết để bảo vệ con người và những trường hợp mà sự tham gia đó là cần thiết để bảo vệ xã hội.

Những trường hợp tham gia để bảo vệ con người:

– Bảo vệ người thành niên mất năng lực hành vi dân sự, bằng cách xem xét phương thức áp dụng các chế độ bảo vệ khác nhau (giám hộ, giám quản);

– Bảo vệ quyền được giám hộ của người chưa thành niên;

– Bảo vệ sức khỏe và tinh thần của người chưa thành niên thông qua biện pháp hỗ trợ giáo dục;

– Ủy quyền thực hiện quyền của cha mẹ đối với con;

– Quan hệ cha, mẹ- con, đặc biệt trong những vụ việc liên quan đến nhận nuôi con nuôi, thiết lập và công nhận quan hệ cha, mẹ – con;

– Thay đổi chế độ tài sản giữa vợ và chồng, nhằm tránh tình trạng vợ chồng thay đổi chế độ tài sản để trốn nợ hoặc làm ảnh hưởng đến quyền lợi của con riêng;

– Thủ tục tuyên bố vắng mặt, mất tích;

– Giám sát việc đưa bệnh nhân vào các bệnh viện tâm thần. Viện công tố kiểm tra tại chỗ đối với các bệnh viện tâm thần mỗi quý một lần, kiểm tra việc theo dõi sổ sách và trực tiếp gặp gỡ bệnh nhân. Viện công tố thu thập những khiếu nại của bệnh nhân và chuyển cho thẩm phán phụ trách việc thả tự do và giam giữ giải quyết.

Những trường hợp tham gia để bảo vệ xã hội:

– Kiểm tra việc quản lý sổ hộ tịch và tính hợp pháp trong ghi sổ hộ tịch. Viện công tố kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ hộ tịch. – Viện công tố thực hiện việc đính chính nội dung các giấy tờ hộ tịch trong trường hợp có sai sót về mặt kỹ thuật. Nếu có sai sót về mặt pháp luật, Viện công tố phải yêu cầu sự can thiệp của Chánh án tòa án sơ thẩm thẩm quyền rộng, là người có thẩm quyền quyết định.

– Viện công tố cho phép tra cứu thông tin đối với những sổ hộ tịch được lập từ 100 năm trở lại;

– Thay đổi họ: Viện công tố cho điều tra và cho ý kiến;

– Thay đổi giới tính: Viện công tố tiếp nhận đơn yêu cầu và đưa ra kết luận; – Tên riêng: nếu xét thấy tên riêng ảnh hưởng đến lợi ích của trẻ, nhân viên hộ tịch phải thông báo ngay lập tức cho Viện công tố, và Viện công tố có quyền yêu cầu tòa án xem xét giải quyết.

– Kết hôn: Viện công tố có quyền quyết định miễn điều kiện về tuổi đối với các bên kết hôn. Viện công tố có quyền phản đối việc đăng ký kết hôn nếu thấy rằng việc kết hôn là trái pháp luật (kết hôn giả tạo) hoặc khởi kiện yêu cầu tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật…

2. Vai trò, vị trí của Viện công tố trong tố tụng thương mại

Tình hình kinh tế của đất nước, tình hình việc làm, tình hình tài chính của doanh nghiệp không phải là những vấn đề chỉ liên quan đến giới chủ. Trật tự công cộng, lợi ích chung của xã hội cũng liên quan mật thiết với những vấn đề đó. Chính vì vậy, sự tham gia của Viện công tố trong lĩnh vực này là cần thiết. Cần nói thêm một nét riêng trong pháp luật Pháp, đó là những vụ án thương mại thì được xét xử tại tòa án thương mại, với đội ngũ thẩm phán không chuyên nghiệp là đại diện của giới thương nhân và giới chủ. Nhưng những loại vụ án như vậy không chỉ liên quan đến giới thương nhân, vì vậy vai trò của Viện công tố trong tố tụng thương mại là không thể phủ nhận.

a) Phòng ngừa khó khăn cho doanh nghiệp

Các Viện công tố tham gia vào các cơ cấu hành chính phụ trách việc phòng ngừa khó khăn cho doanh nghiệp.

Viện Công tố có thể kết hợp với Chánh án các tòa án thương mại để thành lập ra những đơn vị phòng ngừa khó khăn cho doanh nghiệp. Nhờ hoạt động điều tra của cơ quan cảnh sát, Viện công tố có nguồn thông tin riêng của mình. Viện công tố có thể phối hợp hoạt động của các đơn vị phòng ngừa khó khăn đó với các cơ quan, tổ chức có nguồn thông tin riêng (Ngân hàng quốc gia, cơ quan thuế, cơ quan an sinh xã hội, thanh tra lao động). Trên cơ sở những thông tin thu thập được, Viện công tố có quyền yêu cầu tòa án thương mại mở thủ tục phá sản doanh nghiệp. Chánh án của tòa án thương mại cũng có quyền quyết định triệu tập chủ doanh nghiệp để hòa giải. b) Phá sản doanh nghiệp

Viện công tố cử đại diện tham gia phiên tòa giải quyết việc phá sản hoặc phục hồi doanh nghiệp. Viện công tố có thể là bên chính tố nếu tự mình đứng ra yêu cầu tòa án mở thủ tục. Trường hợp này thường xảy ra khi doanh nghiệp không trả lương cho người lao động. Nhưng thông thường Viện công tố chỉ là bên phụ tố, bởi vì tòa án thường mở thủ tục phá sản doanh nghiệp theo yêu cầu của bên có nghĩa vụ (tuyên bố mất khả năng thanh toán) hoặc của bên có quyền.

Trong thủ tục phá sản doanh nghiệp, quan tâm của Viện công tố không phải là trấn áp doanh nghiệp mà là tìm cách bảo đảm việc làm và sự tồn tại của doanh nghiệp. Để làm điều đó, Viện công tố có quyền đề xuất giải pháp trong mọi giai đoạn của quá trình tố tụng, đặc biệt là giai đoạn thông qua phương án phục hồi hoặc thanh lý doanh nghiệp. Có những yêu cầu mà chỉ có Viện công tố mới có quyền đưa ra (ví dụ: kéo dài thời hạn phục hồi doanh nghiệp quá một năm).

Cuối cùng, Viện công tố phải yêu cầu tòa án áp dụng các biện pháp chế tài cá nhân (phá sản cá nhân, cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý) đối với những lãnh đạo doanh nghiệp không trung thực hoặc không có năng lực. Viện công tố cho ý kiến về những biện pháp liên quan đến sự tham gia của người quản lý vào việc thanh toán nợ của doanh nghiệp.


SOURCE: Tài liệu Lớp bồi dưỡng Thẩm phán, Nhà Pháp luật Việt – Pháp. Hà Nội, 6-7/11/2006 & Nha Trang, 9-10/11/2006

Leave a Reply

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.

HỌC LUẬT ĐỂ BIẾT LUẬT, HIỂU LUẬT, VẬN DỤNG LUẬT VÀ HOÀN THIỆN LUẬT
%d bloggers like this: